Δεν πρόλαβε να ολοκληρωθεί ο ανασχηματισμός και από τα πρώτα θέματα που κατάκλυσαν τα τηλεοπτικά δελτία ήταν οι επαναπροσλήψεις των υπό διαθεσιμότητα των καθαριστριών του ΥΠΟΙΚ και των διοικητικών υπαλλήλων των Πανεπιστημίων. Κι ενώ για το πρώτο είναι σε εξέλιξη μια δικαστική διαδικασία που θα τελεσιδικήσει προς το τέλος της χρονιάς, το δεύτερο προέκυψε ως φλέγον ζήτημα από την ανάγκη του καθηγητή κ. Λοβέρδου να συνταχθεί εμμέσως με τις θέσεις των Πανεπιστημιακών αφού έδειξε τα αποδέχεται πλήρως τα οργανογράμματα που του κατέθεσαν και ουσιαστικά ζητούσαν την επάνοδο όλων των διοικητικών.

Με όλη αυτή την αναταραχή στα Πανεπιστήμια, δεν μπόρεσα παρά να αναπολήσω προσωπικές εμπειρίες από μια άλλη αντίληψη για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Έριξα μια ματιά στην επιστολή από τις ΗΠΑ που έρχεται κάθε χρόνο σε όλους τους αποφοίτους, ζητώντας έστω και την ελάχιστη συνεισφορά μας στον προϋπολογισμό του Πανεπιστημίου, αναλύοντας τα αποτελέσματα της συλλογής πόρων (από αποφοίτους, ιδιώτες, καθηγητές κλπ) της προηγούμενης χρονιάς και τις δραστηριότητες οι οποίες χρηματοδοτήθηκαν από αυτά τα ποσά. Θυμήθηκα το πόση σημασία δίνεται στο accreditation στις ΗΠΑ και τη συνέπεια με την οποία γίνεται συνεχώς η αξιολόγηση των ιδρυμάτων.

Και μετά προσγειώνεσαι στην εγχώρια πραγματικότητα των πρυτάνεων – «ιδιοκτητών», των φοιτητών – συνδικαλιστών, των ερευνητών – φαντάσματα και των κλειστών σχολών ως συμπαράσταση στις διεκδικήσεις των διοικητικών υπαλλήλων που θεωρούν, όπως συνήθως συμβαίνει με τις εργατικές κινητοποιήσεις, ότι η δική τους διεκδίκηση περνά μέσα από την ταλαιπωρία της υπόλοιπης κοινωνίας ως μέσο πίεσης της εκάστοτε εξουσίας.

Διερωτάσαι διαρκώς γιατί δεν θα πρέπει να θεωρείτε αυτονόητη η ακατάπαυστη αξιολόγηση δομών και προσώπων, ώστε το δημόσιο προσωπικό να αξιοποιείται βέλτιστα με βάση τις νέες ανάγκες του κράτους, αφού θέλουμε να σεβόμαστε τα χρήματα των πολιτών; Γιατί επί 3,5 μνημονιακά χρόνια δυσκολευόμαστε να ολοκληρώσουμε αυτές τις διαδικασίες ή τουλάχιστον να τις αναθέσουμε σε έναν εξειδικευμένο ιδιώτη;

Απορείς γιατί η διοίκηση και η οικονομική διαχείριση των Πανεπιστημίων αφήνεται στα χέρια των εκπαιδευτικών καταλήγοντας απλά στην αδιάκριτη άσκηση πίεσης προς την εκάστοτε κυβέρνηση για παραπάνω πόρους, και δεν παραδίδεται σε ικανούς μάνατζερ; Γιατί η αυτονομία των τριτοβάθμιων ιδρυμάτων μένει ένα κακέκτυπο των διεθνών πρακτικών και δεν αποκτά πλήρη υπόσταση με τα Πανεπιστήμια να απευθύνονται και σε ιδιώτες για συμπληρωματική χρηματοδότηση, ειδικά για έρευνα και καινοτομία, αποκτώντας έτσι και στενότερη διασύνδεση με τις παραγωγικές δομές.

