ΜΑΧΗΤΙΚΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ: ΑΓΟΡΕΣ

Όταν ο Σαββόπουλος έγραφε το σχετικό τραγούδι αποτύπωνε ταυτόχρονα τόσο την ενεργητική όσο και την παθητική Ελλάδα, τόσο το δημιουργικό κίνητρο που διαχρονικά δοξάζει αυτόν τον τόπο όσο και την ράθυμη, πανηγυρική εκδοχή του διονυσιακού εκτονωτισμού μας. Ο χορός είναι η ολοκληρωμένη σωματική ανάδειξη της εσωτερικότητας κι ο αυθόρμητος ρυθμός που επιλέγεται να την εκφράσει δεν μπορεί παρά να συνδυάζεται με τις διαθέσεις του εκτελεστή.

Στην πολιτική κάποιοι δεν αντιλαμβάνονται ότι τα νταούλια και οι λύρες μπορούν να παίζουν όποια μελωδία επιθυμούν οι ίδιοι αλλά αυτό δεν συνεπάγεται κι ότι ελέγχουν και τον τρόπο με τον οποίο κάποιος θα τον χορέψει, ούτε βέβαια το γεγονός ότι επιλέγεις τη μεμονωμένη μουσική υπόκρουση σημαίνει ότι επιβάλλεις το ρυθμό σου και σε άλλες μεγαλύτερες και πιο οργανωμένες κομπανίες. Δυο οργανάκια εσύ, ολόκληρη συμφωνική ορχήστρα αυτοί! Άλλωστε αν δεν το κατάλαβε ακόμα ο Τσίπρας όσο αυτός προετοιμάζει τις χορευτικές φιγούρες που θα τους διδάξει, οι μελλοντικοί συνομιλητές του ετοιμάζουν ταχύρυθμα μαθήματα... Κυπριακών!

Στο ΣΥΡΙΖΑ αυθυποβάλλονται με αρκετή δόση αμετροέπειας και μικρομεγαλισμού στο ότι αυτοί διαθέτουν το αποκλειστικό προνόμιο της μουσικότητας και οι υπόλοιποι παράγοντες του διεθνούς παιχνιδιού (αγορές, διεθνείς κυβερνήσεις, Ευρωπαϊκό ιερατείο) ως άμουσοι βάρβαροι. Δυσανασχετούν με τις εκφράσεις επιφυλάξεων των αγορών και των εταίρων και τις ανακοινώσεις για πιθανό πιστωτικό γεγονός αν ακολουθηθούν οι απόψεις του ΣΥΡΙΖΑ και κατηγορούν την κυβέρνηση ότι αυτή τρομοκρατεί το διεθνές περιβάλλον επειδή αναδεικνύει τις δημόσιες δηλώσεις των στελεχών του!

Ειλικρινά πιστεύουν ότι αν η κυβέρνηση έβγαζε μια ανακοίνωση όπου θα δήλωνε ότι θεωρεί ρεαλιστικές και σοβαρές τις προτάσεις Τσίπρα οι πάντες θα καθησυχάζονταν και θα εξέλειπαν τα αρνητικά σενάρια και τα υπονοούμενα για νέο Grexit που θα προσιδιάζει στο Κυπριακό προηγούμενο του ελέγχου και των περιορισμών στις χρηματοοικονομικές ροές; Μήπως θεωρεί όλους τους άλλους, πλην υμών, αφελείς και άσχετους που αξιολογούν τις θέσεις με βάση το περιρρέον κλίμα κι όχι την εμπειρία και τις γνώσεις τους;

Οι Έλληνες μπορεί να μην εκβιάζονται αλλά το πιθανότερο είναι όταν επιλέξουν το γιουρούσι αντί για τη μεθοδική μάχη να οδηγηθούν στην αυτοχειρία ενός Ζαλόγγου. Μέσα στη μέθεξη της υπαρξιακής επιθετικότητας δικαιολογούνται ακόμα και μηδενιστικές αυτοκτονικές τάσεις που φθάνουν ως στην εκπλήρωση της έσχατης κίνησης για να γίνει αμετάκλητα συνειδητό αν αυτό που βιώνουμε είναι πραγματικότητα ή όνειρο.

Έφτασε ο Τσίπρας μέχρι το σημείο να ανακαλέσει τη ρήση του Κων/νου Καραμανλή περί απέραντου φρενοκομείου και να την χρησιμοποιήσει με την πιο στρεβλή και παραπλανητική έκφανση της. Παραβλέπει επιδεικτικά ότι ο εθνάρχης χρησιμοποίησε τη συγκεκριμένη φράση για να καταδείξει τις αντιφάσεις και τα αδιέξοδα μιας πολιτικής παράνοιας που πνίγεται στα κύματα του λαϊκισμού, του συντεχνιασμού, της μικροκομματικής ψηφοθηρικής αντίληψης. Όλα αυτά δηλαδή που με συνέπεια υπηρετεί σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ στηρίζοντας ότι πιο παρακμιακό από το σύγχρονο παρελθόν μας.

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος –Ψυχολόγος

Ολοκληρώθηκαν με απόλυτη επιτυχία για το Ελληνικό τραπεζικό σύστημα τα stress test, τα αποτελέσματα των οποίων περίμεναν με τόση αγωνία οι αγορές και η πολιτική ηγεσία. Η καθαρότητα με την οποία δηλώνεται η σταθερότητα του εγχώριου χρηματοπιστωτικού κλάδου δεν είναι παρά το πρώτο βήμα σε μια σειρά αναμενόμενων εξελίξεων που οδηγούν τη χώρα με ασφάλεια σε ένα πιο λειτουργικό και αποδοτικό οικονομικό περιβάλλον.

Πέρα από την βελτίωση της ρευστότητας στην πραγματική οικονομία, συνέπεια και της αλλαγής στάσης του Ντράγκι στο θέμα των εγγυήσεων για τη χορήγηση κεφαλαίων στις ελληνικές τράπεζες, ανοίγει και ο δρόμος προς τα επόμενα στάδια επαναφοράς της χώρας σε μια κανονικότητα που χάθηκε την τελευταία πενταετία, κάτω από το βάρος της δημοσιονομικής εκτροπής και του δυσβάσταχτου δημοσίου χρέους.

