Μέσα σε αυτό τον ορυμαγδό λαϊκισμού οι ξεκάθαρα γραφικές περιπτώσεις, που περιβάλλουν αυθόρμητα το λόγο και τη δράση τους με μια γνήσια αίσθηση αφελούς αστειότητας περιπλεγμένης με την τάση για προσωπική πολιτική επιβίωση, μέσα στα κύματα που παρασύρουν ολόκληρο το σύστημα, μπορούν να προσεγγιστούν με συναισθηματική κατανόηση και μειδίαμα σχετικής πολιτικής ακινδυνότητας. Αυτοί όμως που περιπλέκουν θεσμικές υποχρεώσεις ή κρίσιμες εθνικές διαπραγματευτικές στάσεις με τον προσωπικό ωφελιμισμό, μέσα από ένα παράταιρο και εγωκεντρικό ύφος που αγνοεί τις συνθήκες, αποτελούν το πιο ενδιαφέρον αλλά και το επικίνδυνο κεφάλαιο που η συλλογική γελοιοποίηση του μάλλον το αγιοποιεί στους οπαδούς του.

 

Η καθηγητική αυταρέσκεια της απόλυτης αλήθειας στήνει αυτοεκπληρούμενα παίγνια και σπεύδει να εξαγγείλει την αυτο-επιβεβαίωση μιας θεωρίας ακόμα κι όταν τα δεδομένα καταδεικνύουν το αντίθετο. Αναζητεί φανερούς και άφαντους εχθρούς πλέκοντας συνωμοσιολογικά δράματα που φέρνουν την πρόσκαιρη συναισθηματική λύτρωση. Όταν βέβαια η ψυχολογική υπερισχύει της πολιτικής φωνής, όσον αφορά το είδος και το ύφος των παρεμβάσεων, όταν οι πρόσκαιρες πολιτικές πληγές (πχ από την μη υπουργοποίηση) μετατρέπουν θεσμικές ιδιότητες σε προσωπικό μικροκομματικό εργαλείο και μέσο ελέγχου των εξελίξεων, τότε περνάμε σε μια εντελώς καινοφανή φάση δημοκρατικής λειτουργίας.

 

Με μια ένταση και μια εμμονική τυπολατρία που εξιτάρει σαν αναβολικό τον εγωκεντρισμό γιατί αντιλαμβάνεται τον εκνευρισμό και την απόγνωση όσων την αμφισβητούν. Η «σταυροφορία» κατά του κατεστημένου και της προσαρμοστικόττητας αποκτά άλλη υπόσταση όταν συνοδεύεται από «ηρωικές» πράξεις που θέτουν το υποκείμενο σε αυτοθυσιακή θέση δοξασμένου «Δον Κιχώτη». Η χλεύη και το γέλιο των πολλών τονώνει την αποφασιστικότητα του μοναχικού μαχητή. Η απόρριψη και η απαξίωση από τους συμβιβασμένους είναι παράσημο στην στολή του ασυμβίβαστου αγωνιστή. Ακούραστη, επιθετική, επιτιμητική στάση δεν αφήνει περιθώριο παρερμηνειών και αμφισβητήσεων για τον ιερό σκοπό της.

 

Φυσικό επακόλουθο αυτής της θεσμικής κατρακύλας είναι να αναζητούνται διέξοδοι στο μεταπολιτευτικό αδιέξοδο ακόμα και σε διαχρονικές γραφικές φιγούρες όπως ο Βασίλης Λεβέντης. Αποκόπτοντας μικρά μέρη των πολύωρων τηλεοπτικών παρουσιών του τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, που περιείχαν κάποια αυτονόητα συμπεράσματα, ορισμένοι κατέληξαν μέχρι και να θεωρούν ότι μέσα σε πολιτικά ανερμάτιστες και ψυχολογικά ασταθείς απόψεις θα βρεθεί εναλλακτικό πολιτικό λιμάνι.

 

Η μεταπολίτευση κατεβαίνει ταχύτατα τα σκαλοπάτια της σοβαρότητας και αγγίζει τον πάτο της γελοιότητας. Με κατευθυντήριο μοχλό την αυθόρμητη απαίτηση για διαφορετικό αφήγημα καταστήσαμε παράγοντες του δημόσιου βίου αυτοδίδακτους επαναστατικούς οικονομολόγους, σωρεία καθηγητάδων με ανύπαρκτο έργο κι ακόμα πιο μηδενική συμμετοχή στην κοινωνική πραγματικότητα, ανισόρροπους εκφραστές του μπουρλότου και νοσταλγούς της «φαιάς» και της «κόκκινης» λαίλαπας του περασμένου αιώνα. Ζωή «χαρισάμενος» και… Λεβέντικη, λοιπόν!