Αυτά, και πολλά άλλα σχετικά ερωτήματα, δεν θα βρίσκουν απάντηση αν ο βαθιά ριζωμένος κρατισμός που διαπερνά οριζόντια το πολιτικό σύστημα ως μέσο συντήρησης κεκτημένων δεν χτυπηθεί στη ιδεολογική ρίζα του με συνέπεια και επιμονή ακόμα κι αν αυτό θα έχει πρόσκαιρο πολιτικό κόστος. Οι εποχές της σιωπής και της συνενοχής έχουν περάσει ανεπιστρεπτί.

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος – Ψυχολόγος

Εφεδρεία, διαθεσιμότητα, κινητικότητα είναι μόνο μερικοί από τους όρους που χρησιμοποιήθηκαν τα τελευταία τρία χρόνια για να περιγράψουν με μια λέξη το πανθομολογούμενο της αναγκαίας εξέλιξης στη διαχείριση του δημοσίου τομέα. Τη δυνατότητα αξιολόγησης δομών και προσώπων και την αξιοποίηση των υπαλλήλων με βάση λειτουργικά οργανογράμματα και φυσικά τις γνώσεις και τα ιδιαίτερα προσόντα τους.

Μαζί με τη δημοσιονομική προσαρμογή και τη βελτίωση του επενδυτικού περιβάλλοντος, η αναδόμηση του δημόσιου τομέα αποτελεί αναγκαίο προαπαιτούμενο εξόδου από την κρίση. Θα έλεγα μάλιστα κανείς, ότι οι δύο άλλες συνθήκες (δημοσιονομικά και επενδύσεις) εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ταχύτητα αναδιοργάνωσης των ράθυμων κρατικών δομών. Χρειαζόταν λοιπόν στο τιμόνι αυτής της προσπάθειας ένα άτομο που δεν θα κινούνταν διεκπεραιωτικά αλλά θα αναζητούσε ακόμα και αντισυμβατικές μεθόδους για να υπερκεράσει τα γραφειοκρατικά εμπόδια.

Κι έρχεται αβίαστα η εύλογη απορία «μα είναι ο τρόπος διοίκησης του δημοσίου, πρότυπο για τη διαχείριση ενός κόμματος»; Προφανώς και όχι. Αλλά οι δυσκίνητοι, μη λειτουργικοί μηχανισμοί που διέπουν τα κόμματα επί δεκαετίες, απορρόφησαν με… ανακούφιση διαδικασίες και δομές που αναπλάθουν τη γραφειοκρατία και την αναξιοκρατία της κρατικής μηχανής. Η προτροπή λοιπόν δεν αφορά το παρελθόν αλλά τη συμμόρφωση και των κομματικών επιτελείων στις σύγχρονες επιταγές στο πνεύμα των οποίων κινούνται μια σειρά αλλαγών που αρχίζουν να προωθούνται στη δημόσια διοίκηση.

Μετά από  μήνες συζητήσεων γύρω από μια πρόταση που έμοιαζε ικανή, σε συνδυασμό με άλλες στοχευμένες δράσεις, να επιτύχει μείωση του δημοσίου τομέα χωρίς τη χρήση μαζικών απολύσεων, οι πρόσφατες κυβερνητικές ανακοινώσεις ήρθαν να επιβεβαιώσουν αυτό που αποτελεί κοινό τόπο όσον αφορά την κρατική λειτουργία. Ότι δηλαδή ακόμα και στις πιο κρίσιμες στιγμές τα θέματα προσεγγίζονται επιδερμικά, με βάση το πρόσκαιρο πολιτικό κόστος και κυρίως δίχως συγκροτημένο μακρόπνοο σχεδιασμό. Συνταγματικά προσχώματα, διοικητικές αγκυλώσεις, διάτρητες διαδικασίες, θολά κριτήρια, ανύπαρκτα δημοσιονομικά οφέλη, είναι μόνο μερικά από τα στοιχεία που συναποτελούν την «εφεδρική» εργασιακή εφεδρεία που επέλεξε τελικά η κυβέρνηση.