Σε ένα κρίσιμο σημείο για την ελληνική επιχειρηματικότητα οι ρυθμίσεις ληξιπρόθεσμων οφειλών και δανειακών υποχρεώσεων θα συνδυαστούν με την σημαντική αύξηση στην παροχή ρευστότητας, Από περίπου 2,5 δις οι τραπεζικές χορηγήσεις θα ανέβουν την επόμενη χρονιά στα 9 δις, με τα 6 από αυτά να κατευθύνονται στον επιχειρηματικό χώρο. Αυτά σε συνδυασμό με τη βελτίωση του χρηματιστηριακού κλίματος διευρύνουν τις χρηματοδοτικές δυνατότητες των ελληνικών εταιριών.

Ταυτόχρονα η κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών αποδεσμεύει ένα πόσο άνω των 10 δις από το ΤΧΣ που θα χρησιμοποιηθεί από τη χώρα ως ένα ψυχολογικό δίχτυ προς τις αγορές που έτσι θα αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια να προχωρήσουν σε τοποθετήσεις σε ελληνικά ομόλογα. Το αντάλλαγμα για την αλλαγή χρήσης αυτού του ποσού δεν θα είναι ένα μνημόνιο δημοσιονομικής λιτότητας όπως αυτό που βιώσαμε αλλά μια εθνική υπόσχεση για συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, που σχεδόν όλοι παραδέχονται ότι καθυστερούσαν επί δεκαετίες κάτω από την πίεση του κρατικοδίαιτου λαϊκισμού.

Πριν το τέλος της χρονιάς θα περιγραφεί εκτενώς και η νέα παρέμβαση για τη βιωσιμότητα του χρέους που με τεχνικές παρεμβάσεις μείωσης της τρέχουσας αξίας θα αποδεσμεύσει κεφάλαια από την πληρωμή τόκων που θα κατευθυνθούν προς την ενίσχυση της ανάπτυξης και της απασχόλησης. Είναι προφανές ότι όλα αυτά θα δημιουργήσουν ένα θετικό πλαίσιο για την πιστοληπτική αναβάθμιση της χώρας και την κατακόρυφη πτώση των επιτοκίων ανοίγοντας διάπλατα το δρόμο προς τις αγορές.

Κάπου εκεί έρχεται ο παράγοντας πολιτική αστάθεια να καθορίσει αν εθνική στόχευση για τα επόμενα χρόνια θα είναι η επιτάχυνση των εξελίξεων που θα φέρνουν διαρκώς απτές, ρεαλιστικές βελτιώσεις τόσο σε μακροοικονομικό όσο και μικροοικονομικό, καθημερινό επίπεδο ή θα αναλωθούμε σε ένα μικροπολιτικό κυνήγι μαγισσών.

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος –Ψυχολόγος

Δεν πέρασαν πάνω από είκοσι μέρες που περιγράφαμε με σαφήνεια το αναμενόμενο της ευμετάβλητης και σπασμωδικής αντίδρασης των αγορών «Οι αγορές τρομάζουν!». Η διάθεση αποκόμισης άμεσου κέρδους από μια χρηματιστηριακή αγορά που τριπλασίασε την αξία της σε λίγους μήνες κι από τα ελληνικά κρατικά ομόλογα που εκτόξευσαν τις τιμές τους με ανάλογους ρυθμούς ήταν θεμιτή απλά επισπεύσθηκε υπό το φόβο απρόβλεπτων πολιτικών εξελίξεων και αμφιβολιών για τη μεταρρυθμιστική συνέχεια μιας χώρας που όσο βρίθει καλών προθέσεων άλλο τόσο δεν περισσεύουν οι συντεχνιακές αντιλήψεις.

Συνηθισμένοι στο να ομφαλοσκοπούμε δεν αντιλαμβανόμαστε το πόσο μας επηρεάζει η παγκόσμια οικονομική αστάθεια. Οι ΗΠΑ αναζητούν τη χρυσή τομή ανάμεσα στον περιορισμό της ποσοτικής χαλάρωσης, την άνοδο των επιτοκίων και το σπάσιμο μιας νέας φούσκας. Η Κίνα έχει αποδεχτεί τη στροφή στην εσωτερική κατανάλωση για λόγους κοινωνικής συνοχής περιορίζοντας του ρυθμούς ανάπτυξης και η Ε.Ε. πλατσουρίζει στα απόνερα του αποπληθωρισμού θεωρώντας ότι αποκλειστικά με καθυστερημένες νομισματικές και πιστωτικές κινήσεις θα επουλώσει το διοικητικό και παραγωγικό κενό της.

Οι αγορές όντως τρομάζουν όταν αυξάνονται οι πιθανότητες απωλειών και κύριος τέτοιος λόγος για την Ελλάδα δεν είναι άλλος από μια πολιτική αστάθεια με επανειλημμένες εκλογικές αναμετρήσεις, αδύναμες κυβερνήσεις, χαοτική και απομονωτική ρητορική, τυφλά συγκρουσιακή διάθεση χωρίς εναλλακτικό σχέδιο. «Εκτιμώνται» ιδιαίτερα από όλους τους διεθνείς οικονομικούς παράγοντες οι προθέσεις αθέτησης των εθνικών συμφωνιών, οι αντιφάσεις στις δηλώσεις στελεχών της αντιπολίτευσης σε σχέση με τη διαχείριση του χρέους, οι θολές κυβερνητικές συμμαχίες.

Αν δεν υπήρχε το σταυροδρόμι της προεδρικής εκλογικής σε ένα τετράμηνο, η ανακοίνωση από τον Αντώνη Σαμαρά ενός εθνικού σχεδίου μεταρρυθμίσεων συμβατών με τη φιλελεύθερη ιδεολογία της παράταξης που θα προτείνονταν στην κοινωνία ως μέσο ολοκλήρωσης της ανασυγκρότησης του κράτους και της οικονομίας, μαζί με την παράθεση του πλάνου για την περαιτέρω απομείωση του χρέους θα αρκούσαν για να συρρικνώσουν τα επιτόκια δανεισμού σε κάτι παραπάνω από ανεκτά επίπεδα.

Πιθανότατα αυτό θα συμβεί στα τέλη του έτους ή στις αρχές του 2015 επιτρέποντας την έκδοση επταετούς ομολόγου με ανταγωνιστικό επιτόκιο στο οποίο πολλοί θα σπεύσουν να τοποθετηθούν, ακόμα κι από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, όπου κατά την πρόβλεψη της Merrill Lynch 400-600 δις ετοιμάζονται να προσγειωθούν σε Ευρωπαϊκούς τίτλους.

