Αφού επί αρκετά χρόνια προσπαθούσαν από το ΣΥΡΙΖΑ να μας πείσουν ότι η μόνη λύση για το πελώριο ελληνικό δημόσιο χρέος είναι ένα γενναίο «κούρεμα» το οποίο θα επιτυγχάνονταν με συμφωνία των εταίρων (πως άραγε;), και κάποιοι παρέμεναν σταθεροί στην ακόμα πιο δυναμική μονομερή διαγραφή του ήρθε η ανάληψη της εξουσίας να επαναφέρει τη συζήτηση σε πιο ορθολογικά πλαίσια. Οι διαγραφές παραπέμφθηκαν σε μια φαιδρή επιτροπή ελέγχου του χρέους χωρίς διεθνή αξιοπιστία και καμιά θεσμική δικαιοδοσία μάλλον μόνο για να ικανοποιηθεί η ακόρεστη ανάγκη επαναστατικής προβολής της Ζωής Κωνσταντοπούλου.

Αποκαλύφθηκε λοιπόν πριν λίγες μέρες από τους FT η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για την αναδιάρθρωση του χρέους. Μια πρόταση που κινείται κυρίως στο επίπεδο που κάλυπτε ήδη η Ευρωπαϊκή απόφαση του Νοεμβρίου του 2012 για παραμετρικές αλλαγές (αύξηση χρόνου αποπληρωμής και μείωση επιτοκίων). Προσθέτει όμως και κάποιες ενδιαφέρουσες έως και... «ανέκδοτες» απόψεις που αν πραγματικά ελπίζουν θα μπορούσαν ποτέ να γίνουν αποδεκτές από τους Ευρωπαϊκούς θεσμούς τότε ή αγνοούν τον τρόπο λειτουργίας και τις αρχές του ή μπερδεύουν την θεωρητική ανάλυση με την πρακτική πολιτικοοικονομική απόφαση.

Για τα 27 δισ. ευρώ προς την ΕΚΤ προτείνεται η απορρόφηση τους από τον ESM κι η αποπληρωμή τους σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα και με χαμηλότερα επιτόκια. Ενδιαφέρουσα προσέγγιση αλλά λησμονείται ότι όταν πριν χρόνια προτάθηκε πχ. να αφαιρεθεί από το ελληνικό χρέος έστω ένα μέρος των ποσών που δόθηκαν για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών η απάντηση ήταν ότι σχετικές παρεμβάσεις δεν αφορούν χώρες σε υπάρχοντα προγράμματα αλλά ότι δημιουργήθηκε ένα οπλοστάσιο ικανό να αποτρέψει μελλοντικές τραπεζικές κρίσεις.

Άλλωστε μια τέτοια απόφαση για την Ελλάδα θα εγείρει αμέσως ανάλογες απαιτήσεις από την Ισπανία με πολύ μεγαλύτερο Ευρωπαϊκό κόστος. Τι μας κάνει να πιστεύουμε ότι η τότε άρνηση για ένα παρόμοιο θέμα μπορεί σήμερα να μετατραπεί σήμερα σε θετική αντίδραση όταν η ΕΚΤ είναι πολύ πιστή στην τήρηση του καταστατικού της και δεν δέχεται παρακάμψεις και απώλεια κερδών γιατί αποτελεί έμμεση δημοσιονομική στήριξη σε χώρες που απαγορεύεται;

Η πρόωρη αποπληρωμή του ΔΝΤ που είχε διαρρεύσει ως πρόθεση και της προηγούμενης κυβέρνησης είναι μια τακτική που ακολούθησαν με επιτυχία κι άλλες χώρες που ακολούθησαν πρόγραμμα προσαρμογής αλλά όλες τους στηρίχτηκαν στην δυνατότητα άντλησης κεφαλαίων από τις αγορές. Ακόμα και η κυβερνητική πρόταση στηρίζεται στο ότι τα 2/3 των χρεών προς το ΔΝΤ θα προέλθουν από κεφάλαια της αγοράς ή... νέο δάνειο από τους «τοκογλύφους»! Ανέκδοτο πολύ καλύτερο κι από αυτά με τον Τοτό!

