ΜΑΧΗΤΙΚΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ: ΦΠΑ

Δεν χρειαζόταν η επιβεβαίωση από τις δηλώσεις του Γιούνκερ για να σιγουρευτούμε σχετικά με το εύρος της επιβάρυνσης από το νέο σύστημα ΦΠΑ. Μόνο αφελείς ενστερνίζονταν τις επιπόλαιες δηλώσεις του Βαρουφάκη για ασυγκράτητη παλίρροια ανάπτυξης που θα δημιουργήσουν οι μεταβολές στους συντελεστές και θα παρασύρει την τρεκλίζουσα οικονομία. Άλλοι πάλι απλά παρίσταναν ότι αποδέχονταν τις γραφικές του αναλύσεις γιατί επιθυμούν να συνεχίσουν το ταξίδι του νου στους αισιόδοξους αιθέρες όπου ακόμα υπάρχουν δικαιολογίες την εσφαλμένη επιλογή των προηγούμενων εκλογών.

Όποιο από τα προβαλλόμενα σενάρια κι αν προσέγγιζες τεχνικά αποδεικνυόταν ότι σκοπός των αλλαγών είναι αποκλειστικά η αύξηση των κρατικών εσόδων με τρόπο που θα επιτρέπει στην κυβέρνηση να διακηρρύσει ότι δεν άγγιξε απευθείας μισθούς και συντάξεις. Με μια λογική κοντινή στην πληθωριστική αντίληψη προηγούμενων δεκαετιών όπου η ψευδαίσθηση του χρήματος κάλυπτε ψυχολογικά μέρος του ροκανίσματος των εισοδημάτων, θεωρείται προτιμότερη η έμμεση αύξηση των τιμών, που στα περισσότερα προϊόντα θα είναι μεγαλύτερη της αύξησης του ΦΠΑ λόγω της επιβάρυνσης του λειτουργικού και παραγωγικού κόστους.

Ακόμα κι αν το συνολικό βάρος για την οικονομία δεν έφθανε στο 1% του ΑΕΠ (1,8 δις) όπως μας ενημέρωσε ο Γιούνκερ, το πλήγμα για τους ρυθμούς ανάπτυξης και την ανεργία θα ήταν καίριο. Μόνο το μέτρο του ΦΠΑ θα καθυστερήσει κατά τουλάχιστον 0,8% την ανάκαμψη ενώ το συνολικό πακέτο των 5 δις μέτρων μαζί με τον περιορισμό του πρωτογενούς πλεονάσματος κατά 4 δις (που θα παρουσιαστεί ως κορυφαία επιτυχία!) ο οποίος θα προκύψει ως φυσικό επακόλουθο της οικονομικής καχεξίας κι όχι ως Ευρωπαϊκό δώρο θα απορροφήσουν τέσσερις ολόκληρες αναπτυξιακές μονάδες στέλνοντας μας σε ξεκάθαρη ύφεση 1-1,5%.

Βέβαια ο συμβολισμός του συγκεκριμένου ποσού είναι εξαιρετικά ισχυρός. 1% του ΑΕΠ προβλεπόταν ότι θα έφθανε μέσα στην επόμενη διετία ο ΕΝΦΙΑ και περίπου σε αυτό το ποσό (1,5 δις) υπολογιζόταν με βάση προεκλογικές δηλώσεις του Παππά το ύφος του νέου φόρου ακινήτων που κάποια στιγμή το 2016 θα μας παρουσιάσει ο ΣΥΡΙΖΑ. Πως μπορείς να αποφύγεις τον συνειρμό και να μην αναφωνήσεις «καλωσόρισες νέε ΕΝΦΙΑ!».