Το Ευρωπαϊκό δίχτυ προστασίας, μιας προληπτικής γραμμής χρηματοδότησης, δεν θα είναι τίποτα άλλο από την επιβράβευση της μεταρρυθμιστικής επιμονής μας, και θα λειτουργήσει ως ψυχολογικό «μαξιλάρι» προς τις αγορές ώστε να βεβαιωθούν ότι ακόμα και στην περίπτωση που η Ελλάδα περάσει έναν νέο κυκεώνα πολιτικών ανισορροπιών ή προκύψουν απρόβλεπτα διεθνή γεγονότα θα υπάρχει η πρόσκαιρη δυνατότητα κάλυψης των τρεχουσών αναγκών της.

Άλλωστε από ότι φαίνεται οι πόροι της εν λόγω πίστωσης θα προέλθουν από τα αδιάθετα ποσά του ΤΧΣ και τις επιστροφές τόκων από την ΕΚΤ. Ουσιαστικά δηλαδή δεν θα πρόκειται καν για νέα κεφάλαια αλλά για μετατροπή χρήσης των υπαρχόντων, συμβατή με το θέμα του χρέους το οποίο ήδη εξυπηρετούν με τον ένα ή άλλο τρόπο. Γι' αυτό και δεν θα υπάρξουν οι συνήθεις μνημονιακοί όροι που ονειρεύονται όσοι στηρίζουν την πολιτική τους ύπαρξη στην παρουσία της τρόικας στη χώρα.

Γιατί υπό φυσιολογικές συνθήκες η ροή των γεγονότων (συνέχιση διαρθρωτικών αλλαγών και ρύθμιση του χρέους) οδηγεί σε επιτόκια ακόμα και 4-4,5% έως τον Μάρτιο και μια πιθανή εκλογή Προέδρου από την παρούσα Βουλή θα μεταφέρει μήνυμα σταθερότητας στις αγορές μετατρέποντας σε άχρηστη κάθε καινούρια Ευρωπαϊκή χρηματοδοτική στήριξη.

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος –Ψυχολόγος

Οι αγορές δεν είναι παρά ένας τόπος αλληλοσυγκρουόμενων προβλέψεων για τις οικονομικές εξελίξεις κι ως τέτοιος δεν μπορεί παρά να είναι ευμετάβλητος, επηρεαζόμενος από την παραμικρή ανατροπή, όχι υποχρεωτικά αρνητική αλλά έστω και αμφίσημη. Όσο γρήγορα προεξοφλούνται αναμενόμενα γεγονότα, άλλο τόσο ταχύτατα αναιρούνται πιθανά αποτελέσματα με την αλλαγή μιας μεταβλητής. Ακριβώς αυτά τα στοιχεία των αγορών έφεραν και τις μεγάλες μεταβολές στις τιμές των ελληνικών ομολόγων, τόσο με την ραγδαία πτώση των επιτοκίων όλο το προηγούμενο διάστημα, όσο και με τα σκαμπανεβάσματα των τελευταίων εβδομάδων.

Ο τρόπος με τον οποίο η ελληνική κυβέρνηση επέδειξε τα τελευταία δυο χρόνια, με τις όποιες επιμέρους καθυστερήσεις και τις δυσκολίες εκτέλεσης αποφάσεων από τις αντιδράσεις συντεχνιακών μια μεταρρυθμιστική συνέπεια που δεν έχει υπάρξει ξανά στη χώρα προωθώντας ρυθμίσεις βελτίωσης του επενδυτικού κλίματος, συμμαζέματος της κρατικής σπατάλης, αναδιάρθρωσης των δημοσίων δομών. Η επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων νωρίτερα του σχεδιασμένου, μέσα από δύσκολες ακόμα και κοινωνικά άδικες αποφάσεις, άνοιξε στην Ελλάδα την πόρτα των αγορών πολύ νωρίτερα από την οποιαδήποτε σχετική πρόβλεψη. Τα υψηλά διψήφια επιτόκια έγιναν αποδεκτά μονοψήφια σε διάστημα λίγων μηνών.

Αρκούσε όμως μια διπλή αμφιβολία για να ανεβάσει τα επιτόκια του δεκαετούς ομολόγου κατά 1,3% και άλλη μια διπλή καθησυχαστική κίνηση για να τα επαναφέρει μισή μονάδα χαμηλότερα. Η διπλή αμφιβολία αφορά, από τη μια, την αμφισβήτηση για συνέχιση των διαρθρωτικών αλλαγών. Γι’ αυτό κι ο Σαμαράς δήλωσε ότι το τέλος του μνημονίου μας δίνει επιτέλους τη δυνατότητα να εκπονήσουμε ένα εθνικό σχέδιο μεταρρυθμίσεων. Αλλαγών που η πλειοψηφία αναγνωρίζει πλέον, έστω και με καθυστέρηση δεκαετιών ως αναγκαίες για την βελτίωση της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και της κρατικής λειτουργικότητας.

Από την άλλη, το πολιτικό ρίσκο που ανεβάζουν οι θρυλούμενες αναταραχές ενόψει της εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας επισπεύδει τη θέληση κάποιων επενδυτών, ειδικά των funds που κινούνται αποκλειστικά με στόχο το βραχυπρόθεσμο όφελος, να πουλήσουν ελληνικά ομόλογα αποκομίζοντας σημαντικά κέρδη μέσα σε ελάχιστο διάστημα. Αυτό ακριβώς έκαναν λοιπόν ρευστοποιώντας ελληνικά ομόλογα, οι τιμές των οποίων έπαιρναν την ανιούσα χωρίς σταματημό.

Το απαραίτητο αντίβαρο για να μην ξεφύγουν εντελώς τα ελληνικά επιτόκια ήρθε από τις κατάλληλες θεσμικές πηγές. Ο Ντράγκι καθησύχασε τις αγορές ανοίγοντας δρόμο ρευστότητας προς τις ελληνικές τράπεζες ελαστικοποιώντας τους όρους των εγγυήσεων για χορήγηση δανείων και ο Σαμαράς έδωσε θεσμική απάντηση κλείνοντας την όποια συζήτηση για πρόωρες εκλογές και επίσπευση της προεδρικής εκλογής, αποκαθιστώντας έτσι την τάξη!