Η 18η Μαρτίου θα καταγραφεί από τους ιστορικούς του μέλλοντος ως σημείο καμπή για τη νεότερη ελληνική ιστορία. Μετά από τέσσερα χρόνια μνημονιακών πιέσεων κι αμφισβητήσεων, η χώρα ξαναποκτά αποδεδειγμένα δημοσιονομική υγεία, αρχίζει να επουλώνει κοινωνικές πληγές, δημιουργεί συνθήκες για ευνοϊκότερη ρύθμιση του χρέους, αλλάζει οριστικά την διεθνή εικόνα της (όπως αποτυπώνεται κι από τις θετικές αντιδράσεις των αγορών). Ο Σαμαράς αποδεικνύει ότι η στρατηγική ανάκτησης της αξιοπιστίας και ταχύτερης του αναμενόμενου επίτευξης των στόχων, ώστε οι διαπραγματεύσεις με δανειστές κι εταίρους να γίνονται υπό πιο ισόρροπες προϋποθέσεις, ήταν απολύτως επιτυχημένη.

Ο κύκλος της εσωστρέφειας και της κατήφειας κλείνει οριστικά, με τα πρώτα σημάδια θετικού πρόσημου στην ανάπτυξη μέσα στο δεύτερο εξάμηνο της χρονιάς να επιβεβαιώνουν την αμετάκλητη αλλαγή σελίδας. Από την ανάκτηση της διεθνούς αξιοπιστίας περνάμε στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών. Ο Σαμαράς βρίσκεται μπροστά στο μεγάλο βήμα που μετά την υπέρβαση του μνημονίου θα σημάνει και την ολοκληρωτική υπέρβαση της μεταπολίτευσης.

Το ένα σκέλος της υπέρβασης αφορά την εκπόνηση ενός μακροπρόθεσμου αναπτυξιακού πλάνου που θα θέτει εθνικούς στόχους, θα αναδεικνύει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τόπου μας και τους τομείς επιπρόσθετης αξίας, θα δημιουργεί ένα επενδυτικό πλαίσιο σταθερότητας, απλότητας και φιλικότητας. Πολλά απαραίτητα βήματα έχουν ήδη γίνει, αυτό που απομένει είναι η εξειδίκευση, η κωδικοποίηση, η επικοινωνία με την κοινωνία ενός σχεδίου που με ξεκάθαρο χρονοδιάγραμμα αντιμετωπίζει το παραγωγικό έλλειμμα και την αναδιάρθρωση της απασχόλησης σε πιο δημιουργικές βάσεις.

Το άλλο σκέλος σχετίζεται με τη θεσμική και κομματική αναγέννηση που άρρηκτα συνδεδεμένη με το πέρασμα στη νέα εποχή. Μια τέτοια προσπάθεια δεν μπορεί να εγκλωβίζεται σε στατικούς όρους όπως επανένωση της παράταξης ή επάνοδος στελεχών. Η πραγματική ελπίδα και η συστράτευση της κοινωνίας σε αυτή, δεν επιτυγχάνεται με συμβατικούς όρους που θυμίζουν επ-ανάληψη. Χρειάζονται παράγοντες προ-ωθητικοί. Προσθήκη νέων, άφθαρτων και κοινωνικά ενεργών στελεχών, προώθηση διαδικασιών αξιολόγησης κι ανάδειξης ανεξάρτητους από ομαδοποιήσεις και δημοσιοσχετίστικες λογικές, προάσπιση ιδεολογικών αξιών με συνέπεια, προστασία θεσμών και διαφάνειας.

Ο Σαμαράς απέδειξε στη διαχείριση της κρίσης ότι ξέρει να θέτει στρατηγικές στη βάσανο της αποτελεσματικής εκτέλεσης και να πετυχαίνει. Με την ίδια διορατικότητα θα θέσει και στη βάσανο της κοινωνικής αποδοχής τη στρατηγική για τη διαμόρφωση του πλαισίου της επόμενης μέρας.

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος – Ψυχολόγος

Όλα τα είχαμε η «ρήξη» του Λοβέρδου μας έλειπε! Με αρκτικόλεξα, αναγραμματισμούς και λογοπαίγνια έρχεται, ως γνήσιο τέκνο της εικονοπλασίας και του «ευφυούς» αυτοφυούς εξυπνακισμού, να καταθέσει τη διάρρηξη των σχέσεων του με το κομματικό κατεστημένο, την «επικήρυξη» παθογενειών και αγκυλώσεων την διακήρυξη γενικών αρχών για την ανασύσταση της σοσιαλδημοκρατίας. Μια ρήξη δηλαδή με τα όλα της! Ή μήπως τελικά δεν είναι ακριβώς έτσι και η εικονοκλασία στο πρόσωπο του Βενιζέλου αποτελεί απλά το πρώτο στάδιο για την εκπλήρωση προσωπικών φιλοδοξιών.