Διατηρώντας προς το παρόν αναλλοίωτο τον υπάρχοντα ΕΝΦΙΑ και προσθέτοντας στο φορολογικό οπλοστάσιο του έναν «αναβαθμισμένο» ΦΠΑ με αντίστοιχα έσοδα ο ΣΥΡΙΖΑ κατόρθωσε το αδιανόητο. Να δημιουργήσει ένα εισπρακτικό κλώνο του ΕΝΦΙΑ επιβαρύνοντας κατά μέσο όρο κάθε ελληνική οικογένεια με πάνω από 500 ευρώ ετησίως μόνο από το ΦΠΑ και σχεδόν 1500 ευρώ από το σύνολο των μέτρων. Περιττή κάθε σύγκριση με την προηγούμενη επιβάρυνση λίγων εκατοντάδων εκατομμυρίων από την αύξηση του ΦΠΑ στα ξενοδοχεία που αφού δεν θα συνδυάζονταν με άνοδο στο ενεργειακό και άλλα κόστη θα υπήρχε η δυνατότητα να απορροφηθεί σε κάποιο βαθμό από την αγορά.

Δεν είμαι βέβαιος ότι αυτός ο «νέος ΕΝΦΙΑ» θα τύχει της ίδιας σθεναρής αντίδρασης από την κοινωνία. Το γεγονός ότι θα «δαγκώνει» μέρα με τη μέρα τον οικογενειακό προϋπολογισμό αργώντας να κάνει εμφανή τα σημάδια που προκαλεί, σε συνδυασμό με την ανάγκη εξορθολογισμού κάθε παράταιρης ιδέας που προκύπτει από την κοινωνική κόπωση πέντε δύσκολων ετών και την προσπάθεια κάθε ψηφοφόρου να πείσει τον εαυτό του ότι η θετική σκέψη μπορεί να λειτουργήσει ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία, αρκούν για να κάμψουν τις αντιστάσεις πολλών.

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος – Ψυχολόγος

Έξι συναπτά χρόνια ύφεσης, Λίγο ακόμα και θα κλείναμε επτά χρόνια υφεσιακής φαγούρας αλλά το 2014 ήρθε με νωχελικούς ρυθμούς να ανατρέψει την καταθλιπτική εικόνα δίνοντας την πρώτη ετήσια αισιόδοξη αναστροφή του κλίματος, με τρία τρίμηνα θετικού πρόσημου το τελευταίο μάλιστα από τα οποία άγγιζε το 2% (που σημαίνει ότι ήδη είχε ξεπεραστεί και ο σκόπελος του θετικού ρυθμού στο ονομαστικό ΑΕΠ που ήταν το τελευταίο αποκούμπι της Βαρουφάκειας ανάλυσης).

Αυτή η θετική εξέλιξη δεν έρχεται να αναιρέσει τα σχεδιαστικά λάθη του αρχικού μνημονίου ούτε να αφαιρέσει από τις πλάτες των Ελληνικών κυβερνήσεων την διαχρονική μεταρρυθμιστική αναβλητικότητα, αν και τα τελευταία δυο χρόνια έγιναν άλματα βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας και της λειτουργίας του κράτους σε σχέση με τους συνηθισμένους αναποφάσιστους ρυθμούς.

Το πρώτο τρίμηνο είναι αποκαλυπτικό της ιδεοληπτικής αντίληψης του ΣΥΡΙΖΑ για την οικονομία. Μέσα στην διαπραγματευτική ασάφεια, για να καταπνιγεί εκτονωτικά η συσσωρευμένη κοινωνική πίεση από την λιτότητα παρόλο που η κατάληξη θα είναι μια σκληρή συμφωνία, πνίγηκαν και οι πρώτες αναπτυξιακές ανάσες. Πέρα από το αιωρούμενο μέλλον της χώρας, την ανάκαμψη παρέσυραν οι διφορούμενες δηλώσεις για τις ιδιωτικοποιήσεις, η ανυπαρξία παραγωγικού πλάνου, η έλλειψη προβλέψεων για φορολογικές ελαφρύνσεις στις επιχειρήσεις (όπως είχαν ανακοινωθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση).