Για τα διμερή δάνεια προς άλλες Ευρωπαϊκές χώρες επαναφέρει το γνωστό δίδυμο επιλογών. Τα αέναα ομόλογα και τα ομόλογα με ρήτρα ανάπτυξης. Εξηγήσαμε και τότε ότι τα πρώτα είναι κυρίως ένα επιχειρηματικό εργαλείο απελπισίας κι όχι σύγχρονη διακρατική πρακτική και τα άλλα εμπεριέχουν τον κίνδυνο, αν εκτελεστούν όπως τα αντιλαμβάνονται όλοι πλην ημών, να βρεθούμε με τεράστιες πληρωμές όταν αυξηθεί σημαντικά το ΑΕΠ μας επειδή θα πρέπει να προστεθούν και τα ποσά που θα έχουμε καθυστερήσει λόγω μειωμένων πληρωμών τα προηγούμενα υφεσιακά χρόνια.

Το πιθανότερο είναι οι εταίροι μας να αποδεχτούν μια μεγάλη επιμήκυνση αποπληρωμής που μπορεί να ξεπερνά τα 50 χρόνια ακόμα και να αγγίζει και τα 100 αλλά υπό πολύ συγκεκριμένες και αδιαπραγμάτευτες μεταρρυθμιστικές και δημοσιονομικές προϋποθέσεις.

Τέλος για τα δάνεια του EFSF ύψους 144 δισ. ευρώ προτείνεται μια πρωτοφανής καινοτομία αντάξια της δημιουργικής ασάφειας με την οποία είναι σίγουρο ότι θα ευθυμήσουν και οι σοβαροφανείς Ευρωπαίοι. Να διαγραφεί σταδιακά το μισό χρέος και να πληρωθεί το υπόλοιπο με διπλάσιο επιτόκιο του σημερινού (5%)!

Αν η λύση για το ελληνικό χρέος βρισκόταν στο να διατηρήσουμε το ίδιο επίπεδο ετήσιων τόκων αλλά να επιστρέψουμε πολύ λιγότερο κεφάλαιο τόκων τότε γιατί να μην προτείνουμε τον δεκαπλασιασμό του επιτοκίου με σταδιακή διαγραφή του 90% του χρέους για να καταστήσουμε περιχαρείς τον Λαφαζάνη, την Κωνσταντοπούλου και το λοιπό λόμπι της διαγραφής; Get serious πριν να είναι πολύ αργά και προτείνεται λύσεις συμβατές με τους Ευρωπαϊκούς και την κοινή λογική κι αφήστε τις ευφάνταστες Βαρουφάκιες εξυπνάδες για τις ακαδημαϊκές αίθουσες.

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος – Ψυχολόγος

Κων/νος Μανίκας

Όλα τα τεχνικά μέσα αντικατάστασης των ομολόγων με πανάκριβες αέναες εκδόσεις που διαπνέονται από ένα ανεπίτρεπτο για διακρατικό χρέος είδος εταιρικής νοοτροπίας, ρήτρες ανάπτυξης που κινούνται σε μια μετοχική αντίληψη που μπορεί τη μια να μηδενίζει και την άλλη να εκτοξεύει στα ουράνια τις πληρωμές ή αντικαταστατική έμμεση χρηματοδότηση από την ΕΚΤ μέσω εντόκων γραμματίων που φορτώνουν με «τοκογλυφικούς» τόκους τον προϋπολογισμό διογκώνοντας το χρέος, γι’ αυτό και όλες οι χώρες επιδιώκουν τον περιορισμό της χρήσης τους, δεν αποτελούν παρά θεωρητικά εργαλεία που αναδεικνύονται για να διανθίσουν ανέξοδα τον δήθεν αγωνιστικό βερμπαλισμό.