Όσο όμως γρήγορα μπορούν να βελτιωθούν τα δεδομένα στις αγορές ως αντίδραση σε αποφάσεις που σταθεροποιούν το πολιτικό περιβάλλον ή διευκολύνουν τη ροή χρήματος στην οικονομία, άλλο τόσο γρήγορα μια πολιτική αστάθεια συνοδευόμενη από συγκρούσεις και αδιέξοδα στις σχέσεις μας με την Ε.Ε. είναι ικανά να επαναφέρουν τα ελληνικά επιτόκια ακόμα και σε διψήφια νούμερα. Προς «επαναστατική» γνώση και συμμόρφωση.

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος – Ψυχολόγος

Ο σουρεαλιστικός και συνωμοσιολογικός τρόπος με τον οποίο προσεγγίζονται και τα πιο σοβαρά ζητήματα βρήκε την πλήρη έκφραση του επ’ ευκαιρία της εξόδου μας στις αγορές. Ακούστηκαν κυριολεκτικά τα πάντα. Στημένη η έκδοση του ομολόγου και με προκαθορισμένο αγοραστή! Υψηλό το επιτόκιο σε σχέση... με τα δάνεια της τρόικας! Αγγλικό δίκαιο για να... μην κουρευτούν τα ομόλογα! Πρόωρη και άσκοπη η κίνηση πριν τη ρύθμιση του χρέους!

Καταρχάς κανείς δεν μιλά για πλήρη επάνοδο στις αγορές παρόλο που το δεκαετές ομόλογο διαπραγματεύεται ήδη στο 5,7% (ξεχάσαμε τις προτροπές σε Ιταλία και Ισπανία να δανειστούν ακόμα και με 6,5%-7% για να αποφύγουν τη στήριξη της τρόικας!). Ενάμιση χρόνο πριν, κανείς δεν διανοούνταν να μιλήσει ούτε καν για την έκδοση ενός εντόκου που θα ξεπερνά σε διάρκεια τους λίγους μήνες, ούτε φυσικά ανέμενε τέτοια ταχεία αποκλιμάκωση στα spreads.

Το πόσο στημένη μπορεί να χαρακτηριστεί μια έξοδος στις αγορές το αναλύσαμε στο «Οι... «στημένες» αγορές του Σαμαρά!» . Η αποτίμηση των προοπτικών μιας οικονομίας δεν υπόκειται σε συνωμοσιολογικούς αλλά καθαρά τεχνοκρατικούς παράγοντες και βάσει αυτών προκύπτουν και τα επιτόκια δανεισμού των χωρών.. Κι επειδή ορισμένοι αναφέρονται σε... γερμανική εγγύηση (!) που ρίχνει το επιτόκιο της συγκεκριμένης έκδοσης, μάλλον λησμονούν ότι η χώρα βρίσκεται ακόμα σε πρόγραμμα προσαρμογής και στο βαθμό που η άμεση χρηματοδότηση είναι εξασφαλισμένη (με την προοπτική περαιτέρω διευκόλυνσης στην εξυπηρέτηση του χρέους) αυτό προσφέρει μια σιγουριά στους επενδυτές.

Ακολούθησαν οι αντιφάσεις της αντιπολίτευσης με τα περί υψηλού επιτοκίου σε σχέση με το 1,5% της τρόικας, της οποίας όμως τη χρηματοδότηση χαρακτηρίζουν... τοκογλυφική αλλά που θα της επιβάλλουμε όμως (άγνωστο με ποιο τρόπο!) να μας διαγράψει το χρέος με τους δικούς μας όρους και ταυτόχρονα θα συνεχίζει να μας χρηματοδοτεί ενώ εμείς θα ακυρώνουμε κάθε μεταρρυθμιστική παρέμβαση και κάθε ιδιωτικοποίηση!

Ούτε που τους απασχόλησαν τα οφέλη που θα προκύψουν από την συνεπακόλουθη πτώση των επιτοκίων στα έντοκα γραμμάτια (υπολογίζονται στα 200 εκ.), ούτε τους χαροποίησε η διευκόλυνση για την πραγματική οικονομία που φέρνει η μείωση του χρηματοδοτικού κόστους τραπεζών και επιχειρήσεων, ούτε βέβαια ασχολήθηκαν με την πλήρη αναστροφή της επενδυτικής ψυχολογίας μέσω της μείωσης του μη συστημικού ρίσκου για τη χώρα. Ούτε καν σκέφτηκαν ότι έτσι η επόμενη έκδοση ομολόγου θα είναι ακόμα φθηνότερη και η πλήρης ομαλότητα στις σχέσεις μας με τις αγορές (με ένα δεκαετές ομόλογο) έρχεται χρονικά όλο και πιο κοντά.

Ξαναθυμηθήκαμε και το αγγλικό δίκαιο που δεν θα επιτρέψει το... κούρεμα του ελληνικού χρέους! Φυσικά κανείς δεν αναφέρονταν σε αυτό μερικά χρόνια πριν, όταν ήδη διαθέταμε 20 δις ομολόγων σε αυτό το δίκαιο. Προφανώς γιατί αυτό που υπονοούν είναι ότι θα έχουν φέρει πρώτα την ασύντακτη πτώχευση με τη μονομερή διαγραφή χρέους (ειδικά το κούρεμα χρέους σε χέρια ιδιωτών, όπως φάνηκε κι από το PSI, συμβαίνει σε εξαιρετικές περιπτώσεις και μετά από συντονισμένες διεθνείς πιέσεις κι όχι βάσει νομικών περιγραφών), ώστε να ενεργοποιηθούν απαιτήσεις πιστωτών αποκρύπτοντας μάλιστα ότι το δίκαιο αναγκαστικής κατάσχεσης παραμένει το ελληνικό, άρα καμιά δημόσια περιουσία δεν τίθεται σε κίνδυνο!

Πέρα από όλα αυτά τα συνωμοσιολογικά και τα καταστροφολογικά η ευρύτερη διεθνής εικόνα βρίσκεται σε εντελώς άλλο κάδρο. Οι διαβεβαιώσεις Ντράγκι για ποσοτική χαλάρωση κι άλλα αντισυμβατικά μέτρα για την αποφυγή του αποπληθωρισμού, η ταχύτατη και πέρα των προσδοκιών σύγκλιση των επιτοκίων Ευρωπαϊκού Βορρά και Νότου, η Ευρωπαϊκή τραπεζική ενοποίηση με όλες τις καθυστερήσεις και τους περιορισμούς της, δημιουργούν ένα περιβάλλον σταθερότητας και προοπτικής για πρώτη φορά μετά από τόσα χρόνια κρίσης.