Το αποτέλεσμα δεν ήταν απλώς η συρρίκνωση του ΑΕΠ σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο. Ούτε βέβαια η απειροελάχιστη βελτίωση σε σχέση με το βαριά υφεσιακό 1^ο τρίμηνο του 2014 αποτελεί θετική είδηση. Η μεγάλη απώλεια, και σε επίπεδο κλίματος, προέρχεται από το ότι εξανεμίστηκε η αναπτυξιακή ορμή που προέβλεπαν όλες οι σχετικές εκθέσεις (Alpha, Eurobank) και ανέβαζαν έως και σε 2,2% τον στόχο.

Σε αυτό προστίθενται και οι νέες φορολογικές επιβαρύνσεις με την αύξηση του ΦΠΑ που θα ανεβάσει το ενεργειακό αλλά και το συνολικό κόστος παραγωγής των εταιρειών, την διατήρηση του ΕΝΦΙΑ και της εισφοράς αλληλεγγύης (χωρίς τις προβλεπόμενες περικοπές), δίχως να αποκλείονται ειδικές εισφορές επί των τραπεζικών συναλλαγών ή και άλλες εκπλήξεις!

Περιχαρής ο υπ. Οικονομικών προαναγγέλλει παλίρροια ανάπτυξης με την αναμόρφωση των συντελεστών ΦΠΑ που με αυτάρεσκο ύφος... «αποκάλυψε» ότι κορυφαίος Ευρωπαίος αξιωματούχος την βρήκε τρομερή ιδέα (μήπως δεν κατάλαβε το φλεγματικό Βορειοευρωπαϊκό χιούμορ;) για να έρθουν ανακοινώσεις που αναιρούν τις προθέσεις για διπλό ΦΠΑ ανάλογα με το αν οι συναλλαγές γίνονται με μετρητά ή πλαστικό χρήμα και χωρίς κανείς να έχει διευκρινίσει αν τα είδη διατροφής θα πάνε όλα στο 9% ή μόνο τα πολύ βασικά (αυγά, γάλα, ψωμί έλεγε ο ίδιος ο Βαρουφάκης πριν λίγες ημέρες!).

Αναρωτιέται κανείς τι είδους παλίρροια θα είναι αυτή όταν η αύξηση του ΦΠΑ είναι σε προϊόντα και υπηρεσίες ανελαστικής κατανάλωσης όπως εστίαση και ΔΕΚΟ ενώ η μείωση σε καινούρια ακίνητα, αυτοκίνητα, ένδυση, υπόδηση και υπηρεσίες απείρως πιο ελαστικής ζήτησης. Άλλωστε οι αγορές προϊόντων και υπηρεσιών με 23% ΦΠΑ δεν άνθιζαν τα τελευταία χρόνια, μάλλον εξαϋλώθηκαν για να καλυφθούν βασικές ανάγκες και φορολογικές υποχρεώσεις, ώστε να προκύψει σημαντική περίσσεια εισοδήματος από την μείωση του ΦΠΑ που θα μετατραπεί σε κατανάλωση προϊόντων του χαμηλότερου συντελεστή.

Η συντριπτική πλειοψηφία του μικρομεσαίου εισοδήματος κατευθύνονταν ήδη σε αυτά και τώρα ο οικογενειακός προϋπολογισμός θα επιβαρυνθεί σημαντικά αφού πέρα από την αύξηση του ΦΠΑ θα υποστούν και την άνοδο του επιχειρηματικού λειτουργικού κόστους που ήδη περιέγραψα. Το πιθανότερο είναι η τιμή βασικών προϊόντων και υπηρεσιών να αυξηθεί περισσότερο από την αύξηση του ΦΠΑ και μεγάλο μέρος της μείωσης των υπολοίπων να απορροφηθεί από το ανεβασμένο παραγωγικό κόστος.

