.png "English"){kind=small}
Γράφει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, Οικονομολόγος – Ψυχολόγος
Ανακοινώσεις επί ανακοινώσεων για το θέμα της αναμενόμενης νέας αναδιάρθρωσης του ελληνικού δημόσιου χρέους. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δεν υπογράφει την συμφωνία αν δεν περιλαμβάνει πρόβλεψη για τα σχετικά μεσοπρόθεσμα μέτρα. Η δε αντιπολίτευση αμφισβητεί αυτές τις θέσεις ως παραπλανητικές. Τι συμβαίνει πραγματικά;
Οι όποιες παρεμβάσεις στο χρέος είναι δεδομένο ότι θα λάβουν χώρα μετά την ολοκλήρωση του υπάρχοντος προγράμματος, το καλοκαίρι του 2018. Είναι προαπαιτούμενη η ψήφιση των μέτρων για την περίοδο 2019-2020 γι’ αυτό άλλωστε καθυστερεί και το κλείσιμο της αξιολόγησης.
Το ΔΝΤ μιλά με ευκολία για παρεμβάσεις στο ελληνικό χρέος αφού έχει εξασφαλίσει την απρόσκοπτη πληρωμή των δικών του χορηγήσεων. Η Ε.Ε. πάλι είναι πιο φειδωλή γιατί κάθε αναδιάρθρωση δημιουργεί επιβάρυνση στους εθνικούς προϋπολογισμούς όσων έχουν δανείσει την Ελλάδα. Οπότε μια πρόωρη ανακοίνωση χωρίς μεταρρυθμιστικές και δημοσιονομικές δικλείδες θα έδινε στο εσωτερικό των χωρών τους την εντύπωση μιας αφελούς και γενναιόδωρης προσέγγισης.
Επί της ουσίας ο τρόπος ρύθμισης έχει αποφασιστεί από το 2012 όταν δόθηκε η πρώτη γραπτή υπόσχεση. Επιμήκυνση αποπληρωμής και μείωση των επιτοκίων. Η καθυστέρηση στην εκτέλεση έχει να κάνει με τις εκλογικές αναταράξεις και την πολύμηνη διαπραγμάτευση της αυταπάτης.
Όταν οι δανειστές πάρουν τις ελάχιστες εγγυήσεις που θέλουν θα ανακοινώσουν τις μεσοπρόθεσμες τεχνικές λεπτομέρειες, βασισμένες πάνω στο συγκεκριμένο πλάνο, με τον γνωστό ορίζοντα πραγμάτωσης μετά το 2018. Μόνο που κι αυτές οι εγγυήσεις είναι υπό την αίρεση της μη επίτευξης των αναπτυξιακών στόχων.
Αυτό που πρέπει να μας φοβίζει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο είναι η εσκεμμένη, από την Ε.Ε., δημιουργία κλίματος εξόδου στις αγορές για την Ελλάδα ώστε στιγμιαία να απευθυνθούμε σε αυτές να αποφύγουμε το 4ο πρόγραμμα κι αφού θα έχουμε πάρει την ρύθμιση του χρέους να αφεθούμε στην διαχείριση των χρόνιων αδιεξόδων μας.
Τότε μέσα σε ένα ασταθές διεθνές κλίμα, τάσεις αύξησης των διεθνών τιμών της ενέργειας και αδυναμία δυναμικής κι εξωστρεφούς αναπτυξιακής στροφής της χώρας μας να βρεθούμε πλήρως εκτεθειμένοι και πλέον χωρίς καμιά βοήθεια αφού όλοι θέλουν να αποφύγουν ένα νέο πακέτο γνωρίζοντας ότι δεν θα περάσει από τα κοινοβούλια τους και θα εκτινάξει εκλογικά τις αντιευρωπαϊκές δυνάμεις.
Κι εκείνη η ώρα θα είναι η ουσιαστική στιγμή της κρίσης που θα είμαστε αναγκασμένοι να προβούμε σε νέες περικοπές δημοσίων δαπανών (προφανώς μισθών και συντάξεων) για να μπορούμε να διατηρήσουμε χρηματοδοτική επαφή με τις αγορές.
Αυτό που αποφύγαμε το 2010 υπογράφοντας την λάθος συνταγή, θα φαντάζει πιο πιθανό από ποτέ να το υποστούμε το 2019 με ρυθμισμένο χρέος κι όλες τις ευθύνες σε εμάς που δεν θα έχουμε εκτελέσει καμιά συνταγή…
Γράφει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, Οικονομολόγος – Ψυχολόγος
Το αίσθημα ανακούφισης συγκρατημένης αισιοδοξίας που θέλει να μας πείσει ότι διαθέτει η κυβέρνηση δεν ανταποκρίνεται σε κανένα από τα πολιτικά και οικονομικά σημάδια που ερμηνεύουν τα γεγονότα. Από που άραγε προκύπτει το υποτιθέμενο θετικό κλίμα;
Από την προοπτική υπογραφής μιας συμφωνίας που θα περιλαμβάνει μειώσεις και των υπαρχόντων συντάξεων που στην συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων θα ξεπερνά το 20%, ενώ σε κάποιες από αυτές το «μαχαίρι» θα μπει ακόμη πιο βαθιά μέχρι και 50%, και το αφορολόγητο να πέφτει τόσο χαμηλά που πλέον θα αναλογεί φόρος εισοδήματος και σε όσους λαμβάνουν μέχρι και κάτω από τον βασικό μισθό;
Από την εσωκομματική μουρμούρα, που παρόλο που δεν πρόκειται να εκφραστεί σε ευθεία αμφισβήτηση της κυβέρνησης ή καταψήφιση της συμφωνίας, αναδεικνύει όλες τις απορίες και το κλίμα αμφισβήτησης που επικρατεί στην κοινωνία και τους ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ, στους οποίους τα δυνητικά αντίμετρα φαντάζουν ως κοροϊδία μπρος στην επιβάρυνση από τα νέα μέτρα;
Δεν αρκεί για να εξομαλύνει την κατάσταση ούτε καν η υπόσχεση για εφαρμογή των μεσοπρόθεσμων ρυθμίσεων για την αναδιάρθρωση του χρέους, εάν κι εφόσον πραγματοποιηθεί στην καλύτερη περίπτωση την ίδια περίοδο που θα εκτελούνται και τα μέτρα. Κι αυτό επειδή ναι μεν θα βοηθήσει στην ομαλότερη χρηματοδότηση της χώρας και την ευκολότερη πρόσβαση στις αγορές, δεν θα μεταβάλλει όμως τίποτα όσον αφορά τους στόχους για το πρωτογενές πλεόνασμα και τη δημοσιονομική δυνατότητα στήριξης των ασθενέστερων.
Μόλις σήμερα ανακοινώθηκε ότι ο πληθωρισμός κινείται πλέον σε ισχυρό θετικό έδαφος, στο 1.7%, μετά από πολλά χρόνια αποπληθωρισμού. Δεν πρόκειται για ένα γεγονός που θα έπρεπε να μας χαροποιεί γιατί δεν οφείλεται σε μια δυναμική στροφή της οικονομίας που γεννά αυξημένη ζήτηση (καταναλωτική ή εξαγωγική).
Ο πληθωρισμός προέρχεται από τους νέους φόρους και κυρίως από την αύξηση των τιμών σε καύσιμα, ποτά και τσιγάρα. Μια χώρα ακόμη στα όρια της ύφεσης. Στασιμοπληθωρισμός δηλαδή. Μια γάγγραινα χειρότερη από τον αποπληθωρισμό που μειώνει περισσότερο την αγοραστική αξία των εισοδημάτων. Οικονομικός βούρκος, δηλαδή!
Γράφει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, Οικονομολόγος – Ψυχολόγος
Και να που με την προοπτική ολοκλήρωσης της δεύτερης αξιολόγησης επαναφέρει στο προσκήνιο μια συζήτηση που έχει γίνει επανειλημμένα τα επτά χρόνια της μνημονιακής εμπλοκής. Πρέπει η αντιπολίτευση να δείξει συναινετική διάθεση και να στηρίξει κάποια από τα μέτρα της νέας συμφωνίας και πολύ περισσότερο τα… αντίμετρα (δεν μας αφήνει ήσυχους από νεολογισμούς και ευφάνταστους λεκτικούς συμβολισμούς η αριστερή διακυβέρνηση!) ή οφείλει να σταθεί δυναμικά απέναντι;
Θυμίζω ότι δεν ήταν λίγοι αυτοί που το 2010 λοιδόρησαν τον Σαμαρά όταν επέλεξε να μην στηρίξει την μνημονιακή συμφωνία του Γιώργου Παπανδρέου. Τι κι αν διευκρίνισε ότι προφανώς και η χώρα χρειαζόταν χρηματοδότηση αλλά δεν μπορούσε να συνυπογράψει μια συμφωνία στην διαπραγμάτευση της οποίας δεν συμμετείχε, με ετεροβαρείς όρους, λάθος προβλέψεις και κυρίως μια επτάμηνη καταστροφική διαχείριση από την τότε κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ που δεν εκμεταλλεύτηκε τις δυνατότητες για φθηνό δανεισμό από τις αγορές, δεν πήρε εγκαίρως δημοσιονομικά μέτρα και περιέφερε διεθνώς την εικόνα μια διεφθαρμένης και χρεοκοπημένης χώρας βυθίζοντας στα τάρταρα και τα τελευταία ψήγματα εθνικής αξιοπιστίας.
