.png "English"){kind=small}
Κι αν σε άλλες
εποχές ο διαχωρισμός ήταν μια απλουστευμένη αναπαραγωγή του Ψυχρού Πολέμου
(Δύση ή Ανατολή), στο σημερινό πολυπαραγοντικό διπλωματικό καμβά η τοποθέτηση
στο χάρτη των εξελίξεων είναι πλέον μια πιο περίπλοκη διαδικασία. Όσοι
βιάζονται να λάβουν παρορμητικά θέση αποκλειστικά με βάση τις ισορροπίες του
παρελθόντος, αδιαφορώντας για τις τευτονικές αλλαγές των τελευταίων ετών,
θα βρεθούν προ δυσάρεστων εκπλήξεων. Όπως παρόμοια έκπληξη θα αντιμετωπίσουν κι
όσοι προσβλέπουν σε θεμελιώδη ανατροπή των δομών προς ίδιον όφελος.
Χαρακτηριστικό
παράδειγμα αποτελεί η εγχώρια διαμάχη για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να
διεκδικηθεί ο διοικητικός και παραγωγικός ανασχεδιασμός της Ε.Ε οι
αδυναμίες των οποίων είναι πιο πασίδηλες από ποτέ το τελευταίο διάστημα.
Ανάμεσα στην ολοκληρωτική απόρριψη της ομοσπονδιοποίησης και την απόλυτη
απομονωτική ανεξαρτησία αναπτύσσονται θεωρίες για ταύτιση με τη Ρωσία ή τις
ΗΠΑ (εσχάτως προέκυψαν απόψεις που συνδυάζουν την πρόσδεση και στα δυο
άρματα!) ως αντίβαρο στις Ευρωπαϊκές μονομέρειες.
Πιανόμαστε από
ευήκοες δηλώσεις των ηγετών των συγκεκριμένων χωρών που προσκρούουν στις
πράξεις τους. Αναζητούμε σε πρωτοβουλίες τους εθνικά υπονοούμενα
παραγνωρίζοντας ότι πρωτίστως αφορούν τη διαχείριση των εσωτερικών μετώπων
τους. Ο Ομπάμα προτρέπει σε υπέρβαση της λιτότητας όταν ο ίδιος κάνει τρισεκατομμύρια
δολαρίων περικοπές κρατικών δαπανών και ο Πούτιν αναφέρεται μέσω συνεργατών,
για να μην αναλάβει ο ίδιος αμετάκλητες υποχρεώσεις, σε μια απροσδιόριστη
συμπαράσταση στην Ελλάδα που καταλήγει σε πιθανή στήριξη με διαρκώς
υποτιμημένα ρούβλια!
Ο πρώτος
απευθύνεται στους Ρεπουμπλικάνους και την Αμερικανική κοινωνία θέλοντας να
τονίσει ότι η πολιτική της ποσοτικής χαλάρωσης που ακολούθησε είχε
θετικά αποτελέσματα για την ανάπτυξη και την απασχόληση στις ΗΠΑ και ο δεύτερος
δίνει στην Ε.Ε. το σήμα του πιθανού αντιπερισπασμού μιας διευρυμένης
Ευρασιατικής Ένωσης. Όμως ούτε ο ένας, ούτε ο άλλος έχουν να προσφέρουν
κάτι απτό για την διευθέτηση των εθνικών μας αδιεξόδων. Ούτε σοβαρές
χρηματοδοτικές προθέσεις φαίνονται, ούτε κύμα μαζικών επενδύσεων εκδηλώνεται,
παρά μόνο στη συλλογική φαντασίωση μας.
Και οι δυο τους
χρησιμοποιούν ως χρηστικό πρόσκαιρο πιόνι την Ελληνική περίπτωση για να
εξυπηρετήσουν τις πάγιες γεωπολιτικές βλέψεις τους για τη δημιουργία
ελεγχόμενων ρηγμάτων στην Ε.Ε. Οι ΗΠΑ επιθυμούν μια Ευρώπη ελεγχόμενα ασταθή,
παρακολουθητή των Αμερικανικών κινήσεων, σε διπλωματικό και οικονομικό επίπεδο
και όχι έναν ισότιμο συνεργάτη με ισχυρό νόμισμα και αυτόνομη αμυντική δομή ενώ
η Ρωσία αναζητεί την ευκαιρία που θα αποσυντονίσει πλήρως το Ευρωπαϊκό
οικοδόμημα ώστε να την καταστήσει ένα δυσλειτουργικό μόρφωμα ουρά των
εξελίξεων άρα και ευκολότερα αντιμετωπίσιμο αντίπαλο τόσο οικονομικά, όσο και
σε γεωστρατηγικά θέματα όπως αυτό της Ουκρανίας.