Βρισκόμαστε ακόμα στην αρχή αλλά κάτι μοιάζει να αλλάζει, εντός κι εκτός χώρας, κι όσοι δεν το αντιλαμβάνονται συμβάλλοντας με δημιουργικές προτάσεις στη σύνθεση του νέου σκηνικού θα απορροφηθούν από τη μαύρη τρύπα της μιζέριας τους!

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος –Ψυχολόγος

Στην αρχή ο ΣΥΡΙΖΑ στήριξε όλη τη ρητορική του στο ότι το 2014 δεν βγαίνει χωρίς νέα δημοσιονομικά μέτρα, ταυτιζόμενος με τους υπολογισμούς της τρόικας που αποδείχτηκαν όμως υπερβολικοί! Στη συνέχεια αμφισβήτησε με σθένος την ύπαρξη πρωτογενούς πλεονάσματος, μιλώντας για λογιστικά τερτίπια, λησμονώντας ότι κάθε δαπάνη ανεξαρτήτως τελικής ταμειακής ροής είναι καταγεγραμμένη στον προϋπολογισμό, για να βρεθεί πλέον στη θέση να χαρακτηρίζει ως... ψίχουλα τις παροχές προφανώς επειδή οι ίδιοι θα έρθουν στην εξουσία με το διαχρονικό αντιπολιτευτικό σακούλι γεμάτο χρήματα που θα προέλθουν όμως από νέα φορολόγηση!

Το πιο πρόσφατο κεφάλαιο στην απελπισμένη προσπάθεια του κ.Τσίπρα να συντηρήσει την ανασφάλεια και το φόβο στην κοινωνία, ως τελευταίο οχυρό ψηφοθηρίας, ήταν η δήλωση για... «στημένη» έξοδο της χώρας στις αγορές. Είναι λογικό να αισθάνεται ότι αν η χώρα αποκτήσει ξανά οικονομική αυτοτέλεια, η ανάκαμψη αρχίσει να γίνεται εμφανής και σταδιακά να λειαίνονται οι πληγές τις κρίσης, αφοπλίζεται πλήρως σε επίπεδο επιχειρηματολογίας και οι παρεμβάσεις του θα μοιάζουν περισσότερο με σύνδρομο εμμονών παρά με δημιουργικές λύσεις για το μέλλον.

Τι σημαίνει άραγε, πρακτικά, ότι μια έκδοση ομολόγου είναι «στημένη»; Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Τα επιτόκια των κρατικών χρεογράφων καθορίζονται ελεύθερα στις αγορές με βάση τη δημοσιονομική εικόνα και την συνολική προοπτική κάθε χώρας και οι τιμές των νέων ομολόγων κινούνται στα πλαίσια που ορίζουν οι προϋπάρχουσες εκδόσεις. Αν ήταν ζήτημα πολιτικής διαπραγμάτευσης η απορρόφηση μιας νέας έκδοσης, γιατί επί τέσσερα χρόνια δεν βρέθηκε κανείς (οίκος, ιδιώτης ή άλλη κρατική οντότητα) που να επιθυμεί να μας δανείσει για διάστημα μεγαλύτερο του ενός έτους;

Υποθέτω επίσης ότι γνωρίζουν στο ΣΥΡΙΖΑ ότι η διαδικασία έκδοσης ενός πολυετούς ομολόγου έχει συγκεκριμένους κανόνες. Χρειάζεται μια τεχνική προεργασία που την αναλαμβάνουν ειδικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και ταυτόχρονα διερευνούνται οι διαθέσεις της αγοράς ώστε να υπολογιστεί και το ζητούμενο ποσό. Σε μεγάλο βαθμό λοιπόν οι αγοραστές των ομολόγων είναι πάντα δεδομένοι από πριν. Κανείς όμως δεν διανοήθηκε ποτέ να θεωρήσει στημένη μια τέτοια διαδικασία, ούτε βέβαια να μιλήσει για κερδοσκοπία, ακριβώς επειδή οι όροι και το επιτόκιο προέρχονται από τις απαιτήσεις της αγοράς κι όχι μιας διμερούς απόφασης.

Αν στο ΣΥΡΙΖΑ μπορούσαν να απεγκλωβιστούν από τις εμμονές τους θα παραδέχονταν ότι ακόμα κι αν η νέα έκδοση ελληνικού ομολόγου απορροφηθεί αποκλειστικά από ένα διεθνή χρηματοοικονομικό οίκο, στο βαθμό που θα γίνει με το επιτόκιο που θα έχει ορίσει η αγορά (κανείς δεν θα σου χαριστεί!) είναι γελοίο να μιλάς για στημένες διαδικασίες. Ίσα, ίσα που μια τέτοια στήριξη θα έπρεπε να υπολογίζεται ως πολύ θετική εξέλιξη, αφού η εμπιστοσύνη ενός μεγάλου οίκου στην ελληνική οικονομία θα φέρει άμεσα καλύτερες αξιολογήσεις, κι αυτές οι αναβαθμίσεις θα μειώσουν περαιτέρω τα spreads κάνοντας ακόμα πιο εύκολη την αμέσως επόμενη προσπάθεια προσέγγισης των αγορών.

Υ.Γ.1 Τι ακριβώς προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ για να επανέλθει η χώρα στις αγορές ομολόγων και να τερματιστούν οι χρηματοδοτικές ενέσεις που συνοδεύονται από μνημονιακές υποχρεώσεις; Με τον τρόπο που θέτει το θέμα ή υπονοεί ότι με τον... τσαμπουκά θα επιβάλλει τους δικούς της όρους στην τρόικα που θα χρηματοδοτεί... χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις τα σχέδια του Τσίπρα ή ότι αφού... σκίσει τα μνημόνια και δεν τα βρει με τους δανειστές θα κηρύξει ολοκληρωτική στάση πληρωμών και κανονικότατη χρεοκοπία, οπότε ποιος νοιάζεται για τις αγορές!