Στην πορεία ο Σαμαράς δικαιώθηκε για την τότε στάση, από εχθρούς και φίλους. Όλοι αναγνώρισαν το λάθος μείγμα πολιτικής του πρώτου μνημονίου, την αναβλητικότητα και τις διαρκείς καθυστερήσεις τις τότε κυβέρνησης, τις υπεραισιόδοξες και εκτός ελληνικής πραγματικότητας εκτιμήσεις του ΔΝΤ. Όμως ήταν πια πολύ αργά για την Ελλάδα που είχε ήδη εγκλωβιστεί στην δαγκάνα της υπερφορολόγησης και των ατερμόνων εισοδηματικών περικοπών που σε συνδυασμό με την μεταρρυθμιστική χαλαρότητα και την έλλειψη αναπτυξιακών αντισταθμισμάτων (όπως πχ το πακέτο Γιούνκερ που προέκυψε πολύ αργότερα) μας είχαν ρίξει στον γκρεμό της άφατης ύφεσης.
Το καλοκαίρι του 2015 και μετά την εξάμηνη δημιουργική ασάφεια και την… «ηρωική» 17ωρη διαπραγμάτευση του Αλέξη Τσίπρα η συναινετική καραμέλα επανήλθε με ακόμη μεγαλύτερη ένταση. Έπρεπε να ψηφιστεί το νέο αριστερό μνημόνιο κι από την αντιπολίτευση. Τότε θεωρήθηκε ότι στα πλαίσια της εσωτερικής σταθερότητας και της διεθνούς μετριοπάθειας επιβάλλονταν η υπερψήφιση της νέας συμφωνίας.
Προσωπικά διαφώνησα από την πρώτη στιγμή με το ίδιο σκεπτικό και τα επιχειρήματα που εκτιμούσα ότι και το 2010 η υπερψήφιση του πρώτου μνημονίου θα ήταν μια αυτοκαταστροφική πράξη για την ΝΔ. Ανεξάρτητα από τα όποια λογικοφανή πολιτικά επιχειρήματα η κοινωνία μαθαίνει να επιρρίπτει ευθύνες σε όσους συναποφασίζουν για το μέλλον του. Δεν υπήρχε λόγος να επωμιστεί η ΝΔ έστω και το πιο ελάχιστο βάρος της αφασικής, ανεύθυνης και επικίνδυνης διαχείρισης των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ. Διέθεταν επαρκή κοινοβουλευτική πλειοψηφία κι ένα παρών ή η αποχή από την ψηφοφορία θα αρκούσε για να καταδείξει τον σαφή διαχωρισμό από τα κυβερνητικά πεπραγμένα.
Σήμερα έρχεται ακόμη δριμύτερη η λογική της έμμεσης συμπόρευσης. Να υποστηρίξει η ΝΔ τα νέα μέτρα. Να συμπλεύσει στην νοοτροπία των αντίμετρων. Πέρα από μια απολύτως αντιφατική συμπεριφορά που θα δίνει στην κοινωνία την εντύπωση μιας επαμφοτερίζουσας στάσης απέναντι στις ιδεοληπτικές κυβερνητικές προσεγγίσεις, ένα χέρι βοηθείας στην δημοσκοπικά παραπαίουσα σύμπραξη ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ θα τους χάριζε την ευκαιρία να χαρακτηρίσουν ως εθνική επιτυχία μια ακόμη αποτυχημένη διαπραγμάτευση που ολοκληρώνεται με επιπρόσθετους φόρους και περικοπές.
Κι αυτά τα υποτιθέμενα αντίμετρα, που οι ίδιοι παραδέχτηκαν ότι θα ισχύσουν μόνο σε περίπτωση υπέρβασης των ήδη πολύ υψηλών στόχων για πρωτογενές πλεόνασμα και ρυθμό ανάπτυξης, αποτελούν μια τεράστια κοινωνική και πολιτική φάκα. Μια ψηφοθηρική παγίδα για τους πολίτες. Μια δήθεν κοινωνική ευαισθησία στην οποία κανείς πολιτικός δεν μπορεί να αντισταθεί. Δεν πρόκειται όμως για τίποτε παραπάνω από έναν ήδη θρυμματισμένο καθρέφτη πλαστών υποσχέσεων που στο τέλος τα κομμάτια του θα ματώσουν για μια ακόμη φορά την μεσαία τάξη και την αγορά.
Αν κάτι οφείλει η ΝΔ στην κοινωνία δεν είναι η σύμπλευση σε μια ακόμη κυβερνητική αυταπάτη αλλά η μεθοδική δουλειά ώστε οι προτάσεις της να αγγίζουν την ουσία των μεγάλων προβλημάτων. Ανεργία, υποχρηματοδότηση των επιχειρήσεων, επίπεδο δημόσιων υπηρεσιών, ορθή χρήση οικονομικών και ανθρώπινων πόρων. Από αυτά θα κριθεί κι από το πως θα πείσει ότι με αυτές τις ιδέες μπορεί να πετύχει μείωση των στόχων για το πλεόνασμα στο 2%, πέρα από την όποια θετική επίπτωση των μεσοπρόθεσμων ρυθμίσεων για το χρέος, ώστε να καταστούν μη αναγκαία τα περισσότερα αν όχι όλα από τα μέτρα που σχεδιάζει να τις φορτώσει ως προς την εκτέλεση τους η σημερινή θλιβερή παράσταση που κυβερνά την χώρα.
Γράφει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, Οικονομολόγος – Ψυχολόγος
Μπορεί να μην βρίσουμε, ή απλά να μην επιθυμούμε να τις εκτελέσουμε, πρωτότυπες πολιτικές ιδέες για την αντιμετώπιση των ουσιαστικών αιτιών της κρίσης αλλά κάθε τόσο, ειδικά τα τελευταία δύο χρόνια της Αριστερής διακυβέρνησης, εκσφενδονίζονται, χωρίς αιδώ ή έστω μια… προειδοποίηση, κάθε μορφής ταξικές προτάσεις. Το άγχος της κυβέρνησης… κοινωνικής σωτηρίας να αποβάλλει από πάνω της το στίγμα της χειρότερης δυνατής μνημονιακής συμμόρφωσης ενεργοποιεί αντανακλαστικά δήθεν ευαισθησίας για τους αδυνάτους που εκφράζονται με διάφορες ευφάνταστες νοητικές συλλήψεις στα όρια του γραφικού.
Τελευταίο χαρακτηριστικό παράδειγμα η σκέψη του βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ κ. Μανιού που περιέγραψε ως ταξικό το πρόσφατο ατύχημα στην Λαμία κι απόρησε γιατί να κυκλοφορούν τόσο γρήγορα αυτοκίνητα. Μια αυτό το σκεπτικό το επόμενο βήμα θα ήταν να καταργήσουμε γενικώς τις τεχνολογικές ευκολίες που μας προσφέρει ο πολιτισμός και να προκρίνουμε ένα σύστημα τύπου… Άμις.
Όταν φτάνεις στο σημείο να θεωρείς ως απάντηση στις δυσλειτουργίες ή την λάθος χρήση της τεχνολογίας μέχρι και την κατάργηση της το επόμενο βήμα είναι μια γενικευμένη καθεστωτική αντίληψη που επιτρέπει σε κάθε κεντρική εξουσία να επιλέγει πριν από μας για εμάς και να απαιτεί την υποταγή στην μια και μοναδική κρατική άποψη που γνωρίζει το… καλό μας! Όχι ότι εντυπωσιάζεται κανείς από το γεγονός της ροπής του ΣΥΡΙΖΑ προς τέτοιες αντιλήψεις, – είναι γνωστή η λατρεία για ανάλογα καθεστώτα -, αλλά η άνεση με την οποία θεωρούν ότι κάθε παραλογισμός τους αποτελεί πράξη κοινωνικής αλληλεγγύης με ξεπερνά!
Προς επίρρωση αυτής της νοοτροπίας ήρθε το άνοιγμα της συζήτησης για υπολογισμό των προστίμων του ΚΟΚ με βάση το εισόδημα του παραβάτη. Προστέθηκε ως επιχείρημα ότι κάτι αντίστοιχο υπάρχει και Σουηδία οπότε η πρόταση απέκτησε απευθείας μια… αίγλη σοσιαλδημοκρατικής ευαισθησίας. Τι υποκρύπτει όμως μια τέτοια νομοθέτηση;
Αν μια ποινή δεν έχει κοινή βάση και όμοιο αποτέλεσμα για όλους δημιουργεί de facto ταξικό διαχωρισμό. Δημιουργεί ανύπαρκτα «στρατόπεδα» και θέτει τους πολίτες σε θέση μη ισονομίας απέναντι στο κράτος. Ποιος αποφασίζει το όριο της αναγόρευσης κάποιου σε πλούσιο; Γιατί αυτή του η κατάσταση δικαιολογεί αυστηρότερη τιμωρία και γιατί το τσουχτερό πρόστιμο θα βελτιώσει την οδηγική συμπεριφορά οποιουδήποτε; Από που προκύπτει ότι υπάρχει αυξημένη παραβατικότητα από τους οικονομικά πιο εύπορους; Από πότε η.Παιδεία είναι ζήτημα αυστηρότερης ποινής κι όχι ολοκληρωμένης εκπαίδευσης και αξιακού αγώνα;
Ένα κράτος που δεν κατανοεί τον ρόλο του, όταν μάλιστα υπηρετείται από ιδεοληπτικούς παραμορφωτές της σύστασης του, καταλήγει να επιβουλεύεται την ατομική ευθύνη και την βούληση. Προσανατολίζεται σε παρεμβάσεις που το καθιστούν επικυρίαρχο κάθε ανθρώπινης δραστηριότητας και θέτουν τον πολίτη σε ρόλο πειθήνιου πιονιού.