Όσο πιο γρήγορα
συνειδητοποιήσουμε ότι κάποιοι μας χρησιμοποιούν ως αναλώσιμο πιόνι σε μια
σκακιέρα με πολύ σημαντικότερα διακυβεύματα και προσαρμόσουμε την
πολιτική μας, ώστε να αποκομίζουμε τα όποια δυνητικά επιμέρους κέρδη (κυρίως
επενδυτικά) μπορεί να προκύψουν από τις σχέσεις μας με παίκτες εκτός του βασικού
μας Ευρωπαϊκού πλαισίου, χωρίς να βάζουμε σε κίνδυνο την ύπαρξη της βασικής,
ασφαλούς στέγης μας, τόσο περισσότερο θα πλησιάζουμε στον απαραίτητο
πραγματισμό.
Κων/νος Μανίκας
Οικονομολόγος – Ψυχολόγος
Σπάνια θα
ακούσεις αναλύσεις που να ξεπερνούν την θεμιτή καταδίκη των αγριοτήτων της μιας
ή της άλλης πλευράς κι ακόμα και τότε οι εγχώριες προσεγγίσεις επικεντρώνονται
ελάχιστα στο ρόλο της Ελλάδας στο γεωπολιτικό σκάκι που εξελίσσεται,
αλλά βολεύονται σε γενικότητες περί νέου Ψυχρού Πολέμου που δεν παρουσιάζουν
ολοκληρωμένη την εικόνα του σημερινού πολυπαραγοντικού διπλωματικού
παιχνιδιού με δυνάμεις όπως η Κίνα να καθορίζουν, πρωτίστως με την
οικονομική στάση τους, την έκβαση των μελλοντικών ισορροπιών.
Η Ελλάδα στο γεωγραφικό
μεταίχμιο μιας διακεκαυμένης ζώνης χρειάζεται εξαιρετικά προσεκτικές
κινήσεις με το βλέμμα στις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις κάθε απόφασης. Μπορεί η
Ε.Ε. να χειρίστηκε με σχετική παρορμητικότητα το θέμα του εμπάργκο προς τη
Ρωσία αλλά αυτό δεν μπορεί να οδηγήσει μια χώρα του σκληρού πυρήνα της,
όπως εμείς, στη ρήξη με τις συλλογικές αποφάσεις. Όσοι με λαϊκίστικο
αυθορμητισμό εισηγούνται τέτοιες κινήσεις μάλλον παραβλέπουν ότι στα
πολλαπλά δικά μας ανοιχτά εθνικά ζητήματα θα ήταν εξίσου εύκολη μια
Ευρωπαϊκή παράκαμψη των Ελληνικών αιτιάσεων με σωρεία νομικίστικων ερμηνειών.
Όσοι επίσης με
εξίσου επιπόλαιη θεώρηση των δεδομένων διακηρύσσουν ότι η καταδίκη των
Ισραηλινών στρατιωτικών υπερβολών συνεπάγεται και έμμεση υπεράσπιση της
ισλαμικής μονολιθικότητας της Χαμάς, μάλλον κλείνουν ερμητικά τα μάτια στο ασίγαστο
θεοκρατικό μίσος οργανώσεων όπως το «Ισλαμικό κράτος» που έρχονται να
συνεχίσουν και να επεκτείνουν την βαρβαρότητα της Αλ Κάιντα με στόχο κάθε
αλλόθρησκο.
Ούτε ο μύθος
του «ξανθού γένους», που λειτουργεί με αποκλειστικό κίνητρο τα δικά του
γεωστρατηγικά και οικονομικά συμφέροντα και είναι ικανό να αφήσει έκθετο τον
όποιο πρόσκαιρο σύμμαχο όπως έκανε και στην περίπτωση της Κύπρου, μπορεί να
κατευθύνει τις Ελληνικές βλέψεις, ούτε η δήθεν συναισθηματική ταύτιση με ιδεολογικά
βαθύτατα αντιδημοκρατικούς παράγοντες δίνοντας αφελή κάλυψη στα ισλαμικά
σχέδια.
Η Ελλάδα οφείλει να
αξιοποιεί με φειδώ και υπομονή τις ευκαιρίες που δημιουργούν οι
ευμετάβλητες συγκυρίες, να διατηρεί τις μόνιμες, σταθερές συμμαχίες της
κρατώντας επιμέρους ρητορικές επιφυλάξεις για την αναβλητικότητα ή την
αναποτελεσματικότητα κάποιων αποφάσεων και ταυτόχρονα να χτίζει με οικονομικές
συμφωνίες και σημαντικά επενδυτικά πλάνα το σκηνικό της επόμενης μέρας.
Κων/νος Μανίκας
Οικονομολόγος –Ψυχολόγος
Δεν θα μπω στη διαδικασία βαρύγδουπων αναλύσεων για τον ενεργειακό
πόλεμο στην περιοχή, την μελλοντική αυτονομία των ΗΠΑ λόγω σχιστόλιθου και
την απομόνωση της ανέτοιμης Ε.Ε. Δεν θα πάρω θέση στη διαμάχη ανάμεσα στην Ευρωπαϊκό
ή τον Ρωσικό προσανατολισμό της Ουκρανίας, την προστασία της Ρωσικής
συνείδησης στην Κριμαία και τη σύγκρουση με τον τοπικό εθνικισμό. Δεν θα
προσεγγίσω τα πεπραγμένα των διαπλεκόμενων ηγεσιών που ακολούθησαν την
«πορτοκαλί επανάσταση» και την ανάγκη ριζικών πολιτικών ανατροπών.