Αν ο κ. Βαρουφάκης ήθελε να είναι ειλικρινής με όσες ιδέες αναπτύσσει θα έπρεπε να δώσει μια ειλικρινή απάντηση στο εξής ερώτημα. Αν αυτό που θα συμφωνηθεί ως τρόπος διευθέτησης που χρέους δεν περιλαμβάνει μείωση των ετήσιων τόκων τουλάχιστον ισόποση με τον εξαγγελθέντα περιορισμό των πλεονασμάτων πως θα καταστεί το χρέος όχι απλά βιώσιμο με βάση τις δικές του θέσεις αλλά έστω και με το υπάρχον χρονοδιάγραμμα που μιλά για 120% το 2020;

Η δεδομένη πρόθεση για επιμήκυνση (τουλάχιστον στα 50 χρόνια) και μείωση (σχεδόν μηδενισμό) των επιτοκίων θα επιφέρει ελάφρυνση των τόκων γύρω στα 2 δις ευρώ, άρα δίνει δυνατότητα επαναπροσδιορισμού του πλεονάσματος στο 2% για φέτος και στο 3,5% για του χρόνου. Αυτό είχε ήδη επιτευχθεί και απέμενε η ολοκλήρωση της τελευταίας αξιολόγησης και η μετάβαση στην πιστωτική γραμμή που να συγκρατήσουμε ότι αποτελείται από τα αδιάθετα κεφάλαια του ΤΧΣ. Οποιαδήποτε συμφωνία που θα προσπαθήσει να παρουσιάσει ο ΣΥΡΙΖΑ ως επιτυχία, θα πρέπει να πηγαίνει τα πράγματα ένα βήμα παραπέρα κι όχι απλά να καταλήγει στον ίδιο στόχο με άλλη διατύπωση.

Αν λοιπόν η νέα αναδιάρθρωση του χρέους είναι αυτού του μεγέθους με ποιο τρόπο θα καλυφθεί το δημοσιονομικό κενό που θα δημιουργηθεί από την εμμονή για στόχο πλεονάσματος 1,5% όταν και τότε για να πληρωθούν οι εναπομείναντες χαμηλότεροι τόκοι; Κάθε χρόνο έως το 2020 θα υπάρχει ένα κενό από 0,5% έως 1,5% (1-3 δις) που θα μας απομακρύνει και πάλι ακόμα κι από τον αρχικό στόχο για το 120% χρέος.

Σε αυτή τη διαπίστωση να προστεθούν και τα μειωμένα έως εξαλειμμένα έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις που αναστέλλονται ή σταματούν οριστικά τα οποία ήταν μια ακόμα σημαντική μεταβλητή δεκάδων δις για την επίτευξη του επιθυμητού επιπέδου χρέους ως το τέλος της δεκαετίας. Θα πρέπει επίσης να αφαιρεθεί κι ένα μέρος από τα κεφάλαια του ΤΧΣ που η νέα κυβέρνηση επιθυμεί να χρησιμοποιήσει για τη διαγραφή κάποιων «κόκκινων» δανείων, αν και δεν προβλέπεται αυτή η χρήση τους από τη στιγμή που πέρασαν στην πιστωτική γραμμή.

Κεφάλαια που αν βγαίναμε πλήρως στις αγορές όπως προβλεπόταν η μη χρήση αυτών των ποσών θα μείωναν αυτόματα το χρέος κατά 6%. Όπως κατά περίπου 9% θα μειώνονταν το χρέος κι από την πώληση των μετοχών του ΤΧΣ στις τράπεζες κάτι που είναι πλέον αμφίβολο να συμβεί αν τηρηθούν οι κυβερνητικές δεσμεύσεις για περαιτέρω κρατικοποίηση τους.

Άρα καταλήγουμε στην προοπτική μιας τριπλής πληγής που αφήνει κυριολεκτικά στον αέρα όλο τον προγραμματισμό για την πορεία του χρέους. Εκτός κι αν υπάρχουν άλλες πιο ριζικές λύσεις στο πίσω μέρος του κυβερνητικών μυαλών που δικαιολογούν και το γεγονός ότι κανένας λόγος δεν γίνεται για το χρηματοδοτικό κενό όχι του 2015 (που υποτίθεται ότι θα καλύπτονταν από ένα μέρος της πιστωτικής γραμμής κι από την έξοδο στις αγορές) αλλά κυρίως του 2016 που όλοι πριν λίγους μήνες θεωρούσαν ότι θα προέρχονταν αποκλειστικά από τις αγορές.

