Γράφει ο Κων/νος Μανίκας
Οικονομολόγος-Ψυχολόγος
Οικονομολόγος-Ψυχολόγος
Τα αγροτικά μπλόκα στις εθνικές οδούς δεν τα λες κι ασυνήθιστο φαινόμενο. Δυσκολότερο είναι να θυμηθείς έναν χειμώνα χωρίς σχετικές κινητοποιήσεις. Με άλλοτε περισσότερο κι άλλοτε λιγότερο δίκαια αιτήματα, το κομβόι των τρακτέρ κατάντησε εθιμοτυπικό αγωνιστικό δίκαιο. Μόνο που κάθε φορά η συζήτηση εξαντλείται στα εκάστοτε διεκδικητικά προτάγματα σπρώχνοντας στο απροσδιόριστο μέλλον την οριστική αναμόρφωση του πρωτογενή τομέα. Πριν καμιά πενταετία έθετε, σε σχετικό άρθρο μου το ερώτημα “Τι μοντέλο πρωτογενούς οικονομίας θέλουμε;”
Ένας σημαντικότατος παραγωγικός τομέας μεταμορφώθηκε σε τυφλό κυνηγό επιδοτήσεων, έρμαιο των κομματικοδίαιτων συνεταιρισμών και ανέμπνευστων συντεχνιακών απαιτήσεων. Η μετατροπή του αγροτικού κόσμου σε μοχλό μόνιμης περιφερειακής ανάπτυξης χάθηκε κάπου ανάμεσα στις Ευρωπαϊκές ποσοστώσεις, την έλλειψη επιχειρηματικού προσανατολισμού και τον πολιτικό αμοραλισμό του “όλα τα κιλά, όλα τα λεφτά”!
Παραγωγές ξεπερασμένες από τον χαμηλού κόστους, διεθνή ανταγωνισμό των αναπτυσσόμενων χωρών και τις τεχνολογικές εξελίξεις. Εμμονές γύρω από την διατροφική επάρκεια που δεν μπορούν να ανταποκριθούν πλήρως στην πραγματικότητα, όταν μεγάλο μέρος του πληθυσμού σου ζει κοντά ή κάτω από τα όρια της φτώχειας και στρέφεται μαζικά σε χαμηλών τιμών και ποιότητας εισαγόμενα προϊόντα. Κατακερματισμός της αγοράς και έλλειψη καθετοποιημένης αντίληψης για την τυποποίηση διεθνούς ζήτησης και υψηλής ποιότητας εμπορευμάτων.
Και σε αυτή την περίπτωση φαίνεται ότι η κουβέντα θα κινηθεί στα ρηχά του δικαιώματος σε φθηνό πετρέλαιο (Ευρωπαϊκό κεκτημένο και μέσα στην γενικότερη λογική περιορισμού του ενεργειακού κόστους σε όλες τις επιχειρήσεις με μείωση της τιμής του φυσικού αερίου και των τιμολογίων της ΔΕΗ), της… “συνήθειας” ανύπαρκτων ή πολύ χαμηλών μη ανταποδοτικών ασφαλιστικών εισφορών που οδηγούν σε συντάξεις – προνοιακά επιδόματα και των φορολογικών επιβαρύνσεων που θα έπρεπε να κινούνται σε διαφορετική λογική για άλλους τους ελεύθερους επαγγελματίες (τουλάχιστον με κατάργηση του 26% για τις πρώτες 6-7 χιλιάδες εισοδήματος όπου έτσι κι αλλιώς επιβαρύνονται με τέλος επιτηδεύματος που αντιστοιχεί σε 10% φόρο).
Το αγωνιστικό πνεύμα, το μπολιασμένο με τις παραφυάδες των νοοτροπιών που κράτησαν την χώρα εγκλωβισμένη στον επιχειρηματικό “επαρχιωτισμό” και τον πολιτικό συμβιβασμό, δεν αρκεί πλέον για να δώσει πειστικές απαντήσεις σε πολύπλοκα ζητήματα όπως η προοπτική του πρωτογενή τομέα. Ο διάλογος κυβέρνησης – αγροτών πρέπει να περάσει από το ψηφοθηρικό αλισβερίσι στην δομική αντιμετώπιση των προκλήσεων μιας νέας εποχής. Κι αυτό δεν θα προκύψει ούτε με ψεύτικες υποσχέσεις, ούτε με εκβιαστικούς αποκλεισμούς δρόμων.
Δεν έχουν περάσει
και πολλές μέρες από την παρέμβαση του Μανώλη Γλέζου στα Ευρωπαϊκά πολιτικά
σαλόνια, όπου με μεγαλοπρέπεια και περισσή σιγουριά κατακεραύνωσε το
«ιερατείο» των Βρυξελλών που «επιβάλλει» τη χρήση των φωτοβολταϊκών με
επιδοτήσεις που στραγγαλίζουν, όπως υπονόησε, την εγχώρια γεωργική παραγωγή
απορροφώντας πόρους από σχετικές δράσεις για να ενισχυθούν οι ΑΠΕ.
Ομολογώ ότι δεν
είμαι από τους ένθερμους θιασώτες της πράσινης ανάπτυξης στην Ελλάδα
(όταν ο Γιώργος Παπανδρέου και κάποιοι άλλοι μας την παρουσίαζαν ως πανάκεια),
όχι επειδή η βελτίωση της παραγωγικής διαδικασίας και το πέρασμα της σε
φιλικότερες για το περιβάλλον μεθόδους δεν αποτελούν ταυτόχρονα ένδειξη επιχειρηματικής
ευαισθησίας και κοινωνικής προστασίας αλλά γιατί ο τρόπος και ο ρυθμός με
τον οποίο μια οικονομία μεταβάλλει το παραγωγικό της μοντέλο, ειδικά αν είναι
αναπτυσσόμενη και χωρίς βαριά βιομηχανία όπως η δική μας, θα πρέπει να είναι
άμεση συνάρτηση των άμεσων αναγκών και της βέλτιστης χρήσης των
περιορισμένων φυσικών και ανθρωπίνων πόρων της.