Αυτή την λογική υπηρετεί ο ΣΥΡΙΖΑ συντεταγμένα και μεθοδικά και δεν χάνει ευκαιρία να μας το θυμίζει. Αν δεν ήταν τόσο… Αριστεροί θα περίμενε κανείς και ταξικά κριτήρια στο δικαίωμα της ψήφου. Γιατί να επιτρέπεται στους στυγνούς καπιταλιστές να συναποφασίζουν με τον αγνό και ταπεινό λαό; Βέβαια τότε θα μπορούσε να υπάρξει η αντιπρόταση για κλιμακωτή ισχύ της ψήφου με βάση τον δείκτη νοημοσύνης.
Ο ολοκληρωτισμός δεν έχει απλώς πολλά πρόσωπα. Διαθέτει τα χειρότερα προσωπεία και σιγά σιγά τα βλέπουμε όλα!
Γράφει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, Οικονομολόγος – Ψυχολόγος
Έχουμε επικεντρωθεί τόσο στην πολύμηνη διαδικασία της αξιολόγησης μένοντας πότε στις, εικονικές ή μη, διαμάχες του ΔΝΤ με την Ε.Ε. και πότε στο ύψος, την προληπτική φύση και τον τρόπο ενεργοποίησης των νέων μέτρων που παραβλέπουμε άλλες παράπλευρες εξελίξεις που μάλλον αποτελούν το πραγματικό, το κεφαλαιώδες πρόβλημα για τις κυβέρνηση.
Υποτίθεται ότι αντιμετωπίζουμε δυο διαφορετικές προσεγγίσεις, Αυτή του ΔΝΤ που πλέον μιλά για μείωση φορολογίας και άμεση αναδιάρθρωση του χρέους χωρίς βέβαια να αποφεύγει απαιτήσεις για περικοπές στην ασφαλιστική δαπάνη και το επίπεδο του αφορολόγητου και συνέχιση των μεταρρυθμίσεων. Κι αυτή της Ε.Ε. που μεταθέτει τις αποφάσεις για την μεσοπρόθεσμη παρέμβαση στο χρέος για μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος ζητώντας άμεση ψήφιση πακέτου δημοσιονομικών μέτρων ύψους 3,6 δισ. για το 2018.
Η σύγκρουση για τα μέτρα διαθέτει μια ισχυρή δόση αμοιβαίας υποκρισίας από όλα τα μέρη. Οι προβλέψεις του ΔΝΤ έχουν αποδειχτεί διαχρονικά προβληματικές αλλά και οι Ευρωπαίοι επιδεικνύουν μια υπερβολική αισιοδοξία. Υπό την πίεση των πολλών εκλογικών αναμετρήσεων που κανείς δεν μπορεί να διαβεβαιώσει το πως θα επηρεάσουν τη λειτουργία των κοινών οργάνων βιάζονται να περιγράψουν την στροφή στην ανάπτυξη ως αναπόφευκτη και δεδομένη.
Από πουθενά όμως δεν προκύπτει αυτή η πρόβλεψη ως μια απόλυτη σταθερά στην γενικότερη γεωπολιτική εξίσωση. Η τιμή του πετρελαίου παίρνει την ανιούσα. Το Brexit δημιουργεί απρόβλεπτες αναταραχές. Η στάση του Τραμπ απέναντι στην Ε.Ε. θέτει σε κίνδυνο εμπορικές συμφωνίες και αναστέλλει θετικές οικονομικές επιπτώσεις. Το αβέβαιο πολιτικό σκηνικό αφήνει ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα για το διοικητικό μέλλον της Ένωσης.
Η συμμετοχή του ΔΝΤ στο πρόγραμμα, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο είναι δεδομένη. Αυτό που επιχειρείται ένα να πιεστεί η ελληνική κυβέρνηση ώστε να αποκτήσει μεταρρυθμιστική πνοή αφού πολλές απαραίτητες παρεμβάσεις στο δημόσιο, την αγορά, την δικαιοσύνη δεν έχουν προχωρήσει. Γι’ αυτό και η δαμόκλειος σπάθη των προληπτικών μέτρων που η εκτέλεση τους θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα επιτευχθούν οι δημοσιονομικοί στόχοι κι αν θα συνεχίσει η όποια υπεραπόδοση στο πλεόνασμα από την υπερφορολόγηση και την αναστολή πληρωμής των ληξιπρόθεσμων οφειλών του δημοσίου.
Το ουσιώδες δεν είναι η ακριβής ημερομηνία κλεισίματος της αξιολόγησης. Ούτε αν τα νέα μέτρα που θα περιλαμβάνει θα παρουσιαστούν ως δυνητικά και πασπαλισμένα με ανεπαίσθητες εξίσου… δυνητικές μειώσεις στην φορολογία. Ακόμη κι αν η συμφωνία υπογράφονταν αύριο, αυτό που θα συνεχίσει να ταλανίζει την κυβέρνηση είναι η προοπτική να μην ενταχθεί ποτέ η χώρα μας στην ποσοτική χαλάρωση της ΕΚΤ.
Όχι μόνο επειδή δεν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις που θέτει ο Ντράγκι αλλά γιατί μοιάζει σιγά σιγά να οδηγούμαστε στο τέλος αυτής της παρέμβασης αφού ο Ευρωπαϊκός πληθωρισμός τείνει να αγγίξει και πάλι το όριο του 2%. Κι αυτή η πιθανότατη εξέλιξη θα είναι μαχαίρι στην καρδιά του εγχώριου παραπαίοντος τραπεζικού συστήματος που ενώ ακόμη βρίσκεται σε διαδικασία διευθέτησης του ζητήματος των κόκκινων δανείων βλέπει στην θέση των παλιών να προκύπτουν καινούρια που δημιούργησε η υφεσική στροφή των δυο τελευταίων ετών.
Αν προκύψει νέα αποσταθεροποίηση κι ανάγκη για ανακεφαλαιοποίηση σε συνδυασμό με την μη επιβεβαίωση του υπερβολικού φετινού στόχου για τον ρυθμό ανάπτυξης (από την κατάθεση του προσχεδίου του προϋπολογισμού προέβλεψα ότι δύσκολα θα ξεπεράσει το 2%) δημιουργώντας ένα δημοσιονομικό κενό για το 2017 που μπορεί και να ξεπερνά τα 500 εκατ. Ευρώ (χωρίς να έχουν υπάρξει θετικές εξελίξεις στον τρόπο αποπληρωμής του χρέους που να καλύπτουν μέρος των αστοχιών), τότε θα προκύψει το πραγματικό δίλημμα για το μέλλον της κυβέρνησης αλλά κυρίως της πατρίδας.
Ηρωική αποχώρηση με ότι κι αν σημαίνει αυτό για όλους μας, επόμενο μνημόνιο (αφού η έξοδος στις αγορές θα αποτελεί μακρινό όνειρο) ή οικουμενική σύμπλευση με τους κοινοβουλευτικά πρόθυμους που δεν είναι και λίγοι κι ας παριστάνουν κομμάτι του ανύπαρκτου Ευρωπαϊκού μετώπου;
Το πρωθυπουργικό αεροσκάφος υποτίθεται ότι έχει ένα πολύ συγκεκριμένο λόγο ύπαρξης. Μεταφέρει τον πρωθυπουργό σε σημαντικές διεθνείς συναντήσεις του. Ενίοτε βέβαια έχουν υπάρξει και διαφορετικές χρήσεις του. Κυρίως, για την αμεσότερη και ταχύτερη μεταφορά ασθενών από απομακρυσμένες περιοχές προς την Αθήνα ή προς κάποια χώρα του εξωτερικού για εξειδικευμένη θεραπεία.
Παρασπονδίες με πιο… ιδιοτελείς χρήσεις μπορεί να έχουν υπάρξει, δεν διαθέτω τόσο ισχυρή μνήμη που να θυμάμαι ανάλογα συμβάντα αλλά δεν τα αποκλείω. Μόνο που κανένα σχετικό γεγονός δεν εντάσσονταν σε μια γενικότερη φιλοσοφία για την διαχείριση των δημοσίων πόρων, για την αξιοποίηση προς ίδιον όφελος των δυνατοτήτων που δίνει η κρατική μηχανή, την λαφυραγώγηση των δημόσιων μέσων με μια άκρως καθεστωτική αντίληψη ενδεικτική της ευρύτερης ιδεοληπτικής διάθεσης.
