Λίγες μέρες μετά τις εκλογές περιγράφαμε το ιδεολογικό
και κυβερνητικό αδιέξοδο Βενιζέλου («Το μέλλον των κομμάτων στη νέα κοινωνική διάταξη» και «Ο Βενιζέλος αναζητεί ρόλο υπό το «βάρος» Σαμαρά»).
Ιδεολογικό γιατί το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται στη μέγγενη της αστικής επέλασης της ΝΔ και
της σοσιαλδημοκρατικής ωριμότητας της ΔΗΜ.ΑΡ και κυβερνητικό επειδή οι πρωτοβουλίες
Σαμαρά δεν άφηναν διακριτό ρόλο για τον αρχηγό του κινήματος παρά τις
προσπάθειες για την ανάδειξη άτυπων οργάνων όπως οι τριμερείς συναντήσεις και η
«διαπραγματευτική ομάδα». Σε αυτό ήρθε να προστεθεί και η εσωτερική
αμφισβήτηση που έριξε στις καλένδες την άμεση ανασυγκρότηση του κόμματος.
Πριν λίγες μέρες περιγράφαμε τα δεδομένα που
προκύπτουν για την προοπτική κάθε κομματικού σχηματισμού με βάση τη
δημιουργία της νέα κυβέρνησης και τις πιθανές εξελίξεις το αμέσως επόμενο
διάστημα «Το μέλλον των κομμάτων στη νέα κοινωνική διάταξη». Η διπλή
πίεση από ΝΔ και ΔΗΜ.ΑΡ (που διαθέτουν πιο διακριτό κυβερνητικό διακύβευμα)
και η ιδεολογική ασάφεια Βενιζέλου, που από την πλήρη αναδόμηση της
κεντροαριστεράς κατέληξε στην αποδοχή ενός ρόλου διαχειριστή του ΠΑΣΟΚικού
παρελθόντος, έθεταν τον πρόεδρο του κινήματος σε δυσχερέστατη θέση ακόμα
και για την ίδια την πολιτική του επιβίωση.
Ίσως να μην μπορεί να επιβεβαιωθεί αμετάκλητα αν ισχύει απόλυτα ο αριθμός των 240 χιλιάδων μελών που προσήλθαν στην διαδικασία εκλογής προέδρου του ΠΑΣΟΚ, από τη στιγμή μάλιστα που δεν υπήρχε καν η δυνατότητα αξιόπιστου εσωτερικού ελέγχου από το μηχανισμό κι ενός άλλου υποψηφίου. Το σίγουρο είναι ότι υπήρξε ένας επιτυχημένος επικοινωνιακός χειρισμός μέσω διασποράς εξαιρετικά χαμηλών προσδοκιών, αλλά κι ότι όντως ήταν σχετικά ικανοποιητική η συμμετοχή με βάση τις κοινωνικές συγκυρίες και τη γενικευμένη απαξίωση προς το πολιτικό σκηνικό, όσο κι αν τελικά κινήθηκε στο ένα τρίτο αυτών που είχαν προσέλθει στην αντίστοιχη διαδικασία του 2007.
Ευάγγελος Βενιζέλος ο απολογητικός, ο ενωτικός, ο οραματικός, ο υπερβατικός! Ο νέος ηγέτης του ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να διαγράψει το άμεσο παρελθόν, να εμπνεύσει τις κοινωνικές δυνάμεις που απομακρύνονται από το κίνημα, να περιγράψει ένα σχέδιο για το μέλλον της χώρας, να συλλάβει έναν ιδεατό ιδεολογικό αγώνα σε Ευρωπαϊκό επίπεδο. Πολλαπλές ταυτόχρονες κινήσεις, σύντομο το χρονικό διάστημα στο οποίο καλείται να τις αναπτύξει, αμφίβολα τα επιχειρήματα και επισφαλέστατα τα αξιώματα στα οποία προσπαθεί να τις στηρίξει.
Όψιμοι αντιμνημονιακοί, νοσταλγοί της Παπανδρεϊκής κληρονομιάς, αμετανόητοι «κηπουροί» του Γιώργου, Ιντιάνα Τζόουνς μιας νέας Ευρωπαϊκής αριστεράς είναι μερικές από τις σύγχρονες φυλές του ΠΑΣΟΚ που αναζητούν μια αριστερή διέξοδο για το κίνημα. Όμως αυτή η αναζήτηση μιας άλλης αφήγησης μοιάζει καταδικασμένη σε αποτυχία γιατί κινείται ανάμεσα στα σκοτεινά μονοπάτια ενός αποτυχημένου παρελθόντος και μια αποιδεολογικοποιημένη ασάφεια που προσπαθεί να συμβιβάσει τα ασυμβίβαστα. Όταν μάλιστα αυτό επιχειρείται από δομικά πολιτικά υλικά του σημερινού συστήματος η αξιοπιστία και οι κοινωνικές αναφορές περιορίζονται δραστικά.