Υ.Γ.2. Όταν ο Τσίπρας αναφέρεται στα κέρδη αυτών που θα αγοράσουν το νέο ομόλογο μάλλον... προεξοφλεί θετικές εξελίξεις για την ελληνική οικονομία, αφού οι κάτοχοι αυτών των χρεογράφων τα διαπραγματεύονται στη δευτερογενή αγορά και τα κέρδη τους προκύπτουν από την αύξηση των τιμών που φέρνει η πτώση των επιτοκίων δανεισμού κάθε χώρας.

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος –Ψυχολόγος

Όποιος ισχυριστεί ότι πριν τις προηγούμενες εκλογές διέβλεπε την ελάχιστη πιθανότητα η προοπτική εξόδου της χώρας στις αγορές να αποτελεί κεντρικό ζητούμενο πριν καλά, καλά ανατείλει το 2014, θα πρέπει να είναι ή μεγάλος υποκριτής ή να έχει το «κληρονομικό» χάρισμα των προβλέψεων οπότε τον περιμένει μια λαμπρή καριέρα στο σχετικό χώρο! Κι όμως κανείς πλέον δεν αποκλείει μια τέτοια εξέλιξη. Ακόμα κι όσοι ενίστανται αναφέρονται αποκλειστικά στη δεδομένη αδυναμία για την άμεση έκδοση δεκαετούς ομολόγου.

Υπάρχει όμως η δυνατότητα να δημιουργηθούν οι συνθήκες που θα επιτρέπουν μια τέτοια κίνηση να πραγματοποιηθεί, όχι το δεύτερο εξάμηνο του χρόνου, αλλά λίγο πριν τις ευρωεκλογές; Πως θα προκύψουν τα απαραίτητα προαπαιτούμενα και τι θα σημαίνει για τη χώρα και την κυβέρνηση μια επιτυχής επιστροφή στις αγορές ακόμα νωρίτερα του αναμενομένου;

Πρώτα απ’ όλα θα πρέπει μέχρι τα τέλη Μαρτίου να έχει ανακοινωθεί επισήμως η επίτευξη ενός ισχυρού πρωτογενούς πλεονάσματος που πιθανότατα θα προσεγγίζει το 1 δις ευρώ. Τις επόμενες μέρες, οι θετικές διεθνείς αντιδράσεις για τη δημοσιονομική εξυγίανση της Ελλάδας να συνδυαστούν με μια σαφέστατη πολιτική δήλωση από πλευράς Ε.Ε. που θα επιβεβαιώνει την απόφαση για άμεση ρύθμιση του ελληνικού χρέους και θα δίνει, έστω αδρά, ακόμα και ημι-επίσημα, το περίγραμμα των πιθανών παρεμβάσεων.

Η αποκλιμάκωση των spreads όλων των χωρών που ολοκληρώνουν τα προγράμματα προσαρμογής είναι ραγδαία. Η Ιρλανδία ήδη πέτυχε χρηματοδότηση από τις αγορές με πολύ ανταγωνιστικά επιτόκια. Ταυτόχρονα η Ευρώπη δείχνει να αποτελεί και πάλι πόλο έλξης των διεθνών χρηματοοικονομικών επενδυτών για μια σειρά λόγων που αφορούν από την απομόχλευση των τραπεζών μέχρι τις εξελίξεις με το QE στις ΗΠΑ.

Σε αυτό το κλίμα λοιπόν, κι αν ως έμμεση επιβράβευση στην Ελλάδα, αλλά κι ως ένδειξη του σταθεροποιημένου περιβάλλοντος στην Ε.Ε. ενόψει ευρωεκλογών υπάρξει πρόθεση του ESM να στηρίξει την έκδοση του ελληνικού ομολόγου με μερική απορρόφηση χρεογράφων, τα επιτόκια μας που σήμερα κινούνται κάτω του 8% δεν αποκλείεται να βρεθούν κοντά στο 6% ακόμα και μέσα στον Απρίλιο ή το Μάιο.

Αυτό θα σημαίνει ότι τα διετή έως πενταετή ομόλογα θα κινούνται σε ακόμα χαμηλότερα επίπεδα ανοίγοντας γρηγορότερα το δρόμο προς τις αγορές. Αν συνυπολογιστεί το γεγονός ότι στο επόμενο τετράμηνο δεν προβλέπονται νέες δύσκολες αποφάσεις, τυπικά ολοκληρώνεται το δημοσιονομικό πρόγραμμα και η χώρα χαίρει της αίγλης της ευρωπαϊκής προεδρίας άρα η αίσθηση της πολιτικής σταθερότητας θα είναι ισχυρή, δεν θα ήταν έκπληξη, εφόσον συντρέξουν σωρευτικά όλες οι διεθνείς πολιτικές και οικονομικές προϋποθέσεις να υπάρξει μια αιφνιδιαστική προσφυγή στις αγορές που θα σημάνει την ολική επαναφορά της χώρας στο Ευρωπαϊκό γίγνεσθαι.

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος –Ψυχολόγος

Αναπόφευκτα χρηματοδοτικά κενά, προκαθορισμένα δημοσιονομικά κενά και η ανάγκη για καινές πολιτικές κινήσεις που θα αποτελέσουν το ρουά-ματ σε με παρτίδα με παγίδες αλλά και μπλόφες που οδηγείται νομοτελειακά στο τέλος της το πολύ ως το επόμενο καλοκαίρι. Αν αποκρυπτογραφήσει κανείς τα μηνύματα των τελευταίων εξελίξεων μάλλον θα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο μνημονιακός κύκλος οδηγείται ταυτόχρονα σε τέλμα και σε τέρμα. Αυτό που διαμορφώνεται πλέον είναι οι συνθήκες της επόμενης μέρας γι’ αυτό και οι αποφάσεις των επόμενων μηνών θα είναι πιο καθοριστικές από κάθε άλλες.

Η χώρα κινείται ανάμεσα σε δημοσιονομικές δεσμεύσεις, μεταρρυθμιστικές απαιτήσεις, επενδυτικές διαθέσεις, από τη μια, και συζητήσεις για νέα απομείωση του χρέους και αρχική έξοδο στις αγορές εντός του 2014. Κι όσο αν το πρώτο σκέλος εξαρτάται κυρίως από τις δικές μας επιλογές και τη συνεπή στάση, το δεύτερο, που μπορεί να έρχεται ως επιστέγασμα του πρώτου, εξαρτάται, για τη μορφή και την έκταση που θα πάρει, από τις προθέσεις και την θετική προαίρεση των δανειστών μας.