Αλλά ο όρος «αγορές» έχει πάψει πλέον καν να αναφέρεται από τα επίσημα ελληνικά χείλη και μοιάζει να έχει ξεχαστεί ως προοπτική. Γιατί άραγε; Ή επειδή το κενό που περιγράψαμε στην επίτευξη του στόχου για μείωση του χρέους στο 120% θα καλυφθεί με αναγκαστικό νέο δανεισμό (εσωτερικό ή εξωτερικό με νέα επαχθέστερη συμφωνία) ή επειδή έχει παρθεί η απόφαση «ηρωικής» εξόδου και αλλαγής νομίσματος. Αυτό είναι το καλά κρυμμένο μυστικό;

Υ.Γ. Όλα αυτά λοιπόν που συνολικά αγγίζουν τα 60 δισ. ευρώ πάντα υπό την αίρεση ότι δεν θα υπάρξουν σημαντικές αρνητικές αποκλίσεις στην εκτέλεση του υπάρχοντος (που ήδη δείχνει υπαρκτή υστέρηση εσόδων) και των επόμενων προϋπολογισμών που θα οδηγούσε σε λήψη επιπρόσθετων νέων μέτρων.

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος –Ψυχολόγος

Αρχικά όταν ετίθετο αυτό το ερώτημα στα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ συναντούσες τη συνήθη εγωιστική και στρουθοκαμηλική βεβαιότητα των κομματικών στελεχών ότι όλα θα εξελιχθούν θετικά και δεν θα υπάρξουν μονομερείς κινήσεις. Στην πορεία ακούγονταν κάποιες διάσπαρτες φωνές που έκαναν λόγο για διάφορες παραλλαγές μιας στάσης πληρωμών και των μεθόδων που θα χρησιμοποιηθούν για να καλυφθούν τα χρηματοδοτικά κενά. Από τη στήριξη της Ρωσίας και της Κίνας (που κατέπεσαν από τις διεθνείς εξελίξεις και το ασταθές οικονομικό περιβάλλον) έως τον αναγκαστικό εσωτερικό δανεισμό (υπήρξε πρόταση του Γλέζου πριν αρκετό διάστημα).

Τελικά δεν χρειάστηκαν παρά λίγες μέρες προεκλογικής περιόδου και μια κάπως αυξημένη δημοσιογραφική πίεση για διευκρινίσεις ώστε το μυστήριο του εναλλακτικού πλάνου να πάρει σάρκα και οστά. Με απόφαση του συνεδρίου του ΣΥΡΙΖΑ αν υπάρξει αρνητική κατάληξη στις συζητήσεις με την τρόικα και την Ε.Ε. (το πιθανότερο με βάση τη δεδηλωμένη στάση όλων των διεθνών παραγόντων και το περιορισμένο του χρόνου έως τα τέλη Φεβρουαρίου) θα υπάρξει άρνηση πληρωμής τόκων και χρεολυσίων. Κοινώς πτώχευση!

Βιάστηκαν βέβαια να καλύψουν το πρώτο «λάθος» με ένα μεγαλύτερο αφήνοντας υπονοούμενα για αναγκαστικό εσωτερικό δανεισμό από τις καταθέσεις για να καταλήξουν τελικά να χρησιμοποιήσουν τους όρους πάγωμα πληρωμών και έκδοση λαϊκών εντόκων γραμματίων! Τι σημαίνουν όμως όλα αυτά στην πράξη, τώρα που μπρος στο φάσμα της εξουσίας αρχίζει να ξετυλίγεται το κουβάρι των μονομερών κινήσεων του ΣΥΡΙΖΑ;

Είναι παιχνίδι με τη νοημοσύνη μας η αναφορά σε υποχώρηση των Ευρωπαίων στις υπερβολικές ή παράλογες απαιτήσεις τους, όταν η χώρα μας έχει πάψει προ πολλού να αποτελεί συστημικό κίνδυνο για τις αγορές. Ακριβώς για αυτό το λόγο τα επιτόκια όλων των υπόλοιπων Ευρωπαϊκών χωρών συνεχίζουν να υποχωρούν όσο τα δικά μας σκαρφαλώνουν. Χρησιμοποίησαν ως υποτιθέμενο εκβιαστικό επιχείρημα ακόμα και το γεγονός ότι το χρέος είναι πλέον κυρίως διακρατικό παραβλέποντας πως μια αθέτηση των συμφωνιών από πλευράς μας οδηγεί στη δυνατότητα κατάσχεσης ελληνικών περιουσιακών στοιχείων (από ακίνητα έως εξαγώγιμα προϊόντα).