Δεν είναι δα και μακρινές αναμνήσεις τα περιστατικά με το στρατιωτικό ελικόπτερο που χρησιμοποιούσε ως καθημερινό μεταφορικό μέσο ο υπουργός Άμυνας. Κάτι η κίνηση στην παραλιακή, κάτι η ωραία θέα από ψηλά, τι άλλο κίνητρο θες για να αποφύγεις τα τετριμμένα οδικά μέσα!
Κι έρχεται η πρόσφατη καταγγελία του Άδωνι Γεωργιάδη να ταράξει ακόμη περισσότερο τα κυβερνητικά νερά και να επιβεβαιώσει την κυβερνητική εμπέδωση της συγκεκριμένης νοοτροπίας. Εξάπτει την φαντασία το ερώτημα για το ποιες υπήρξαν οι εναλλακτικές ή μάλλον παράπλευρες διαδρομές του αεροσκάφους την περίοδο της περίφημης συνόδου των χωρών του Νότου;
Υποτίθεται ότι οι πτήσεις του θα έπρεπε να περιορίζονται σε οτιδήποτε είχε να κάνει με τον πολύ προσδιορισμένο σκοπό όπως απαραίτητες μεταφορές ξένων ηγετών. Το σαφές υπονοούμενο του κ. Γεωργιάδη για… παράκαμψη από αυτή την πορεία ανοίγει την συζήτηση για το τι ακριβώς έχει συμβεί που να προκαλεί το δημόσιο αίσθημα και η κυβέρνηση αποφεύγει ευσχήμως να δώσει τα πλήρη στοιχεία όπως της έχει ζητηθεί.
Έδραξαν κάποιοι αξιωματούχοι την ευκαιρία για μια μικρή δόση από dolce vita σε Ευρωπαϊκές πρωτεύουσες; Στο ενδιάμεσο της συμφωνημένης διαδρομής προέκυψαν… καθυστερήσεις με πολιτικό ή διπλωματικό υπονοούμενο; Υπήρξε ενημέρωση της κεντρικής διοίκησης και των υπευθύνων ή πρόκειται για πρωτοβουλία πολύ συγκεκριμένων παραγόντων;
Θα δοθούν σύντομα πλήρεις απαντήσεις σε όλα αυτά τα εύλογα ερωτήματα ή μέσω της εκκωφαντικής σιωπής και των ασαφών non-papers θα επιχειρηθεί να υποτιμηθεί το γεγονός ελπίζοντας στην μιντιακή λήθη που καταπίνει αχόρταγα τα γεγονότα; Πάντως ο ελληνικός λαός δικαιούται να γνωρίζει ποιοι και με ποια δικαιοδοσία αποφασίζουν να παρακάμψουν το… πρωτόκολλο και κάνουν επιλογές με βάση τις προσωπικές προτιμήσεις.
Είπαμε, κυβέρνηση κοινωνικής σωτηρίας κι απ’ ότι φαίνεται η σωτηρία ξεκινά από τον στενό κύκλο των ευνοημένων της εξουσίας. Νυν, υπέρ πάντων ο αντι-ιμπεριαλιστικός αγών!
Ακόμη κι αν δεχτούμε ότι η τηλεοπτική αναφορά του πρώην υπουργού κ. Ξυδάκη στη δραχμή είχε μια διάθεση θεσμικής συζήτησης που θα διαφώτιζε την κοινωνία για την διαδικασία, τις προκλήσεις και τις επιπτώσεις μιας επιστροφής στη δραχμή (ο ίδιος βέβαια έχει μιλήσει για ένδοξο παρελθόν επί εθνικού νομίσματος)!
Ακόμη κι αν όλο αυτό ήταν μια προσωπική αναφορά στα πλαίσια της πικρίας για την απώλεια του υπουργικού θώκου που γεννά αντιδράσεις, διάθεση για αντιπερισπασμούς και παρεμβάσεις που θα θυμίζουν στην ηγεσία ότι παραμένει παρών στις εξελίξεις και ανταποδίδει με τον τρόπο του το… κακό που του έκαναν επαναφέροντας μια συζήτηση που πληγώνει την κυβέρνηση υπενθυμίζοντας τις… “δοξασμένες” μέρες των διαπραγματεύσεων του 2015.
Ακόμη κι αν το πάρουμε ως μια… ατυχή στιγμή που παρερμηνεύτηκε ενώ η πρόθεση του ομιλητή ήταν διαφορετική! Η απορία παραμένει ισχυρή και αμετακίνητη από την πρώτη μέρα διακυβέρνησης της… πρώτης φοράς αριστερά. Μπορεί ο σχεδιασμός Βαρουφάκη με την άδεια Τσίπρα για IOU, παράλληλο τραπεζικό σύστημα και ευθεία σύγκρουση με τους δανειστές να μην προχώρησε την τελευταία στιγμή αλλά κατά πόσο παραμένει ένα δυνητικό σενάριο στα μυαλά κάποιων παραγόντων του Μαξίμου.
Η εξουσία είναι όντως ο πρώτιστος στόχος τους και δεν θα την εγκαταλείψουν τόσο εύκολα. Είναι προφανώς διατεθειμένοι να υπογράψουν τα πάντα στο βαθμό βέβαια που θα έχουν την δυνατότητα να ντύσουν τις όποιες επιλογές τους με μια αίσθηση αμοιβαίου οφέλους για την χώρα και την Ε.Ε. Ξέροντας ότι νέες περικοπές σε συντάξεις και αφορολόγητο δεν θα γίνουν αποδεκτές ούτε από τον σκληρό κομματικό πυρήνα μήπως κάποιοι απεργάζονται το παλιό αγαπημένο σενάριο ως έσχατη λύση ηρωικής εξόδου;
Πάντως πέρα από τις προθέσεις του ΣΥΡΙΖΑ το γεγονός ότι η συζήτηση για το εθνικό νόμισμα παραμένει στην ημερήσια διάταξη κι ότι όλο και μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας, βυθισμένο στα οικονομικά αδιέξοδα και την επιστημονική άγνοια επί του θέματος, αναζητεί μια πιθανή λύση σε αυτά τα επικίνδυνα μονοπάτια, είναι κάτι που θα πρέπει να μας απασχολήσει όλους και κυρίως το πολιτικό σύστημα.
Δεν νοείται μετά από τόσες εμπεριστατωμένες αναλύσεις, προσωπικά είχα αρχίσει την σχετική αρθρογραφία από τις αρχές του 2010, να διευρύνεται το σώμα των ανθρώπων που πείθονται ότι μια χώρα χωρίς παραγωγή και με όση υπάρχει εξαρτώμενη από τις εισαγωγές πρώτων υλών, χωρίς ενεργειακή επάρκεια και συναλλαγματικά διαθέσιμα θα μπορέσει να αντέξει την κατρακύλα του νομίσματος και των περιουσιακών αξιών και τις έντονες πληθωριστικές πιέσεις.
Προφανώς κάτι δεν πήγε καλά στην ενημέρωση της κοινωνίας ή η θυμική αντίδραση μας δεν τρυπιέται από καμιά ορθολογική ανάλυση σε αυτοκτονικό πλέον βαθμό!+
Γράφει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, Οικονομολόγος – Ψυχολόγος
Δυο χρόνια ΣΥΡΙΖΑ. Δυο χρόνια πρώτη και δεύτερη φορά αριστερά. Έξι μήνες μη ρεαλιστικής διαπραγμάτευσης με ύφος για εσωτερική κατανάλωση και θεωρητικές ιδεοληψίες για εξωτερική γελοιοποίηση. Ένα δημοψήφισμα αυτοαναίρεσης, ταυτόχρονης άρνησης και κατάφασης σε ένα πολλαπλώς χειρότερο μνημόνιο που ξέσκισε με ένα άρθρο κι έναν νόμο όλες τις υποτιθέμενες κόκκινες γραμμές από τον ΦΠΑ και τους φορολογικούς συντελεστές μέχρι το Υπερταμείο ιδιωτικοποιήσεων των… 99 ετών και τις νέες εισοδηματικές περικοπές.
Λίγες λέξεις που αρκούν για να περιγράψουν το οικονομικό… μεγαλείο της κυβέρνησης… κοινωνικής σωτηρίας. Που ξεχάστηκε αυτός ο αυτοπροσδιορισμός; Η.. σωτηρία της επαναφοράς της ύφεσης, της αύξησης της ανεργίας, του ατέρμονου αποκλεισμού μας από το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ, της διεθνούς αναξιοπιστίας.
Καμιά σωτηρία. Ούτε οικονομική, ούτε κοινωνική. Μια Παιδεία εγκαταλελειμμένη στον κοντόφθαλμο συνδικαλισμό και τους ιδεολογικούς ψυχαναγκασμούς του διεθνισμού. Μια Υγεία που κινείται γύρω από το υβρεολόγιο του Πολάκη αδιάφορη για την καθημερινή κυβερνητική ύβρη στις πλάτες των ασθενών. Μια χώρα έρμαιο των μεταναστευτικών ροών, της αρχικής ελευθεριάζουσας αντίληψης που έμοιαζε με ουσιαστικής πρόσκληση και της κατοπινής ανικανότητας διαχείρισης ενός προβλήματος που οι ίδιοι διόγκωσαν.