Θα αναφερθώ μόνο, όπως και στην περίπτωση της Μουσουλμανικής Άνοιξης,
με τις όποιες σημαντικές διαφορές υπάρχουν στις δυο περιπτώσεις, στην απαίτηση
για την ανάδειξη ενός καινούριου πολιτικού προσωπικού που θα πείθει ότι
διαθέτει εθνικό όραμα με σεβασμό στη διαφορετικότητα υπερβαίνοντας τις
εξαρτήσεις και τις αγκυλώσεις του παρελθόντος. Μπορεί να μην αρκεί για τη λύση
του σημερινού γόρδιου δεσμού, αποτελεί όμως αναγκαία και απαραίτητη συνθήκη
για τη μελλοντική σταθερότητα της χώρας εφόσον αποφευκτεί ο διαμελισμός.
Ταυτόχρονα με ανησυχεί η ευκολία με την οποία εγχωρίως ανασύραμε και πάλι
την άκριτη Ρωσολαγνεία. Η φόρτιση της ύφεσης και των εισοδηματικών
περικοπών μετέτρεψε ένα μέρος των Ελλήνων σε τυφλούς οπαδούς μιας ασαφούς
Ρωσικής λύσης. Μπερδεύουμε τις επενδύσεις και το ενεργειακό άνοιγμα με
την άμεση οικονομική βοήθεια (ούτε το παράδειγμα της Ρωσικής εγκατάλειψης της
Κύπρου μας δίδαξε κάτι). Μπλέκουμε τις αδυναμίες του προγράμματος προσαρμογής
και την αναβλητικότητα στις αποφάσεις Ε.Ε. με την αμφισβήτηση του
στρατηγικού Δυτικού προσανατολισμού της χώρας.
Άραγε πόσο καλά έχουμε αξιολογήσει την προοπτική ενός αντίστοιχου
Ουκρανικού συμβάντος και στην Ελλάδα;. Η ευφορία ορισμένων για τη σύγκρουση
της Ρωσίας με τη Δύση, με πρόσχημα την προστασία των εθνικών συνειδήσεων μέρους
των πολιτών της Κριμαίας, θα κοπάσει αν σε αυτή την αλυσίδα των αποσχιστικών
πρωτοβουλιών προκύψει κάποια στιγμή παρόμοιο ζήτημα στη Θράκη, με τους
Τούρκους να σπεύδουν προς στήριξη των αυτοπροσδιοριζόμενων ως ομοεθνών τους;
Ιδιαίτερα αν ακολουθούσαμε τον "εναλλακτικό" δρόμο της δραχμοποίησης ή της απόλυτης Ρωσοεξάρτησης, ποιος μπορεί να αποκλείσει την προοπτική ενός τέτοιου σεναρίου και κυρίως ότι η πλήρης αδιαφορία των πρώην Ευρωπαίων και Νατοϊκών συμμάχων μας, δεν θα έφερνε εντονότερες σχετικές Τουρκικές διεκδικήσεις;
Ιδιαίτερα αν ακολουθούσαμε τον "εναλλακτικό" δρόμο της δραχμοποίησης ή της απόλυτης Ρωσοεξάρτησης, ποιος μπορεί να αποκλείσει την προοπτική ενός τέτοιου σεναρίου και κυρίως ότι η πλήρης αδιαφορία των πρώην Ευρωπαίων και Νατοϊκών συμμάχων μας, δεν θα έφερνε εντονότερες σχετικές Τουρκικές διεκδικήσεις;
Το διπλωματικό παιχνίδι είναι μια δυσεπίλυτη παρτίδα σκάκι με
επιλεκτικές επιθετικές κινήσεις, μπλόφες, παροδικές υποχωρήσεις στην
εξυπηρέτηση ενός τελικού στόχου. Ο χειρότερος σύμβουλος είναι η παρόρμηση, ο
ανεξέλεγκτος συναισθηματικός, η αυτοπαγίδευση σε αδιέξοδα.
Κων/νος Μανίκας
Οικονομολόγος –Ψυχολόγος
Η διπλωματική απόφαση της Χάγης για το «Μακεδονικό» (έμμεσο «χαστούκι» χωρίς πρακτικές συνέπειες), η Βουλγαρική επιλογή για διακοπή κατασκευής του αγωγού Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη (αποκοπή από εξ’ Ανατολών ερείσματα) και κυρίως οι έρευνες στη Κυπριακή ΑΟΖ που ανακινούν το θέμα για αντίστοιχη ανακήρυξη της Ελληνικής, σκιαγραφούν ένα πλέγμα πρόσφατων γεγονότων μέσα στο οποίο οφείλει να κινηθεί το επόμενο διάστημα η χώρα. Η επίσκεψη Σαμαρά στο Ισραήλ και τα επικείμενο ταξίδια του σε Ρωσία και ΗΠΑ, μόνο ως τυπικές πολιτικές επαφές δεν μπορούν να χαρακτηριστούν μέσα σε αυτό το πλαίσιο των εξελίξεων που εντείνονται από το ασταθές παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον.