Όλοι θυμόμαστε την περιβόητη σκηνή στο περιστύλιο του Ζαππείου μετά την εκλογική ήττα του ΠΑΣΟΚ το 2007. Με χαρακτηριστική έπαρση και «Ναπολεόντειο» ύφος ο, από τότε, φέρελπις αρχηγός του κινήματος ανακοινώνει την πρόθεση του να αναλάβει την κεντρική καθοδήγηση του χώρου. Η κατάληξη είναι γνωστή. Παρόλη την στήριξη των ΜΜΕ και τις συνεχείς δημοσκοπήσεις που τον έφερναν νικητή με διαφορά απέναντι στον Παπανδρέου, η πραγματικότητα της δύναμης που κατέχει η οικογενειοκρατία και το βαθύ σύστημα στο κομματικό μας γίγνεσθαι, ανέτρεψε με εκκωφαντικό τρόπο την αρχική σιγουριά. Εκείνο το πρώτο σφάλμα εκτίμησης των δεδομένων έρχεται να ακολουθήσει ένα δεύτερο στον παρόντα χρόνο, που στηρίζεται ακριβώς στα στοιχεία που δημιούργησαν το υπόβαθρο και για το αρχικό.
Παρά την αποτυχημένη προσπάθεια να ερμηνεύσει τον εαυτό του, αποδίδοντας στη δήλωση περί εξουθένωσης από την προσπάθεια στο υπ. Οικονομικών στην ταύτιση του με την κοινωνική κόπωση από τα επανειλημμένα μέτρα, ο Βενιζέλος ανέδειξε άθελα του το κομβικό διαχρονικό πρόβλημα του πολιτικού συστήματος. Την αδυναμία να καταστρώσουν αξιόπιστους μακροπρόθεσμους σχεδιασμούς, να τους εξηγήσουν εκτενώς στην κοινωνία, να εκτελέσουν με συνέπεια τα απαραίτητα βήματα και φυσικά να αναλάβουν πλήρως τις ευθύνες για το τελικό αποτέλεσμα. Όταν στους στόχους του παρόντος, παρεισφρύουν σε ανεξέλεγκτο βαθμό οι προσωπικές βλέψεις του μέλλοντος και τα κατάλοιπα των παθογενειών του παρελθόντος, η εξουθένωση έρχεται ως φυσικό επακόλουθο μιας αδύναμης κι επισφαλούς ισορροπίας.
Με εμφανή συναισθηματική φόρτιση ο Παπανδρέου έκανε έναν απολογισμό του κυβερνητικού έργου, αναπόλησε τις πρωτοβουλίες που είχε πάρει διαχρονικά για διάφορα ζητήματα (περιβάλλοντας τες με μια αίσθηση αντισυμβατικότητας συχνά λησμονώντας τις συνέπειες κάποιων από αυτές!) και πήρε ένα μεγαλειώδες παρατεταμένο χειροκρότημα όταν δήλωσε ότι θα μπορούσε να μην είναι κι ο ίδιος πρωθυπουργός σε μια νέα κυβέρνηση. Κάποιοι θεώρησαν ότι ξέμπλεξαν με τον Παπανδρέου, μετά από τέσσερα χρόνια εσωκομματικής αναμονής, και προετοιμάστηκαν για την ενθρόνιση του νέου «βασιλέα» Ευάγγελου Βενιζέλου! Μάλλον η πίεση των ημερών και η ταχύτητα των εξελίξεων δεν τους επέτρεψε να κατανοήσουν το βαθύτερο νόημα των λεγομένων του πρωθυπουργού.
Με το συνηθισμένο στομφώδες ύφος και ένα τόνο ενδόμυχης ικανοποίησης (το ΠΑΣΟΚ παρέδωσε την εξουσία το 2004) ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης μας ενημέρωσε για το ύψος της συσσωρευμένης ύφεσης έως και το 2012 (πρόσθεση πάντως γνωρίζουν όλοι οι Έλληνες!) κι ότι αυτό συνεπάγεται την επιστροφή των εισοδημάτων και του επιπέδου διαβίωσης στο 2004. Τόνισε μάλιστα ότι αυτό φαντάζει αναγκαίο για να σπάσει η «φούσκα» (προφανώς η καταναλωτική των προηγούμενων ετών!). Πέρα από την άτοπη σύγκριση και το σχετικό μπέρδεμα δεικτών και στοιχείων, λησμόνησε ο κ. Βενιζέλος να αναφερθεί εκτενώς και στους παράγοντες που δημιούργησαν τις συνθήκες της κοινωνικής στροφής προς το εύκολο και άκοπο κέρδος και την καταναλωτική μανία που αυτό συνεπάγεται.