Δυο χρόνια μετά και οι συγκρίσεις είναι αναπόφευκτες. Η μνήμη, όσο και κάποιοι να την απωθούν, έρχεται να εκδικηθεί την οικτρή καθημερινότητα μας. Μια συλλογική αυταπάτη, ένας μαζικός παροξυσμός μεγαλείου και θυμικής έξαρσης που έμπλεξε την θεωρία των παιγνίων με τα παιχνίδια των θεωριών. Όλη η αίγλη και τα πάθη του Έλληνα συμπυκνωμένα σε μια στιγμή, σε μια επιλογή. Επενδεδυμένα με παρορμητικότητα και αφέλεια στο συγκρουσιακό ταμείο που όταν δεν γνωρίζεις πλήρως την λειτουργία του βρίσκεσαι να πληρώνεις βαρύ κι ασήκωτο επιτόκιο.
Δυο χρόνια πριν. Δεν ήταν τόσο ο θετικός ρυθμός ανάπτυξης, η σταδιακή μείωση της ανεργίας, η εκτίναξη του τουρισμού και των εξαγωγών, η πρώτη προσέγγιση με τις αγορές ή ο περιορισμός των απαιτούμενων μέτρων γύρω στο 1 δισ. Ήταν οι προοπτικές που γέμιζαν τις ψυχές και το μυαλό όλων με θετική διάθεση, με δημιουργικό οίστρο, που έφερναν ξανά στα χείλη τις λέξεις επένδυση, νέο ξεκίνημα, αισιοδοξία.
Αυτό που μας έκλεψε η εκλογή του ΣΥΡΙΖΑ, – οι περισσότεροι άργησαν πολύ να το καταλάβουν αποσβολωμένοι μέσα στο σύννεφο της… επανάστασης -, ήταν την στέρεη, αποδεδειγμένη αλλαγή της ψυχολογίας σε όλα τα επίπεδα, εντός κι εκτός χώρας, την βεβαιότητα ότι αξίζει να πιστέψουμε σε ένα καλύτερο μέλλον, στην κλιμακωτή αλλά οριστική αποδέσμευση από τις μνημονιακές δαγκάνες, στην ανάκτηση της αξιοπρέπειας και της διπλωματικής οντότητας μας.
Δυο χρόνια μετά, πόσο σας έλειψε ο Σαμαράς; Για αρχή παραδεχτείτε την αλήθεια στον εαυτό σας. Όλοι εσείς που ήσασταν μαχητικά απέναντι, σκωπτικά δίπλα, υπονομευτικά πλάι. Ξεκινήστε από την προσωπική εξομολόγηση χωρίς εξευμενισμό προθέσεων. Δώστε στον εαυτό σας άφεση αμαρτιών, γιατί την τιμωρία την ανέλαβε ο ΣΥΡΙΖΑ, και αποφασίστε πως θέλετε να διαμορφώσετε το αύριο. Όσο ακόμη μπορούμε να ονειρευόμαστε με ανοιχτά τα μάτια και τα μυαλά!
Υποτίθεται, αν και δεν έχουν εκτελεστεί ακόμη οι απαραίτητες υπουργικές αποφάσεις, ότι από τις αρχές του 2017 ισχύει η κατοχύρωση του αφορολόγητου, για μισθωτούς και συνταξιούχους, αποκλειστικά με την χρήση χρεωστικών και πιστωτικών καρτών. Με τους ρυθμούς που κινείται η όλη διαδικασία είναι πολύ πιθανό να οδεύουμε σε ένα φιάσκο ολκής ή τουλάχιστον να προκύψει τέτοια εμπλοκή που θα καθιστά την ομαλή χρήση του μέτρου από δυσλειτουργική έως εντελώς αδύνατη.
Το κορυφαίο επιχείρημα όσων προκρίνουν την σχεδόν επιτακτική και κεντρικώς επιβαλλόμενη χρήση των ηλεκτρονικών συναλλαγών είναι η μόνιμη καραμέλα κάθε νέας φορολογικής πολιτικής, η πάταξη της φοροδιαφυγής. Μάλλον όμως λένε την μισή αλήθεια. Η μη χρήση μετρητών μειώνει το κόστος των συναλλαγών, αυξάνει την εισπραξιμότητα του ΦΠΑ (ειδικά αν συνοδεύεται από διασύνδεση όλων των ταμειακών μηχανών με τις φορολογικές αρχές), κάνει πιο εύκολο και άμεσο τον φορολογικό έλεγχο αλλά δεν εξασφαλίζει την ραγδαία μείωση της φοροδιαφυγής.
Σε μια κοινωνία χαμηλής ψηφιακής παιδείας είναι πιθανό όλη αυτή η αναστάτωση να επιφέρει μέχρι και επιβαρύνσεις σε όσους δεν θα προσαρμοστούν άμεσα στις νέες απαιτήσεις. Όμως το κυριότερο είναι ότι δεν καταπολεμείται η φύση της εγχώριας φοροδιαφυγής με αυτές τις προσεγγίσεις. Άλλωστε το κτίσιμο του αφορολόγητου, που δεν αποτελεί δα και τόσο μεγάλο μέρος του εισοδήματος, στις περισσότερες των περιπτώσεων θα προκύπτει άνετα μόνο από τις αγορές για τρόφιμα και το κόστος βασικών υπηρεσιών.
Άρα εκλείπει και το κίνητρο για αύξηση στη ζήτηση αποδείξεων από τους τομείς της οικονομικής ζωής που ανθεί η φοροδιαφυγή. Από που προκύπτει ότι σε μια χώρα υπερδιπλάσιων από τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο ελεύθερων επαγγελματιών που συντηρούνται σε μεγάλο βαθμό από πελάτες ενός γνωστού περίγυρου, ειδικά στην περιφέρεια της χώρας, θα ενισχυθεί η απαίτηση για έκδοση αποδείξεων όταν μάλιστα η κρίση εντείνει την ανάγκη για όσο πιο συνετή γίνεται διάθεση του εισοδήματος; Μάλλον το αντίθετο θα συμβεί. Επίταση του φαινομένου της μη έκδοσης παραστατικών.
Θα ήταν απείρως πιο αποδοτική η προσέγγιση των άμεσων οικονομικών κινήτρων, τόσο με τις κληρώσεις δώρων για όσους διαθέτουν αποδείξεις από συγκεκριμένους επαγγελματίες, όσο πρωτίστως και κυρίως με ένα στοχευμένο πρόγραμμα επιστροφής του ΦΠΑ στον αγοραστή ώστε το κράτος να προσδοκά οφέλη από την αύξηση των εσόδων της φορολογίας εισοδήματος ομάδων που συστηματικά δηλώνουν ελάχιστα εισοδήματα.
Για το θέμα της προσωπικής ελευθερίας και της δυνατότητας επιλογής ούτε λόγος να γίνεται. Πλέον για κάποιους, ιδιαίτερα εκεί στην… αριστερή διακυβέρνηση, έχουμε απολέσει το αναφαίρετο δικαίωμα της… αθωότητας κι οφείλουμε καθημερινά να αποδεικνύουμε ότι δεν είμαστε ελέφαντες. Ότι επιλέγει η κεντρική εξουσία, έστω κι αν περιορίζει τις ατομικές ελευθερίες, έστω κι αν σκοπός της είναι περισσότερο η εμπέδωση ενός κλίματος επιβολής παρά η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα.
Γράφει ο Κωνσταντίνος Μανίκας
Οικονομολόγος-Ψυχολόγος
Οικονομολόγος-Ψυχολόγος
Σύντροφε Τσακαλώτο. Σου γράφω ένα γράμμα. Όχι πως θέλω να στο δώσω. Έτσι για να μιλήσω λίγο μαζί σου, όπως έλεγε και το εξαιρετικό άσμα που τραγουδούσε μελωδικά πριν 35 και πλέον χρόνια ο Γιάννης Πάριος. Ένα γράμμα για να σου θυμίσω ότι έχει και η υποκρισία τα όρια της, ότι ο λαϊκισμός έχει κοντά ποδάρια κι ότι πραγματική υποτέλεια είναι να παριστάνεις τον επαναστάτη ενώ δεν διαθέτεις εναλλακτικό σχέδιο εξόδου από την κρίση και να καταλήγεις να αποδέχεσαι κάθε παράλογη απαίτηση των δανειστών.
Η αλήθεια είναι ότι στην περιβόητη επιστολή σου απλά επαναλαμβάνεις τις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει η κυβέρνηση σου για την επίτευξη των πλεονασμάτων, για την μη προώθηση μονομερών κινήσεων χωρίς προσυνεννόηση με τους θεσμούς, για την εφάπαξ λογική των όποιων παροχών αποφασίστηκαν ή θα αποφασιστούν ξανά και άλλα τέτοια πεζά και κατά βάση απολύτως αναμενόμενα αλλά η ουσία βρίσκεται κάπου αλλού.