Όσοι παρακολουθούν τις επισημάνσεις μας τα τελευταία δυο χρόνια, γνωρίζουν ότι αναφερόμασταν συνεχώς στην αδυναμία αποτελεσματικής λειτουργίας κάθε αποπληθωριστικής λογικής στην Ελλάδα, όχι μόνο επειδή οι φόροι (έμμεσοι και άμεσοι) επιβαρύνουν υπερβολικά την τελική τιμή, αλλά κυρίως επειδή δεν έχει υπάρξει για ολόκληρες δεκαετίες καμιά συντονισμένη προσπάθεια υπέρβασης των αγκυλώσεων και των παθογενειών που χαρακτηρίζουν την κάθετη αλυσίδα της παραγωγικής μας διαδικασίας. Είναι λοιπόν δεδομένη η ικανοποίηση όταν εμφανίζονται πρωτοβουλίες που μπορούν να συνεισφέρουν τόσο θεωρητικά όσο και πρακτικά στην ανάδειξη αυτών των ζητημάτων, με στόχο την πιο εύρυθμη λειτουργία της αγοράς και την εξυπηρέτηση του καταναλωτή.

Θα είχαν λυθεί όλα μας τα ζητήματα αν η ΕΚΤ αποτελούσε επίσημα τον τελευταίο δανειστή ομολόγων για τις χώρες τις Ευρωζώνης; Προφανώς όχι, αλλά θα είχε δημιουργήσει ένα τεράστιο ψυχολογικό ανάχωμα στις φοβίες των αγορών και θα επέτρεπε να ενισχυθεί ένα αρχικό κλίμα συνοχής που θα άλλαζε την εικόνα στο ράλι ανόδου των επιτοκίων δανεισμού σχεδόν σύσσωμης της ΟΝΕ. Η ψυχραιμία την ώρα της πυρκαγιάς δεν αφορά την εκπόνηση μελετών για την πυρασφάλεια του οικοδομήματος αλλά την άμεση αντίδραση για τον περιορισμό της φωτιάς, ώστε να εξασφαλίσεις τον απαραίτητο χρόνο και τη νηφαλιότητα για να αναζητήσεις τα λάθη και να σχεδιάσεις ένα καινούριο πιο λειτουργικό πλάνο.

Όσοι εξέθεταν την αντίθεση τους στο «κούρεμα» του χρέους από την αρχή της κρίσης, ελπίζοντας σε ένα συνδυασμό πολιτικών σε εγχώριο και διεθνές επίπεδο που θα αντέστρεφε τη δυναμική του, δεν το έκαναν μόνο για τους προφανείς οικονομικούς και κοινωνικούς λόγους (κάποιοι από τους όποιους εν μέρει λειάνθηκαν με την επανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και την κάλυψη των ασφαλιστικών ταμείων) αλλά κυρίως για το κλίμα ανασφάλειας και αμφιβολίας για το μέλλον της Ευρωζώνης που θα δημιουργούσε. Αυτό το κλίμα έφερε τις κατακλυσμιαίες εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων με σύσσωμη την ΟΝΕ να βλέπει τα επιτόκια δανεισμού των μελών της να εκτοξεύονται και τα σενάρια σχετικά με τις αναμενόμενες εξελίξεις (από αλλαγή συνθηκών έως διάλυση) να αναπαράγονται με αστραπιαία ταχύτητα.

Σε περιόδους παρατεταμένης οικονομικής δυσπραγίας είναι δεδομένο ότι δίνεται άπλετος «χώρος» για την ανάπτυξη σεναρίων, ευφάνταστων και μη, σχετικά με τις μελλοντικές δομές του παραγωγικού μοντέλου της χώρας, τις προτεραιότητες και τους μακροπρόθεσμους στόχους του. Σε αυτό το κλίμα αναπτύσσονται και πάλι δυο αντίρροπες δυνάμεις (μιας πιο εσωστρεφούς και μιας πιο εξωστρεφούς) που μπορούν όμως με έναν δυναμικό και υπερβατικό συνδυασμό να οδηγήσουν σε ένα «υπόδειγμα» παραγωγικής βάσης ικανής να αποτελέσει την αιχμή του δόρατος για την ανάταξη της αναπτυξιακής προοπτικής του τόπου.

Με την αφορμή της χρηματιστηριακής απαξίωσης των τραπεζικών μετοχών και της απόφασης για συγχώνευση των δυο ισχυρότερων ιδιωτικών χρηματοπιστωτικών ομίλων τη χώρας, άνοιξε και πάλι η συζήτηση για το θεμιτό της κρατικοποίησης, πρόσκαιρης ή μη, των τραπεζών. Αποτελεί μια τέτοια προοπτική επιλογή «καταστροφής» της αγοράς, πισωγύρισμα σε αλλοτινές κρατικιστικές πρακτικές; Μπορεί να είναι μια κίνηση στήριξης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων σε εποχές περιορισμένης ρευστότητας; Το κρίσιμο στοιχείο που καθορίζει και την τελική απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα είναι τι εννοούμε μιλώντας για κρατικοποίηση, με ποιους όρους και συνθήκες και με ποιο στόχο. Τη μόνιμη επαναφορά σε ξεπερασμένες κρατικοδίαιτες πρακτικές ή τη δημιουργία ενός ευέλικτου κρατικού φορέα ικανού να λειτουργήσει ως σταθεροποιητικός παράγοντας;

Η Γαλλική πρόταση για την αντικατάσταση των ληξιπρόθεσμων Ελληνικών ομολόγων, που κατέχουν ιδιώτες επενδυτές, με νέους μεγαλύτερης διάρκειας τίτλους (η ακριβής διαδικασία και οι όροι θα εξειδικευτούν), αποτελούσε μόνιμη αναφορά μας εδώ και πολύ καιρό. Αν και αυτή η επιλογή αποτελεί την πιο ήπια μορφή επέμβασης στην εξέλιξη του Ελληνικού χρέους, αφού επί της ουσίας δεν περιορίζει τον όγκο του, δίνει όμως μια σημαντική ευκαιρία στη χώρα, χωρίς να προκληθεί πιστωτικό επεισόδιο (χρεοκοπία), για να δημιουργήσει τις ανάλογες συνθήκες που θα έφερναν την ταχύτερη «απελευθέρωση» από το βραχνά των ελλειμμάτων. Κατά πόσο μπορούμε να εκμεταλλευτούμε αυτή τη θετική εξέλιξη ή απλά θα αναβάλουμε για λίγο μοιραία γεγονότα, θα εξαρτηθεί από την ικανότητα μας να αντιπαρέλθουμε τους περιορισμούς της σημερινής πολιτικής.