Πρόσφατα, σε μια αποστροφή του λόγου του, ο Βενιζέλος αναφέρθηκε στο όφελος των δανειστών από την πορεία της χώρας. Δεν θα μπω καν στη συζήτηση του αν αυτό που θα έπρεπε να απασχολεί τον υπ. Οικονομικών είναι το κατά πόσο είναι συνυφασμένη η προοπτική του τόπου με τα συμφέροντα των δανειστών, ούτε αν αντιμετωπίζει πλέον και θεσμικούς πολιτικούς παράγοντες όπως η Ε.Ε. ως απλούς δανειστές! Αξίζει όμως να αναλογιστούμε τον τρόπο με τον οποίο οι παντός είδους δανειστές μας, αντιμετώπιζαν διαχρονικά με "αμοιβαιότητα" τη διασύνδεση των συμφερόντων τους με τις εξελίξεις στην Ελλάδα, όπως αποκαλύπτεται τόσο από τις διαδικασίες χορήγησης πιστώσεων όσο κι από τις πολιτικές αποφάσεις που τις συνεπικουρούσαν.
Οι θυσίες σας πιάνουν τόπο, συνεχίστε (τις θυσίες!). Αυτή ήταν η πρώτη σκέψη μου ακούγοντας την ομιλία Παπανδρέου στη ΔΕΘ και μέχρι το επόμενο μεσημέρι είχε έρθει η πλήρης επιβεβαίωση της συγκεκριμένης ρήσης! Η φετινή ΔΕΘ αποκτά μια «ιστορική» υπόσταση λόγω των πολλών ιδιαιτεροτήτων της! Δεν την εγκαινίασε ο πρωθυπουργός, όπως είθισται, ο υπ. Οικονομικών ανακοίνωσε νέα εισπρακτικά μέτρα πριν καν εκτελεστούν αυτά που πρόσφατα είχε εξαγγείλει και τόσο η ομιλία όσο και η συνέντευξη Παπανδρέου αποτέλεσαν μια απεγνωσμένη προσπάθεια αναπαραγωγής τετριμμένων δικαιολογιών και φοβικών συνδρόμων χρεοκοπίας. Δεν υπήρξε όμως καμιά διάθεση ειλικρινούς απολογισμού κι αναζήτησης των αιτιών της συνεχούς αποτυχίας επίτευξης των στόχων (αρχικών και αναπροσαρμοσμένων), ούτε βέβαια δόθηκαν τα ελάχιστα εχέγγυα θετικής προοπτικής.
Ο Βενιζέλος ανήκε από την αρχή της πολιτικής του καριέρας σε εκείνη τη μερίδα των βουλευτών που έχαιραν πάντα της προνομιακής προβολής και «εκτίμησης» των διαπλεκόμενων ΜΜΕ. Οι δεινές ρητορικές του ικανότητες, οι περίπλοκες διανοητικές διαδρομές της σκέψης του, η ευκολία στους επικοινωνιακούς ελιγμούς, τον μετέτρεψαν σε αγαπημένο «παιδί» των μίντια, γεγονός που εκφράστηκε και με την αναφανδόν συνολική τους στήριξη στο πρόσωπο του, την περίοδο των εσωκομματικών εκλογών στο ΠΑΣΟΚ, απέναντι στο σημερινό πρωθυπουργό.
.png "English"){kind=small}
Λίγες μέρες μετά τις εκλογές περιγράφαμε το ιδεολογικό
και κυβερνητικό αδιέξοδο Βενιζέλου («Το μέλλον των κομμάτων στη νέα κοινωνική διάταξη» και «Ο Βενιζέλος αναζητεί ρόλο υπό το «βάρος» Σαμαρά»).