Το ύφος και η γλώσσα της επιστολής διαθέτουν όλη την τυπικότητα της πολιτικής συμμόρφωσης όταν ακόμη και μετά από δυο χρόνια ταλαιπωρίας της πραγματικής οικονομίας από την υπερφορολόγηση, επιβολής… κόφτη στην ανάπτυξη και τον περιορισμό της ανεργίας, η κυβέρνηση σου επιμένει να παριστάνει ότι πουλάει συμπόνια, – με λεφτά που απομύζησε από την αγορά -, σε όσους συμπολίτες μας περνούν ακόμη πιο δύσκολα αυτές τις γιορτές. Ανακύκλωση μιας ταξικής αντιπαλότητας που αντιλαμβάνεται τα κοινωνικά προβλήματα πιο μίζερα από όσο αντιλαμβάνεται την λειτουργία της οικονομίας.
Η αξιολόγηση είναι πολύ πιθανό να κλείσει έστω και με μεγάλη καθυστέρηση, – δεν θα είναι δα και η πρώτη φορά -, οι άμεσες εκλογές, – που φαντάζουν ως πιθανό ενδεχόμενο για μια τελειωτική διέξοδο από ένα πλαίσιο που επιβάλλει στον ΣΥΡΙΖΑ την διαρκή αυτοαναίρεση του -, εκτός συγκλονιστικού απροόπτου θα αποφεύγουν (ένα νέο δημοψήφισμα συνενοχής θα μπορούσε να αποτελέσει ένα επικοινωνιακό εργαλείο αλλά έχει ήδη χάσει πολύ μεγάλο μέρος της δυναμικής του μετά το φιάσκο του αντίστοιχου του 2015). Άρα τι απομένει να περιμένει αυτή η κυβέρνηση;
Από την στιγμή της ανάληψης της κυβέρνησης από τον ΣΥΡΙΖΑ, έγραφα ότι ο κεντρικός στόχος τους είναι η διατήρηση της εξουσίας για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο διάστημα και με οποιοδήποτε τίμημα γιατί θεωρούν ότι αποτελεί το μέσο κοινωνικών και εθνικών, πέρα από οικονομικών, ανατροπών. Ελπίζουν ότι θα επανακτήσουν ένα μέρος του ακροατηρίου τους με στοχευμένες παροχές κι ότι εφόσον η οικονομία επανέλθει σε ισχνούς και καθυστερημένους ρυθμούς ανάπτυξης θα έχουν την δυνατότητα να αποφύγουν την διαφαινόμενη εκλογική συντριβή.
Θεμιτό σκεπτικό κι ως σενάριο δεν έχει ελάχιστες πιθανότητες να πραγματοποιηθεί. Υπάρχει όμως κι ένα μεγάλο αλλά. Το αλλά της εξόδου στις αγορές την άνοιξη του 2018. Έστω ότι καθοριστούν τα μεσοπρόθεσμα μέτρα για το χρέος και ο στόχος για τα πλεονάσματα μειωθεί γύρω στο 2-2,5%. Ποια ουσιαστική αναπτυξιακή δυναμική, ποιο επενδυτικό περιβάλλον και ποιος μεταρρυθμιστικός οίστρος θα πείσει τις διεθνείς αγορές ότι η χώρα μπορεί να αφήσει οριστικά πίσω της την κρίση κι ότι ακόμη κι αυτή η πλέον ευνοϊκή συγκυρία δεν θα αποτελεί μια στατική εικόνα της στιγμής που θα είναι έτοιμη να καταρρεύσει κάτω από τις εγγενείς μας αστάθειες που θα παραμένουν κρυμμένες κάτω από το χαλί; Σου γράφω ένα γράμμα μάλλον από το μέλλον…
Γράφει ο Κωνσταντίνος Μανίκας
Οικονομολόγος-Ψυχολόγος
Οικονομολόγος-Ψυχολόγος
Τα τελευταία χρόνια είχε δημιουργηθεί ένας συμβολικός μύθος γύρω από το 2021 και τα 200 χρόνια από την εθνικοαπελευθερωτική επανάσταση του 1821, την απεμπλοκή από την στενή δημοσιονομική επιτροπεία, την επανεκκίνηση σε ηθικό, πολιτικό και οικονομικό επίπεδο, την επανατοποθέτηση της Ελλάδας στο διεθνή χάρτη, την ανάκτηση της ελπίδας και της αισιοδοξίας για μια καινούρια αρχή. Με βάση τις ανακοινώσεις για τις βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις στο ελληνικό χρέος φαίνεται ότι το πραγματικό χρονικό ορόσημο για την χώρα μετατίθεται τουλάχιστον προς το 2060!
Όταν κάνεις προσεγγίσεις για μια περίοδο σαράντα και πλέον ετών είναι σαν να παίζεις ταυτόχρονο στοίχημα για 44 ποδοσφαιρικά παιχνίδια και να ελπίζεις ότι θα έχεις επιτυχία σε όλες τις προβλέψεις σου. Οι προϋποθέσεις για να εξελιχθούν τα πράγματα για το δημόσιο χρέος μας με βάση το συγκεκριμένο σενάριο στηρίζονται σε τόσα απρόβλεπτα γεγονότα (τιμή πετρελαίου, συναλλαγματικές ισορροπίες, διεθνείς εντάσεις κλπ) που είναι αναπόφευκτο ότι κάποια από αυτά θα ξεφύγουν από τον αρχικό σχεδιασμό. Αφήστε που οι παράγοντες που παρατίθενται είναι εξ ορισμού αρκετά αισιόδοξοι στην οπτική τους.
Οι διαρκώς υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης και η διατήρηση των επιτοκίων δανεισμού της χώρας σε συμφέρουσα επίπεδα είναι απίθανο να μην πέσουν θύματα των οικονομικών κύκλων μέσα στις επόμενες τέσσερις δεκαετίες. Οι πολιτικές διακυμάνσεις που σίγουρα θα προκύψουν βάσει και των ιστορικών δεδομένων μας θα δημιουργήσουν πρόσθετες ταλαντεύσεις. Το ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον και οι ενεργειακές εξελίξεις που προμηνύονται εξαιρετικά ενδιαφέρουσες δεν επιτρέπουν μονοδιάστατες, χαρωπές αλλά αφελείς αναλύσεις.
Μέσα σε αυτό το κλίμα και γνωρίζοντας ότι οι ουσιαστικές ελαφρύνσεις στην αποπληρωμή του χρέους θα προκύψουν με το τέλος του υπάρχοντος προγράμματος την Άνοιξη του 2018, όπου εφόσον έχουμε ολοκληρώσει επιτέλους τις μεταρρυθμίσεις και τις ιδιωτικοποιήσεις θα προσαρμοστούν -ανάλογα με την προβλεπόμενη μείωση των ετήσιων τόκων- και οι στόχοι για πρωτογενή πλεονάσματα προς το 2%, η κυβέρνηση επιδόθηκε σε ένα παιχνίδι παροχών που αν δεν αποδειχτεί προεκλογική φούσκα το πιθανότερο είναι ότι πρόκειται για την απέλπιδα προσπάθεια να εντείνει την ταξικότητα των επιλογών της.
Αδιαφορώντας για το γεγονός ότι το υπερβάλλων του στόχου πλεόνασμα προέκυψε από την μη καταβολή των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τους ιδιώτες που στεγνώνει την αγορά από ρευστότητα και περιορίζει τις πληρωμές των εταιρειών σε υπαλλήλους και προμηθευτές, εκτόξευσε μια υπόσχεση για ενίσχυση των χαμηλοσυνταξιούχων. Τους προσφέρει δηλαδή μετά τις νέες αχρείαστες, έως το τέλος του 2014 περικοπές στο εισόδημα τους, μια ανταμοιβή εξαγοράς συνειδήσεων που παραβλέπει ότι το θεμελιώδες πρόβλημα κάθε οικογένειας είναι τα άνεργα και χωρίς προοπτική παιδιά της.
Η δική τους ενίσχυση για είσοδο στην εργασία θα πρόσθετε επί της ουσίας κάτι θετικό στην ανάταξη της οικονομίας. Θα τους έδινε μια ευκαιρία απασχόλησης, θα διεύρυνε τις παραγωγικές δυνατότητες των επιχειρήσεων κι έτσι το συνολικό κοινωνικό και οικονομικό αποτέλεσμα θα ήταν πολλαπλώς πιο αποδοτικό για όλους μας. Όμως αυτές οι απλές προσεγγίσεις προσκρούουν στον σαφή ταξικό προσανατολισμό του ΣΥΡΙΖΑ. Είναι προτιμότερο ένα πρόσκαιρο, εφάπαξ δόλωμα στους απόμαχους της εργασίας από την στήριξη του ενεργούς δυναμικού προσωπικού με διαρκείς και μόνιμες θετικές συνέπειες.