Εκτός κι αν πιστεύει κανείς ότι οι αλλαγές στο ΦΠΑ δεν γίνονται για να αυξηθούν τα δημόσια έσοδα ή ότι η διευρυμένη χρήση πλαστικού χρήματος, που βοηθά κυρίως στην απευθείας είσπραξη του ΦΠΑ, θα περιορίσει την παραοικονομία σε ένα απαίδευτο μάλιστα ψηφιακά κοινό;

Υ.Γ. 1. Η κυβέρνηση κατορθώνει με μια απόφαση να αποδεκατίσει τον τουρισμό, έναν από τους ελάχιστους εναπομείναντες αναπτυξιακούς εθνικούς πρωταθλητές, και να αποτελειώσει τις κατασκευές κατεβάζοντας το ΦΠΑ στα καινούρια ακίνητα (όταν υπάρχει μηδενική οικοδομική δραστηριότητα) ενώ ταυτόχρονα τον ανεβάζει για τα παλαιά και για όλες τις υπηρεσίες ανακαίνισης.

Υ.Γ. 2. Αν ισχύει η πρόταση της Κομισιόν για 5 δις νέων μέτρων ώστε να επιτευχθεί πλεόνασμα μόλις 0,75% (πάνω από 3% για μετά το 2017 που μάλλον τότε δεν θα θεωρείται από τον ΣΥΡΙΖΑ καταστροφικός στόχος!) το μόνο σίγουρο είναι ότι η ύφεση θα πρέπει να θεωρείται σχεδόν δεδομένη για το 2015. Χρησιμοποιώντας τους πιο συντηρητικούς πολλαπλασιαστές, στην καλύτερη των περιπτώσεων θα βρισκόμαστε στο απόλυτο μηδέν με πιθανότερο το αρνητικό πρόσημο ίσως και πάνω από –1%.

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος – Ψυχολόγος

Κάποιες πολιτικές εξελίξεις περνούν σχεδόν απαρατήρητες επειδή ο πήχης των προσδοκιών είχε τοποθετηθεί, από την παραφιλολογία, πολύ χαμηλά. Άλλες υποβαθμίζονται γιατί δεν κατανοούμε πλήρως τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους. Υπάρχουν κι αυτές που αποτελούν «σιωπηρές» πολιτικές νίκες ακόμα κι αν με την πρώτη παρορμητική ματιά φαντάζουν ως ήττες! Τις τελευταίες μέρες βιώνουμε τα απόλυτα παραδείγματα και των τριών περιπτώσεων.

Σε έναν αντιπολιτευτικό ανταγωνισμό καταστροφολογίας το ζήτημα των πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας πήρε διαστάσεις φλογοβόλου δράκου που ερχόταν να αφανίσει την περιουσία του μέσου νοικοκυριού! Τη στιγμή μάλιστα που ούτε οι ίδιες οι τράπεζες δεν απαιτούσαν μια τέτοια κίνηση που θα οδηγούσε στην μετατροπή τους σε «χωματερή» απούλητων ακινήτων σε μαζική καταγραφή ζημιών.

Όταν η τελική ρύθμιση ήρθε να καλύψει το 90% των περιπτώσεων, αφήνοντας στη... «μήνη» της κυβέρνησης αποκλειστικά όσους εκμεταλλεύονταν συστηματικά τις ευεργετικές ρυθμίσεις ενώ διαθέτουν τη σχετική δυνατότητα αποπληρωμής, θέτοντας ταυτόχρονα και όρια για το επίπεδο των δόσεων που διευκολύνουν μεγάλο μέρος συμπολιτών μας, οι αντιδράσεις υπήρξαν απείρως χλιαρότερες! Η διάψευση του υποτιθέμενου Αρμαγεδδώνα έστειλε πολύ γρήγορα το θέμα σχεδόν στα αζήτητα της πολιτικής αντιπαράθεσης και της μιντιακής προβολής, υποτιμώντας μια ουσιαστική πολιτική και κοινωνική νίκη.