Οι σημαντικές πολιτικοκοινωνικές αναταραχές πάντα, αργά ή γρήγορα, ακολουθούνται κι από αντίστοιχες θεσμικές πρωτοβουλίες. Κινήσεις δηλαδή που αναδιατάσσουν το πολιτικό σκηνικό με βάση τις νέες κοινωνικές ανάγκες και δημιουργούν το αναγεννημένο πλαίσιο λειτουργίας του συστήματος που κατορθώνει τελικά να ανακτήσει και πάλι την εμπιστοσύνη των πολιτών. Είναι κοινό μυστικό ότι σε μια παρόμοια εποχή βρισκόμαστε και τώρα με τις σχετικές εξελίξεις να βρίσκονται μπροστά μας, στο αμέσως επόμενο διάστημα.

Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες από τη δημιουργία της, η παράταξη που ίδρυσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής στα πλαίσια της μεταδικτακτορικής αναδιοργάνωσης του πολιτικού συστήματος, βρίσκεται μπροστά στη μεγαλύτερη πρόκληση της ιστορίας της. Η κρίση που με εκκωφαντικό τρόπο διαλύει πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά ακόμα ως και αξιακά – ηθικά μυθεύματα μιας ολόκληρης εποχής, ανοίγει από μόνη της το παράθυρο σε μια καινούρια περίοδο με άλλες απαιτήσεις, νέα διακυβεύματα, επαναπροσδιορισμένα ερωτήματα. Αυτό το παράθυρο οφείλει να κρατήσει γερά αλλά και να διευρύνει, αυτή η παράταξη αν θέλει να έχει θεμελιώδη κι όχι εθιμοτυπικό ρόλο στο περιβάλλον που διαμορφώνεται.

Δυο σαφείς προεκλογικές εξαγγελίες του Αντώνη Σαμαρά ήταν η σύσταση εξεταστικής επιτροπής για το πως η χώρα οδηγήθηκε στο ΔΝΤ και το αναδρομικό πόθεν έσχες, από το 1974, για το πολιτικό προσωπικό της χώρας. Με τη γνωστή βιασύνη που διέπει τον αντιπολιτευτικό λόγο, πολλοί βιάζονται να προεξοφλήσουν ότι καμιά από τις δυο πρωτοβουλίες δεν πρόκειται να ολοκληρωθεί, επειδή δεν έχουν προκύψει σχετικές κινήσεις μέσα στους 2,5 μήνες θητείας αυτής της κυβέρνηση. Το βασικό επιχείρημα όσων αμφιβάλουν για το αν και πότε θα προκύψουν αυτές οι παρεμβάσεις είναι η στήριξη που παρέχει στο σημερινό σχήμα και το ΠΑΣΟΚ που φέρει και την ευθύνη της επτάμηνης διαχείρισης πριν την υπογραφή του μνημονίου.

Οι πρωτόγνωρες εποχές φέρνουν και πρωτοφανείς εξελίξεις. Έτσι και στην Ελλάδα περνάμε στη φάση των εθελούσιων κυβερνήσεων συνεργασίας με μακρόπνοο ορίζοντα. Έλαχε όμως σε αυτή την παρθενική προσπάθεια, τέτοιου είδους και εύρους πολιτικής σύνθεσης, να έρχεται αντιμέτωπη με την κρισιμότερη καμπή της κρίσης. Το νέο κυβερνητικό σχήμα έρχεται να διαχειριστεί τις επιπτώσεις και τους περιορισμούς του μνημονίου, να αναδείξει τα μεταρρυθμιστικά στοιχεία του, να εκμεταλλευτεί τις διεθνείς συγκυρίες, να ανακτήσει την αξιοπιστία στο πολιτικό σύστημα και κυρίως να επαναφέρει τη διαταραγμένη κοινωνική συνοχή.

Ίσως να μην μπορεί να επιβεβαιωθεί αμετάκλητα αν ισχύει απόλυτα ο αριθμός των 240 χιλιάδων μελών που προσήλθαν στην διαδικασία εκλογής προέδρου του ΠΑΣΟΚ, από τη στιγμή μάλιστα που δεν υπήρχε καν η δυνατότητα αξιόπιστου εσωτερικού ελέγχου από το μηχανισμό κι ενός άλλου υποψηφίου. Το σίγουρο είναι ότι υπήρξε ένας επιτυχημένος επικοινωνιακός χειρισμός μέσω διασποράς εξαιρετικά χαμηλών προσδοκιών, αλλά κι ότι όντως ήταν σχετικά ικανοποιητική η συμμετοχή με βάση τις κοινωνικές συγκυρίες και τη γενικευμένη απαξίωση προς το πολιτικό σκηνικό, όσο κι αν τελικά κινήθηκε στο ένα τρίτο αυτών που είχαν προσέλθει στην αντίστοιχη διαδικασία του 2007.