Γράφει ο Κωνσταντίνος Μανίκας
Οικονομολόγος-Ψυχολόγος
Οικονομολόγος-Ψυχολόγος
Ένας πρωθυπουργός Δυτικής ανεπτυγμένης χώρας περιμένει τον Πρόεδρο της μεγαλύτερης παγκόσμιας υπερδύναμης έχοντας μάλιστα ισχυρές προσδοκίες για δηλώσεις που θα βοηθούν την χώρα του στην προσπάθεια της να ολοκληρωθεί η αναδιάρθρωση του δημοσίου χρέους της. Το λογικό και αναμενόμενο είναι να ακολουθήσει τυπολατρικά κάθε γράμμα του εθιμοτυπικού και δείξει με το ήθος και το ύφος του πόσο εκτιμά την παρουσία και την παρέμβαση του προσκεκλημένου του.
Αυτά θα συνέβαιναν σε μια οποιαδήποτε φυσιολογική χώρα του πλανήτη που σέβεται τον εαυτό της και θεωρεί απαράβατο κανόνα των διεθνών σχέσεων την τήρηση βασικών προϋποθέσεων που αποδεικνύουν την ευγένεια, την εκτίμηση, απέναντι στον υψηλό επισκέπτη. Στην Ελλάδα της όψιμης επαναστατικότητας, όπου τα ταξικά απωθημένα μπλέκουν με τις διαχρονικές ιδεοληψίες ακολουθήθηκε μια πιο πρωτότυπη προσέγγιση που ξεκίνησε με την παράτυπη υποδοχή του Ομπάμα από τον υπουργό Αμύνης μέχρι την υπερβάλλουσα χαλαρότητα του Τσίπρα στην μεταξύ τους συνάντηση.
Δεν είναι μόνο το πόσο απροετοίμαστοι δείξαμε ακόμη κι από το περιστατικό του στραβού χαλιού. Δεν είναι μόνο ότι δεν προϋπάντησε τον Ομπάμα ο ίδιος ο Τσίπρας ή ο αρμόδιος υπουργός Εξωτερικών. Δεν είναι καν η γενικότερη αίσθηση ότι τίποτε δεν λειτουργούσε οργανωμένα, με προκαθορισμένο πρόγραμμα και μελετημένη επίβλεψη.
Προφανώς ο Τσίπρας απέφυγε, πέρα από την υποχρεωτική συνάντηση και τις κοινές δηλώσεις, να εμφανιστεί μαζί του σε πιο προσωπικές, μη θεσμικές στιγμές. Προσπαθούσε να πείσει τον εαυτό του, τα κομματικά στελέχη και τους ψηφοφόρους του ότι δεν ξεπουλήθηκε πλήρως στους Δυτικούς επικυρίαρχους του κόσμου κι ότι περιορίστηκε στις ελάχιστες απαιτήσεις που εκπορεύουν από τον πρωθυπουργικό θώκο.
Το χειρότερο όλων είναι ότι δεν πρόκειται απλά για μια χαμηλής ποιότητας διοικητική λογική. Όλα αυτά τα φαινομενικά παράταιρα αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου εύσχημης απομείωσης της αξίας του Αμερικανικού παράγοντα. Παρόλο που σχεδόν εκλιπαρούμε για μια θετική δήλωση από την άλλη όχθη του Ατλαντικού, – έστω κι αν γνωρίζουμε ότι ελάχιστα θα επηρεάσει τις Ευρωπαϊκές εξελίξεις -, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν αντέχει την πλήρη αποστασιοποίηση από τον ιστορικό του ρόλο, του αντιεξουσιαστή, του αντι-ιμπεριαλιστή, του αντιαμερικάνου, του αντικαπιταλιστή.
Όταν βιώνεις μια τέτοια σχιζοειδή κατάσταση όπου η συνείδηση σου επιθυμεί να χαστουκίσει, να ξεφτιλίσει, να αφανίσει τον μισητό αντίπαλο αλλά η εξουσιαστική ανάγκη σού επιβάλλει να συμβιβαστείς και να χαριεντίζεσαι με όσα και όσους απεχθάνεσαι, καταλήγεις να χρησιμοποιείς ασυνάρτητα, ακατάληπτα, ακατανόητα ρητορικά και λοιπά επικοινωνιακά εργαλεία.
Αυτό που όφειλε να έχει κατανοήσει είναι ότι όλες αυτές οι στραβοχυμένες, κουτσαβάκικες γελοιότητες δεν εκθέτουν μόνο το πρόσωπο που καταφεύγει σε αυτές αλλά μια ολόκληρη χώρα που δεν νοείται να θέτει σε κίνδυνο την διεθνή της εικόνα και την πορεία των πιο σημαντικών συμμαχιών της.
Γράφει ο Κωνσταντίνος Μανίκας
Οικονομολόγος-Ψυχολόγος
Οικονομολόγος-Ψυχολόγος
Η ανανέωση στην πολιτική δεν ήταν ποτέ, δεν θα μπορούσε άλλωστε να είναι, ένα αυστηρά ηλικιακό ζήτημα. Οι νοοτροπίες δεν κλείνονται στα στενά πλαίσια κάποιων συγκεκριμένων χρονικών διαστημάτων και οι αγνές προθέσεις ή οι φρέσκες ιδέες δεν προκύπτουν με την επιφώτιση της νεότητας και μόνο. Αυτό που έχει σημασία είναι οι εκάστοτε κοινωνικές ανάγκες να αφήνονται στη διαχείριση των ανθρώπων που βιώνουν εντονότερα τις συνέπειες των πολιτικών επιλογών.
Οι τριαντάρηδες και οι σαραντάρηδες υφίστανται τις επιπτώσεις της κρίσης σε πιο ζωτικό βαθμό από οποιαδήποτε άλλη γενιά επειδή οι εξελίξεις των τελευταίων ετών επεμβαίνουν στην διαμόρφωση του μέλλοντος τους, οικογενειακού και επαγγελματικού, περιορίζοντας τις δυνατότητες αξιοποίησης του δυναμικού τους. Ταυτόχρονα οι ασφαλιστικές και φορολογικές ρυθμίσεις ουσιαστικά τιμωρούν τους ίδιους σε εντελώς εξαντλητικό βαθμό αφού πρόκειται να καταβάλλουν πολλαπλάσιο τίμημα σε εισφορές και φόρους για να αποκτήσουν μια ελάχιστη, σε σχέση με το παρελθόν, ανταπόδοση.
Υποτίθεται ότι το μήνυμα Τσίπρα με τον ανασχηματισμό ήταν η προσήλωση στις εκτέλεση των υποχρεώσεων του προγράμματος προσαρμογής και η ισχυρή αναζωογονητική ένεση του κυβερνητικού σχήματος με άτομα που ανήκουν στις προαναφερθείσες γενιές. Αποτελούν όμως οι διαχρονικοί ιδεολογικοί συνδαιτυμόνες του πρωθυπουργού το πιο αξιόπιστο προσωπικό για να εκφράσει στην ολότητα του το σκεπτικό των νεότερων γενιών;
Γεννούν αίσθηση σιγουριάς για την προώθηση των μεταρρυθμίσεων στο κράτος και την οικονομία, πρόσωπα με μοναχικό εχέγγυο την προσωπική τους σχέση με τον πρωθυπουργό, όταν δεν διαθέτουν την ανάλογη εμπειρία, τις γνώσεις ή το πολιτικό υπόβαθρο; Πόσο μάλλον όταν οι θέσεις τους κινούνταν επί χρόνια στα πλαίσια της επαναστατικής γυμναστικής υιοθετώντας μέχρι και ακραίες απόψεις για σημαντικότατα οικονομικά και κοινωνικά θέματα.
Από την άλλη, με ποιο κριτήριο θεωρούνται πλέον οι πιο γνήσιοι εκφραστές μιας ολόκληρης γενιάς οι εκπρόσωποι των αριστερών ιδεοληψιών στους χώρους των πανεπιστημίων, οι πολέμιοι της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, οι θιασώτες αυταρχικών διεθνών ηγετών; Ποιον πείθουν ότι είναι ικανοί να αναστρέψουν την καταβύθιση της αγοράς, να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο φιλικό προς τους επενδυτές, να αναδείξουν την αξιοκρατία στη δημόσια διοίκηση;
Άλλωστε και οι ίδιοι περισσότερο ως τέκνα μιας… αριστερής ευνοιοκρατίας προέκυψαν παρά ως άξιοι εκφραστές των αναγκών της γενιάς τους. Πολύ φοβάμαι ότι ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνονται την άσκηση της πολιτικής το μόνο που θα επιτύχει σίγουρα είναι η σταδιακή απαξίωση και της επόμενης ηλικιακής ομάδας αφήνοντας τους πολίτες ακόμη πιο απογοητευμένους και τελικά έρμαια στις διαθέσεις ακόμη πιο εξεζητημένων και επικίνδυνων για την δημοκρατία προσεγγίσεων.
Οικονομολόγου - Ψυχολόγου
Κουράστηκες να ακούς και να βλέπεις τα ταξίδια της αστικής πολιτικής τάξης στα Λονδίνα, στα Παρίσια, και τα Μιλάνα; Επιθυμείς μια πιο εξωτική προσέγγιση στους προορισμούς του κυβερνητικού σου προσωπικού; Ευτυχώς ανήλθε στην εξουσία ο ΣΥΡΙΖΑ και πλέον τα.. ψώνια κάνουν ψώνια σε επαναστατικούς παραδείσους. Ψωνίζουν και... ψωνίζονται με κοινό εφαλτήριο τον αγώνα ενάντια στον καπιταλισμό με μόνιμο θύμα το... προλεταριάτο τα συμφέροντα του οποίου διατείνονται ότι προασπίζονται.