Ιδεολογικό γιατί το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται στη μέγγενη της αστικής επέλασης της ΝΔ και
της σοσιαλδημοκρατικής ωριμότητας της ΔΗΜ.ΑΡ και κυβερνητικό επειδή οι πρωτοβουλίες
Σαμαρά δεν άφηναν διακριτό ρόλο για τον αρχηγό του κινήματος παρά τις
προσπάθειες για την ανάδειξη άτυπων οργάνων όπως οι τριμερείς συναντήσεις και η
«διαπραγματευτική ομάδα». Σε αυτό ήρθε να προστεθεί και η εσωτερική
αμφισβήτηση που έριξε στις καλένδες την άμεση ανασυγκρότηση του κόμματος.
Ίσως να μην μπορεί να επιβεβαιωθεί αμετάκλητα αν ισχύει απόλυτα ο αριθμός των 240 χιλιάδων μελών που προσήλθαν στην διαδικασία εκλογής προέδρου του ΠΑΣΟΚ, από τη στιγμή μάλιστα που δεν υπήρχε καν η δυνατότητα αξιόπιστου εσωτερικού ελέγχου από το μηχανισμό κι ενός άλλου υποψηφίου. Το σίγουρο είναι ότι υπήρξε ένας επιτυχημένος επικοινωνιακός χειρισμός μέσω διασποράς εξαιρετικά χαμηλών προσδοκιών, αλλά κι ότι όντως ήταν σχετικά ικανοποιητική η συμμετοχή με βάση τις κοινωνικές συγκυρίες και τη γενικευμένη απαξίωση προς το πολιτικό σκηνικό, όσο κι αν τελικά κινήθηκε στο ένα τρίτο αυτών που είχαν προσέλθει στην αντίστοιχη διαδικασία του 2007.
Ευάγγελος Βενιζέλος ο απολογητικός, ο ενωτικός, ο οραματικός, ο υπερβατικός! Ο νέος ηγέτης του ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να διαγράψει το άμεσο παρελθόν, να εμπνεύσει τις κοινωνικές δυνάμεις που απομακρύνονται από το κίνημα, να περιγράψει ένα σχέδιο για το μέλλον της χώρας, να συλλάβει έναν ιδεατό ιδεολογικό αγώνα σε Ευρωπαϊκό επίπεδο. Πολλαπλές ταυτόχρονες κινήσεις, σύντομο το χρονικό διάστημα στο οποίο καλείται να τις αναπτύξει, αμφίβολα τα επιχειρήματα και επισφαλέστατα τα αξιώματα στα οποία προσπαθεί να τις στηρίξει.
Όψιμοι αντιμνημονιακοί, νοσταλγοί της Παπανδρεϊκής κληρονομιάς, αμετανόητοι «κηπουροί» του Γιώργου, Ιντιάνα Τζόουνς μιας νέας Ευρωπαϊκής αριστεράς είναι μερικές από τις σύγχρονες φυλές του ΠΑΣΟΚ που αναζητούν μια αριστερή διέξοδο για το κίνημα. Όμως αυτή η αναζήτηση μιας άλλης αφήγησης μοιάζει καταδικασμένη σε αποτυχία γιατί κινείται ανάμεσα στα σκοτεινά μονοπάτια ενός αποτυχημένου παρελθόντος και μια αποιδεολογικοποιημένη ασάφεια που προσπαθεί να συμβιβάσει τα ασυμβίβαστα. Όταν μάλιστα αυτό επιχειρείται από δομικά πολιτικά υλικά του σημερινού συστήματος η αξιοπιστία και οι κοινωνικές αναφορές περιορίζονται δραστικά.
Όλοι θυμόμαστε την περιβόητη σκηνή στο περιστύλιο του Ζαππείου μετά την εκλογική ήττα του ΠΑΣΟΚ το 2007. Με χαρακτηριστική έπαρση και «Ναπολεόντειο» ύφος ο, από τότε, φέρελπις αρχηγός του κινήματος ανακοινώνει την πρόθεση του να αναλάβει την κεντρική καθοδήγηση του χώρου. Η κατάληξη είναι γνωστή. Παρόλη την στήριξη των ΜΜΕ και τις συνεχείς δημοσκοπήσεις που τον έφερναν νικητή με διαφορά απέναντι στον Παπανδρέου, η πραγματικότητα της δύναμης που κατέχει η οικογενειοκρατία και το βαθύ σύστημα στο κομματικό μας γίγνεσθαι, ανέτρεψε με εκκωφαντικό τρόπο την αρχική σιγουριά. Εκείνο το πρώτο σφάλμα εκτίμησης των δεδομένων έρχεται να ακολουθήσει ένα δεύτερο στον παρόντα χρόνο, που στηρίζεται ακριβώς στα στοιχεία που δημιούργησαν το υπόβαθρο και για το αρχικό.