Πριν κοπάσει ο θόρυβος από την πλήρη επιβεβαίωση των «μυστικών» επαφών Παπανδρέου – Στρος Καν που ουσιαστικά σχεδίαζαν την υπαγωγή της χώρας στο ΔΝΤ, τη στιγμή που οι πάντες διαβεβαίωναν ότι μια τέτοια προοπτική δεν υπήρχε αφού θα αποτελούσε καταστροφή για τον τόπο, ήρθε και η χθεσινοβραδινή απρόβλεπτη και ακόμα απροσδιόριστη ως προς το περιεχόμενο, Ευρωπαϊκή σύσκεψη, να ενισχύσει το κλίμα των «υπόγειων» διαδρομών που καθορίζουν τις τύχες μας. Το δημοσίευμα του Spiegel για πρωτοβουλία της Ελλάδα, ώστε να εξέλθει της Ευρωζώνης, όσο κι αν φαντάζει «μυθιστορηματική», ήταν αρκετή για να εντείνει το κλίμα ανασφάλειας συνολικά για την πορεία του Ευρώ. Τι υποκρύπτει τελικά το χθεσινό «γαϊτανάκι» δηλώσεων, εντυπώσεων και πολιτικών κινήσεων;

Επανειλημμένα έχουμε αναλύσει από αυτό το μπλογκ, τις οικτρές συνέπειες για την Ελληνική οικονομία, τον κοινωνικό ιστό, το τραπεζικό σύστημα και τα ασφαλιστικά ταμεία, από μια πιθανή κήρυξη στάσης πληρωμών. Ταυτόχρονα τονίζαμε ότι η οικειοθελής προσφορά από πλευράς ιδιωτών επενδυτών για «κούρεμα» των ομολόγων που κατέχουν δεν είναι αναμενόμενη, όσο μάλιστα διαρκεί το μνημόνιο στη χώρα μας. Σε τι χρησιμεύει λοιπόν η συζήτηση για την αναδιάρθρωση του χρέους, από τη στιγμή μάλιστα που οι εξελίξεις για μετά το 2013, είναι λίγο, πολύ δρομολογημένες;

Στην αγωνιώδη προσπάθεια να πείσουν και τους εαυτούς τους ότι το αρχικό σχέδιο του μνημονίου για εσωτερική υποτίμηση υλοποιείται, αλλά ταυτόχρονα να δοθεί και η εντύπωση μιας ανάτασης του επενδυτικού κλίματος, οι αρμόδιοι (ή μάλλον κάποιοι από τους αρμόδιους!!) για την ανάπτυξη υπουργοί κ.κ. Χρυσοχοϊδης και Παμπούκης καταφεύγουν σε δηλώσεις που πέραν του ότι στρεβλώνουν τα δεδομένα, στηρίζονται πρωτίστως σε προσωπικές εικασίες και προσδοκίες. Η αναφορά σε μείωση τιμών, με τον πληθωρισμό σταθερά στο 4,5% και η καθυστερημένη αναπαραγωγή της Κινεζικής βοήθειας που αγγίζει πλέον τα όρια του αστικού μύθου, μάλλον απογοητεύουν τους πολίτες, ως χαρακτηριστικό δείγμα παλαιοκομματικής νοοτροπίας που επιζητεί την ωραιοποίηση της πραγματικότητας ανεξαρτήτως κόστους για την κοινωνία.

Οι συζητήσεις για τα πιθανά σενάρια αναδιάρθρωσης του χρέους των χωρών της περιφέρειας (Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία) μετά το 2013 και την ενεργοποίηση του μόνιμου μηχανισμού στήριξης από την Ε.Ε., καλά κρατούν. Έχουν ήδη υπολογισθεί και τα ακριβή ποσά που θα απαιτηθούν για ένα σημαντικό «κούρεμα» των κρατικών ομολόγων τους, αλλά και του συνολικού κρατικού, ιδιωτικού και τραπεζικού χρέους, μιλώντας μάλιστα κάποιοι για διαχειρίσιμες απώλειες των «ισχυρών» (Γερμανία, Γαλλία, Αγγλία). Το ζήτημα βέβαια πέρα από την τελική εξέλιξη, σε αυτό το επίπεδο, είναι ποια προοπτική δημιουργείται για την Ε.Ε. και την Ελλάδα και ποιες κινήσεις είναι αναγκαίες για την μακρόπνοη «επιβίωση» αμφοτέρων!

Ο ρόλος του Σόρος στα παγκόσμια κερδοσκοπικά παιχνίδια είναι γνωστός. Όλοι γνωρίζουν τον τρόπο με τον οποίο αποκομίζει υπερκέρδη, «ποντάροντας» σε νομισματικές και γενικότερα οικονομικές εξελίξεις τις οποίες ως άλλη Κασσάνδρα έχει εγκαίρως προβλέψει. Αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί κι ως εξαιρετική διορατική ικανότητα, αν δεν συνδυαζόταν με σειρά κινήσεων και δηλώσεων από τον ίδιο και άλλους έγκριτους διαύλους, που ουσιαστικά δημιουργούν τις συνθήκες, πρακτικές και ψυχολογικές, για την επιβεβαίωση της αρχικής προφητείας. Με αυτά τα δεδομένα, η πρόσφατη συνάντηση του με τον πρωθυπουργό, χωρίς μάλιστα να ανακοινωθεί το ακριβές αντικείμενο της συζήτησης, δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί μια ακόμα στρατηγική κίνηση που έχει σχέση με την εξέλιξη του Ελληνικού χρέους και τις προοπτικές αξιοποίησης της δημόσιας ακίνητης περιουσίας.

Παλαιότερες αναρτήσεις Αρχική σελίδα

Ετικέτες

Μετάφραση

Πληροφορίες

Σύνδεσμοι

Αρχείο

Δημοφιλείς αναρτήσεις

Ιστολόγια