Κάπου εδώ βέβαια έρχονται να μας κεραυνοβολήσουν τα τεράστια αναπάντητα, πρακτικά ζητήματα. Οι ίδιες αγορές στις οποίες θα έχεις γυρίσει επιδεικτικά την πλάτη αρνούμενος την πληρωμή των υποχρεώσεων σου και οι οποίες ήδη έχουν εκτινάξει το τριετές επιτόκιο στο 11%^  θα σε ξαναδανείσουν... για επενδύσεις, όπως είπε ο Δραγασάκης; Μάλλον με επιτόκιο επιπέδου υποσαχάριας Αφρικανικής χώρας κι ακόμα παραπάνω!

Οι ίδιοι αγοραστές εντόκων γραμματίων (συνήθως οι ελληνικές τράπεζες) που σε ομαλότερες συνθήκες σε δάνειζαν με 1,5-2%, τι επιτόκιο θα χρεώσουν για να αναλάβουν τον αυξημένο κίνδυνο των συνθηκών χρεοκοπίας; Σίγουρα πολλαπλάσιο του σημερινού. Από που προκύπτει ότι η ΕΚΤ θα συνεχίσει να παρέχει ρευστότητα στο τραπεζικό σύστημα (εγγυόμενο και τις καταθέσεις) και την πραγματική οικονομία αν δεν υπάρξει επιτυχής ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης;

Κι αν δεν υπονοούν αναγκαστικό εσωτερικό δανεισμό (αποκλειστικά λογιστικό, γιατί τα αντίστοιχα ποσά σε ρευστό δεν υπάρχουν στις τράπεζες παρά μόνο με την κάλυψη της ΕΚΤ) με πόσο αυξημένο επιτόκιο θα δελεάσουν τους Έλληνες μικροκαταθέτες για να τους εμπιστευτούν τις οικονομίες μιας ζωής; Θα υπάρχει ρήτρα εξασφάλισης του κεφαλαίου; Προφανώς όχι! Τυπικά όχι αναγκαστική, αλλά επί της ουσίας απολύτως ληστρική!

Άρα αυτό που περιγράφεται, όσο κι αν επικοινωνιακά προσπαθούν να το αποσιωπήσουν ή να το υποβαθμίσουν, είναι μια χαώδης κατάσταση, όπου ακόμα και οι κρυφές εναλλακτικές λύσεις μόνο αδιέξοδα δημιουργούν. Από την ναρκισσιστική θεώρηση της αριστερής επανάστασης σε ολόκληρη την Ε.Ε., που αυτή τη στιγμή διοικείται και θα συνεχίσει να διοικείται από πολύ συγκεκριμένες δυνάμεις και γέρνει προς τον δεξιό αυτονομιστικό ευρωσκεπτικισμό (σε μια τέτοια ετερόκλητη φαιοκόκκινη σύμπλευση αναζητεί συμμάχους ο ΣΥΡΙΖΑ;), έως την πλήρη διπλωματική απομόνωση και την ολοκληρωτική εξαθλίωση της χώρας είναι μόλις μια ανάσα δρόμος!

Υ.Γ. 1. Εκεί στο ΣΥΡΙΖΑ έφτασαν στο σημείο να μιλούν ευθαρσώς για παράταση του μνημονίου τουλάχιστον για ένα εξάμηνο (αυτό που θα σκίσουν το βράδυ των εκλογών!) και να προσποιούνται ότι θα καλύψουν χρηματοδοτικές ανάγκες με τα αδιάθετα κεφάλαια του ΤΧΣ, αυτά που έχουν ήδη περάσει στην πιστοληπτική γραμμή!