Δεν έχει τόση σημασία αν η επίσκεψη Παππά, συνοδεία του... αξιόμαχου κ. Αρτεμίου αφορούσε την προοπτική προμήθειας βασικών ειδών στην Ελλάδα σε περίπτωση ελλείψεων (ελέω χρεοκοπίας;). Άλλωστε η επάρκεια της Νοτιοαμερικάνικης χώρας σε αυτά τα προϊόντα, ειδικά το τελευταίο διάστημα, είναι γνωστή. Όλοι θυμούνται τις απείρου κάλους σκηνές στους δρόμους του Καράκας, τις ιλαροτραγικές αναφορές σε κατανάλωση... σκυλοτροφών και την περιορισμένη χρήση χαρτιού υγείας.
Ούτε μειώνει τις αλγεινές εντυπώσεις η δικαιολογία Παππά ότι η συμφωνία θα αφορούσε την αντίθετη ροή αγαθών, από την Ελλάδα προς την Βενεζουέλα. Δεν θυμάμαι τον Μαδούρο να εκλιπαρεί κανέναν για την παροχή προϊόντων, πόσο δε μάλλον δεν είχε υπάρξει κανένα σχετικό έτοιμα προς την Ελλάδα η οποία έτσι κι αλλιώς δεν χαρακτηρίζεται από διατροφική επάρκεια τέτοια που θα επέτρεπε την αποστολή βοήθειας από πλευράς μας.
Ακόμη και ο πιο καλόπιστος παρατηρητής των εξελίξεων δεν μπορεί να μην μπει στη συζήτηση για ένα πιθανό ευρύτερο, εναλλακτικό κυβερνητικό σχέδιο που συνόδευε τις σκέψεις των κυβερνώντων όλο το διάστημα της περσινής... εξαντλητικής (για τα νεύρα και τις τσέπες μας!) διαπραγμάτευσης. Ένα σχέδιο που γυρόφερνε πέριξ του σκεπτικού Βαρουφάκη για την έκδοση των περιβόητων IOU, την διερεύνηση της πιθανότητας έκδοσης δραχμών στην... Μόσχα, την προμήθεια πετρελαίου από το Ιράν (με αντάλλαγμα ζουμερά πορτοκάλια!) και την εισαγωγή αγαθών πρώτης ανάγκης από τους ανά την γη αριστερούς συμμάχους.
Το πιο τραγικό, - ακόμη κι αν δεχτείς ότι όλο αυτό ήταν ένα ευφάνταστο σενάριο επί χάρτου που δεν θα πέρναγε ποτέ σε φάση εκτέλεσης, παρά τις αμφίβολης αξιοπιστίας κυβερνητικές διαβεβαιώσεις -, είναι η πιστοποίηση με αδιάσειστα πειστήρια ότι το βλέμμα και ο νους του ΣΥΡΙΖΑ παραμένει σταθερά προσανατολισμένος προς διπλωματικές συνεργασίες με τους πιο ασταθείς, διεφθαρμένους ή οικονομικά ανισόρροπους παράγοντες της παγκόσμιας κοινότητας.
Όχι βέβαια ότι θα περίμενε κανείς κάτι καλύτερο από αυτούς που σπατάλησαν και σπαταλούν πολύτιμο χρόνο σε ρητορικές ακροβασίες. Από τους ίδιους που κόστισαν στην χώρα την μνημονιακή παράταση για άλλα τρία χρόνια, φόρτωσαν στο χρέος μερικά παραπάνω δισεκατομμύρια και στην κοινωνία μια σειρά από σκληρά δημοσιονομικά μέτρα που αφυδάτωσαν πλήρως την οικονομική δραστηριότητα και συμπίεσαν ακόμη περισσότερο τα εισοδήματα μας.
Του Κωνσταντίνου Μανίκα,
Οικονομολόγου - Ψυχολόγου
Αν κάποιος δηλώνει έκπληκτος από την απόφαση του ΣτΕ για τον νόμο Παππά τότε μάλλον δεν είχε κατανοήσει τον συνταγματικά καταχωρημένο ρόλο του ΕΣΡ που ποδοπατήθηκε από τον κυβερνητικό αυταρχισμό στο όνομα μιας ψευδεπίγραφης μάχης με την διαπλοκή που αναλώνονταν σε κοκορομαχίες και αναδιανομή της τηλεοπτικής πίτας προς όφελος ημετέρων. Το ΣτΕ έδωσε στην αυθαιρεσία το ισχυρό θεσμικό ράπισμα που αναμένονταν. Μέχρι τελευταία στιγμή δεν αποκλείονταν μια έμμεση αποδοχή της συνταγματικότητας με πρόφαση της επικύρωση από ένα νεοσύστατο ΕΣΡ αλλά θεωρήθηκε πολύ χαλαρή αυτή η ερμηνεία του συντάγματος.
Όμως μάλλον αυταπατόμαστε αν νομίζουμε ότι η συγκεκριμένη απόφαση προασπίζεται την πολυφωνία και δεν περιορίζεται στην ανάγκη τυπικής συμμόρφωσης για τον τρόπο χορήγησης των τηλεοπτικών αδειών. Δεν προκύπτει από πουθενά ότι αν η αντιπολίτευση είχε συναινέσει στην σύσταση του ΕΣΡ, η όλη διαδικασία θα χαρακτηρίζονταν και πάλι αντισυνταγματική από το ΣτΕ. Ούτε βέβαια θα αποκλείονταν η επανάληψη του ίδιου καρναβαλιού με τον πολυήμερο εγκλεισμό των εκπροσώπων των καναλιών, αν η συγκρότηση του ΕΣΡ δεν πέρναγε πλέον από την υποχρέωση για συναινετικές διαθέσεις.
Το σημαντικότερο από το πως θα διαμορφωθεί το νέο τηλεοπτικό περιβάλλον, που από ότι φαίνεται οδεύει προς αυτό ακριβώς που απεύχονταν η κυβέρνηση δηλαδή ένα ανοιχτό πεδίο προς όποιον πληρεί βασικές προϋποθέσεις και δύναται να καταβάλει ένα εύλογο τίμημα το οποίο μένει να δούμε πως θα καθοριστεί με αξιοπιστία, είναι το ποιο θα είναι το επόμενο βήμα μετά τον αντισυνταγματικό καθεστωτισμό που εκφράστηκε και μέσα από την διαχείριση του θέματος των συχνοτήτων.
Η απέχθεια για τους δικαστικούς και τις επιλογές τους που δεν συνάδουν με το κυβερνητικό αφήγημα και η κήρυξη ταξικού πολέμου απέναντι σε όσους τολμούν να αμφισβητούν τις προθέσεις του, υπήρξαν οι πρώτες... τρομοκρατικές, για την αστική συνείδηση, αντιδράσεις. Πρόκειται απλά για μια ακόμη επικοινωνιακή υπερβολή στο βωμό της θυμικής υποδαύλισης ενός μέρους της κοινωνίας που αρέσκεται σε ρητορικές επαναστατικές ασκήσεις; Μήπως όμως στην οξύτητα αυτών των τοποθετήσεων κρύβονται οι αληθινές επιδιώξεις ενός καθεστώτος που αναζητεί στις, κάθε τύπου, ακρότητες το τελευταίο ανάχωμα διατήρησης μιας όποιας απήχησης.
Αν έχουμε να κάνουμε με το προανάκρουσμα μιας επιθετικότερης στάσης σε θέματα θεσμικής σταθερότητας και την επίδειξη μιας συγκρουσιακής επιμονής που δεν φείδεται μέσων και μεθόδων για την επίτευξη των στόχων, τότε βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα φάση της κυβερνητικής πορείας. Μιας φάσης όπου πιθανότατα θα χρησιμοποιηθούν, εντονότερα από ποτέ, στοιχεία έμμεσης κατάλυσης συνταγματικών προσταγμάτων σε όλα τα επίπεδα προτάσσοντας λαϊκίστικες προτεραιότητες που μπορεί να ικανοποιήσουν και να συσπειρώσουν μέρος του δυσαρεστημένου εκλογικού του κοινού.
Ο Τσίπρας βρίσκεται μπροστά στο τελευταίο δίλημμα του. Ή θα προσχωρήσει πλήρως σε αυτή την εθνικά αδιέξοδη αλλά ίσως εκλογικά επωφελή στάση ή θα επιδιώξει (αν το επιθυμεί!) την οριστική στροφή προς έστω μιας μορφής ορθολογισμού διαταράσσοντας ξανά τις εσωκομματικές ισορροπίες με κίνδυνο ένα ανεπανόρθωτο πλήγμα. Μόνο που όσο πιο οριακές γίνονται οι κυβερνητικές θέσεις τόσο ενισχύεται η συσπείρωση όσων αντιλαμβάνονται ότι, πέρα από επιμέρους διαφοροποιήσεις, κύριο μέλημα του αστικού κόσμου είναι η όσο το δυνατόν ταχύτερη απομάκρυνση αυτού του ιδιότυπου ολοκληρωτισμού.