Η εξέλιξη σχετικά με τα ΕΑΣ υποβαθμίστηκε γιατί οι περισσότεροι έμειναν από... καύσιμα μετά τον αρχικό οίστρο της πατριδοκαπηλίας και μικρόψυχα απέφυγαν να αποδεχτούν τη διαπραγματευτική επιτυχία που δίνει το χρονικό περιθώριο της εξυγίανσης και της εξαγωγικής ανάπτυξης μιας στρατηγικής βιομηχανικής δραστηριότητας. Όπως άλλωστε και η σταθεροποίηση του ΦΠΑ στη εστίαση στο 13%, ως πρώτο επιτυχημένο δείγμα φορολογικής μείωσης, που αποτελέσει οδηγό για ανάλογες πρωτοβουλίες και σε άλλους τομείς.

Ήρθε και το επιστέγασμα της ψήφισης του νέου φόρου ακινήτων (αυτού που στο 15% της περσινής μείωσης προσθέτει άλλη μια ισόποση μεσοσταθμική μείωση και που ο Σαμαράς ανακοίνωσε ότι σύντομα θα περάσει στους δήμους αλλάζοντας οριστικά την αντίληψη για τη φορολόγηση της περιουσίας και την ανταποδοτικότητα της).

Η κοινοβουλευτική αναταραχή που προκάλεσε πέρασε από την αποκλειστική υπεράσπιση της αγροτικής γης στην πάγια αντιπολιτευτική ρητορική περί μείωσης της φοροδιαφυγής (προστέθηκαν και οι έλεγχοι των offshore και των καταθέσεων στο εξωτερικό) έως την απώλεια μιας ψήφου από την κυβερνητική πλειοψηφία. Βέβαια κανείς δεν μίλησε για το προφανές της ισονομίας που θα επέβαλλε ίδιο φόρο σε διαφορετικά είδη ακινήτων ίσης εμπορικής αξίας, ούτε για το ότι ακόμα κι αν η φοροδιαφυγή μειωνόταν σε βάθος χρόνου (υπάρχουν φυσικά κι αυτοί που πιστεύουν στα στιγμιαία θαύματα!) στον Ευρωπαϊκό μέσο όρο τα κρατικά έσοδα θα αυξάνονταν το πολύ 4-5 δις ευρώ, ούτε καν για το ότι οι αναφορές σε πακτωλό δις που θα εισέλθουν στη χώρα από τις παρατυπίες των offshore και των λογαριασμών σε ξένες τράπεζες, στηρίζονται στην αφελή προϋπόθεση ότι κάθε σχετική δραστηριότητα είναι και ολίγον έκνομη (πέρα από το ότι αυτά τα έσοδα δεν είναι ετήσια αλλά άπαξ).

Οι κήρυκες της εθνικής αυτοδιάλυσης στο όνομα ενός επιτηδευμένου αυτιστικού τσαμπουκά ονειρεύονται υποτιθέμενες ήττες ως αυτοεκπληρούμενες προφητείες. Είναι όμως πολύ πιθανό αυτά τα ευφάνταστα σενάρια να μετατραπούν ταχύτατα σε νικηφόρες διαδρομές όταν η συνέπεια στον τελικό στόχο και η στρατηγική διαχείριση ξεπερνούν τη θυμική αντίδραση. Δεν αργεί η στιγμή που η εθνική συζήτηση θα επικεντρωθεί αποκλειστικά σε ζητήματα (όπως η ανεργία κι η ανάπτυξη) όπου δεν αρκούν οι εθιμοτυπικές κραυγές. Τότε οι νίκες θα είναι αδιαμφισβήτητες και ο συναισθηματικός οπορτουνισμός ανίκανος να σταθεί στην πραγματική μάχη των ιδεών και των αξιών.

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος – Ψυχολόγος

Ετικέτες

Μετάφραση

Πληροφορίες

Σύνδεσμοι

Αρχείο

Δημοφιλείς αναρτήσεις

Ιστολόγια