Υ.Γ. 2 Η FAZ γράφει ότι ένα Grexit κοστίζει 76 δις ενώ ένα κούρεμα 40 δις ευρώ. Πέρα από το ότι η επιμήκυνση και η μείωση των επιτοκίων φέρνει πάνω από 50 δις απομείωση χρέους σε παρούσα αξία και απελευθερώνει με τον περιορισμό των ετήσιων τόκων παραπάνω ποσά για ανάπτυξη, παραβλέπεται ότι ένα ελληνικό κούρεμα θα εγείρει ανάλογες απαιτήσεις πχ από την Ιταλία με χρέος 2,2 ΤΡΙΣ που για να μειωθεί από 135% σήμερα έστω στο 100% θα απαιτηθούν κοντά στα 800 δις!

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος –Ψυχολόγος

Πέρα από την βελτίωση της ρευστότητας στην πραγματική οικονομία, συνέπεια και της αλλαγής στάσης του Ντράγκι στο θέμα των εγγυήσεων για τη χορήγηση κεφαλαίων στις ελληνικές τράπεζες, ανοίγει και ο δρόμος προς τα επόμενα στάδια επαναφοράς της χώρας σε μια κανονικότητα που χάθηκε την τελευταία πενταετία, κάτω από το βάρος της δημοσιονομικής εκτροπής και του δυσβάσταχτου δημοσίου χρέους.

Σε ένα κρίσιμο σημείο για την ελληνική επιχειρηματικότητα οι ρυθμίσεις ληξιπρόθεσμων οφειλών και δανειακών υποχρεώσεων θα συνδυαστούν με την σημαντική αύξηση στην παροχή ρευστότητας, Από περίπου 2,5 δις οι τραπεζικές χορηγήσεις θα ανέβουν την επόμενη χρονιά στα 9 δις, με τα 6 από αυτά να κατευθύνονται στον επιχειρηματικό χώρο. Αυτά σε συνδυασμό με τη βελτίωση του χρηματιστηριακού κλίματος διευρύνουν τις χρηματοδοτικές δυνατότητες των ελληνικών εταιριών.

Ταυτόχρονα η κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών αποδεσμεύει ένα πόσο άνω των 10 δις από το ΤΧΣ που θα χρησιμοποιηθεί από τη χώρα ως ένα ψυχολογικό δίχτυ προς τις αγορές που έτσι θα αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια να προχωρήσουν σε τοποθετήσεις σε ελληνικά ομόλογα. Το αντάλλαγμα για την αλλαγή χρήσης αυτού του ποσού δεν θα είναι ένα μνημόνιο δημοσιονομικής λιτότητας όπως αυτό που βιώσαμε αλλά μια εθνική υπόσχεση για συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, που σχεδόν όλοι παραδέχονται ότι καθυστερούσαν επί δεκαετίες κάτω από την πίεση του κρατικοδίαιτου λαϊκισμού.

Πριν το τέλος της χρονιάς θα περιγραφεί εκτενώς και η νέα παρέμβαση για τη βιωσιμότητα του χρέους που με τεχνικές παρεμβάσεις μείωσης της τρέχουσας αξίας θα αποδεσμεύσει κεφάλαια από την πληρωμή τόκων που θα κατευθυνθούν προς την ενίσχυση της ανάπτυξης και της απασχόλησης. Είναι προφανές ότι όλα αυτά θα δημιουργήσουν ένα θετικό πλαίσιο για την πιστοληπτική αναβάθμιση της χώρας και την κατακόρυφη πτώση των επιτοκίων ανοίγοντας διάπλατα το δρόμο προς τις αγορές.

Κάπου εκεί έρχεται ο παράγοντας πολιτική αστάθεια να καθορίσει αν εθνική στόχευση για τα επόμενα χρόνια θα είναι η επιτάχυνση των εξελίξεων που θα φέρνουν διαρκώς απτές, ρεαλιστικές βελτιώσεις τόσο σε μακροοικονομικό όσο και μικροοικονομικό, καθημερινό επίπεδο ή θα αναλωθούμε σε ένα μικροπολιτικό κυνήγι μαγισσών.

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος –Ψυχολόγος