Το κόστος
μετατροπής των παραγωγικών γραμμών, η επιβάρυνση με νέους φόρους ή ακόμα κι
ο πρόσκαιρος περιορισμός της παραγωγής ως την ολοκλήρωση των αλλαγών θα
μπορούσαν να είναι ένα καίριο χτύπημα στην αναπτυξιακή πορεία μικρών
σχετικά οικονομιών, αν όλα αυτά συμβούν υπό πιεστικό χρονοδιάγραμμα,
δεσμεύοντας πόρους από κρίσιμους τομείς που προσφέρουν πολλαπλασιαστικά
οφέλη στην οικονομία.
Βέβαια περνάς στο
άλλο άκρο αν εθελοτυφλείς μπρος στις άπλετες φυσικές δυνατότητες που μας
χαρίζει απλόχερα η γεωγραφική μας θέση. Σε μια χώρα που ολόκληρο το χρόνο λούζεται
από ήλιο και δροσίζεται από ανέμους δεν δικαιούσαι να παραβλέπεις την ανάγκη
προγραμματισμένης εκμετάλλευσης τους για παραγωγή φθηνής και περιβαλλοντικά
φιλικής ενέργειας.
Ακόμα περισσότερο
δεν δικαιούσαι να χρησιμοποιείς ως επιχείρημα δαιμονοποίησης των ΑΠΕ την αναβάθμιση
της ελληνικής γεωργίας που πέρα του γεγονότος ότι διαχρονικά στηρίχτηκε σε
πακτωλό επιδοτήσεων και ενισχύσεων δεν μπορεί πλέον να παραμένει αγκιστρωμένη
σε ένα παρωχημένο μοντέλο περασμένων δεκαετιών. Η εποχή των κλειστών
οικονομιών που η εγχώρια παραγωγή χρησίμευε σχεδόν αποκλειστικά ως
διατροφικό μέσο έχει ξεπεραστεί από τις παγκοσμιοποιημένες εξελίξεις.
Το ρόλο των
παραγωγών φθηνότερου, και λόγω μειωμένου εργασιακού κόστους, ίσως και
χαμηλότερης ποιότητας προϊόντος τον έχουν πλέον πάρει Αφρικανικές,
Λατινοαμερικανικές και Ασιατικές χώρες. Η Ελλάδα οφείλει να διαθέτει
διαφορετική στόχευση. Στόχος πρέπει να είναι η δημιουργία ποιοτικών,
ακριβότερων προϊόντων, βιολογικής παραγωγής, εναλλακτικές καλλιέργειες, νέα
προϊόντα με διαρκώς αυξημένη ζήτηση που διεμβολίζουν μεγάλες ξένες αγορές.
Εξαγώγιμα
προϊόντα που προσφέρουν σημαντικά έσοδα στη χώρα που υπερβαίνουν το
κόστος των εισαγωγών φθηνών προϊόντων που εξυπηρετούν τις ανάγκες των
χαμηλότερων εισοδηματικών στρωμάτων. Αλλά για τους οραματιστές... του
παρελθόντος όπως ο Μανώλης Γλέζος αυτά μάλλον είναι ψιλά καπιταλιστικά
γράμματα!
Υ.Γ. Κακώς
συγχέουμε την αλλαγή καταναλωτικής συμπεριφοράς προς όφελος των εγχώριων
προϊόντων που έχει ως πεπερασμένο όριο τις εισοδηματικές δυνατότητες καθενός,
με την εμμονή σε ένα ξεπερασμένο παραγωγικό μοντέλο ανακύκλωσης της εσωστρέφειας. Εκτενέστερη προσέγγιση στο πρωτογενές παραγωγικό μοντέλο υπήρξε πριν αρκετά χρόνια στο άρθρο: Τι πρωτογενές παραγωγικό μοντέλο θέλουμε;
Κων/νος Μανίκας
Οικονομολόγος - Ψυχολόγος
Κων/νος Μανίκας
Οικονομολόγος - Ψυχολόγος
Όσοι παρακολουθούν τις επισημάνσεις μας τα τελευταία δυο χρόνια, γνωρίζουν ότι αναφερόμασταν συνεχώς στην αδυναμία αποτελεσματικής λειτουργίας κάθε αποπληθωριστικής λογικής στην Ελλάδα, όχι μόνο επειδή οι φόροι (έμμεσοι και άμεσοι) επιβαρύνουν υπερβολικά την τελική τιμή, αλλά κυρίως επειδή δεν έχει υπάρξει για ολόκληρες δεκαετίες καμιά συντονισμένη προσπάθεια υπέρβασης των αγκυλώσεων και των παθογενειών που χαρακτηρίζουν την κάθετη αλυσίδα της παραγωγικής μας διαδικασίας. Είναι λοιπόν δεδομένη η ικανοποίηση όταν εμφανίζονται πρωτοβουλίες που μπορούν να συνεισφέρουν τόσο θεωρητικά όσο και πρακτικά στην ανάδειξη αυτών των ζητημάτων, με στόχο την πιο εύρυθμη λειτουργία της αγοράς και την εξυπηρέτηση του καταναλωτή.