Παρά την αποτυχημένη προσπάθεια να ερμηνεύσει τον εαυτό του, αποδίδοντας στη δήλωση περί εξουθένωσης από την προσπάθεια στο υπ. Οικονομικών στην ταύτιση του με την κοινωνική κόπωση από τα επανειλημμένα μέτρα, ο Βενιζέλος ανέδειξε άθελα του το κομβικό διαχρονικό πρόβλημα του πολιτικού συστήματος. Την αδυναμία να καταστρώσουν αξιόπιστους μακροπρόθεσμους σχεδιασμούς, να τους εξηγήσουν εκτενώς στην κοινωνία, να εκτελέσουν με συνέπεια τα απαραίτητα βήματα και φυσικά να αναλάβουν πλήρως τις ευθύνες για το τελικό αποτέλεσμα. Όταν στους στόχους του παρόντος, παρεισφρύουν σε ανεξέλεγκτο βαθμό οι προσωπικές βλέψεις του μέλλοντος και τα κατάλοιπα των παθογενειών του παρελθόντος, η εξουθένωση έρχεται ως φυσικό επακόλουθο μιας αδύναμης κι επισφαλούς ισορροπίας.
Με το συνηθισμένο στομφώδες ύφος και ένα τόνο ενδόμυχης ικανοποίησης (το ΠΑΣΟΚ παρέδωσε την εξουσία το 2004) ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης μας ενημέρωσε για το ύψος της συσσωρευμένης ύφεσης έως και το 2012 (πρόσθεση πάντως γνωρίζουν όλοι οι Έλληνες!) κι ότι αυτό συνεπάγεται την επιστροφή των εισοδημάτων και του επιπέδου διαβίωσης στο 2004. Τόνισε μάλιστα ότι αυτό φαντάζει αναγκαίο για να σπάσει η «φούσκα» (προφανώς η καταναλωτική των προηγούμενων ετών!). Πέρα από την άτοπη σύγκριση και το σχετικό μπέρδεμα δεικτών και στοιχείων, λησμόνησε ο κ. Βενιζέλος να αναφερθεί εκτενώς και στους παράγοντες που δημιούργησαν τις συνθήκες της κοινωνικής στροφής προς το εύκολο και άκοπο κέρδος και την καταναλωτική μανία που αυτό συνεπάγεται.
Οι θυσίες σας πιάνουν τόπο, συνεχίστε (τις θυσίες!). Αυτή ήταν η πρώτη σκέψη μου ακούγοντας την ομιλία Παπανδρέου στη ΔΕΘ και μέχρι το επόμενο μεσημέρι είχε έρθει η πλήρης επιβεβαίωση της συγκεκριμένης ρήσης! Η φετινή ΔΕΘ αποκτά μια «ιστορική» υπόσταση λόγω των πολλών ιδιαιτεροτήτων της! Δεν την εγκαινίασε ο πρωθυπουργός, όπως είθισται, ο υπ. Οικονομικών ανακοίνωσε νέα εισπρακτικά μέτρα πριν καν εκτελεστούν αυτά που πρόσφατα είχε εξαγγείλει και τόσο η ομιλία όσο και η συνέντευξη Παπανδρέου αποτέλεσαν μια απεγνωσμένη προσπάθεια αναπαραγωγής τετριμμένων δικαιολογιών και φοβικών συνδρόμων χρεοκοπίας. Δεν υπήρξε όμως καμιά διάθεση ειλικρινούς απολογισμού κι αναζήτησης των αιτιών της συνεχούς αποτυχίας επίτευξης των στόχων (αρχικών και αναπροσαρμοσμένων), ούτε βέβαια δόθηκαν τα ελάχιστα εχέγγυα θετικής προοπτικής.
Ο Βενιζέλος ανήκε από την αρχή της πολιτικής του καριέρας σε εκείνη τη μερίδα των βουλευτών που έχαιραν πάντα της προνομιακής προβολής και «εκτίμησης» των διαπλεκόμενων ΜΜΕ. Οι δεινές ρητορικές του ικανότητες, οι περίπλοκες διανοητικές διαδρομές της σκέψης του, η ευκολία στους επικοινωνιακούς ελιγμούς, τον μετέτρεψαν σε αγαπημένο «παιδί» των μίντια, γεγονός που εκφράστηκε και με την αναφανδόν συνολική τους στήριξη στο πρόσωπο του, την περίοδο των εσωκομματικών εκλογών στο ΠΑΣΟΚ, απέναντι στο σημερινό πρωθυπουργό.
