Γράφει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, Οικονομολόγος – Ψυχολόγος
110 χρόνια από την γέννηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή. 110 χρόνια από την στιγμή που εμφανίστηκε στη ζωή ο άνθρωπος που έμελλε να σημαδέψει την πολιτική ζωή της χώρας όσο ελάχιστοι. Ο πολιτικός που άλλαξε δυο φορές την πορεία της Κεντροδεξιάς παράταξης, συνδύασε δυο φορές την παρουσία του με την ομαλή και δημοκρατική μετάβαση από μια σημαντική ιστορική εποχή σε μια άλλη (μεταπολεμικά και μεταπολιτευτικά) και έθεσε τις βάσεις για την εσωτερική ανοικοδόμηση, την διεθνή αναγνώριση και την σταθερή Ευρωπαϊκή πορεία της χώρας.
Δεν είναι όμως μόνο τα απτά πολιτικά και κοινωνικά επιτεύγματα, – μάλιστα σε ένα μακρό, εθνικά επώδυνο και αντιφατικό χρονικό διάστημα -, που καθιστούν τον Καραμανλή τον κορυφαίο πολιτικό του περασμένου αιώνα. Το ύφος, η επικοινωνιακή προσέγγιση, η διοικητική πληρότητα, η προσήλωση στον στόχο με κάθε προσωπικό κόστος έθεσαν πολύ ψηλά τον πήχη σε σχέση με την νοοτροπία, το ηθικό ανάστημα και την αξιοπιστία όσων θέλουν να λέγονται ηγέτες.
Η διπλή παρακαταθήκη του Κωνσταντίνου Καραμανλή τοποθέτησε στο πολιτικό σκηνικό ένα σχεδόν απροσπέλαστο πλέγμα ικανότητας και χαρακτήρα που βάζει δύσκολα στις επόμενες γενιές. Γενιές που ανδρώθηκαν μέσα στην μεταπολιτευτική αξιακή παρακμή κι αντιλαμβάνονται σε μεγάλο βαθμό την πολιτική ως νομή εξουσίας, αξιωμάτων και πλούτου. Γενιές που βίωσαν τον εθνικό ξεπεσμό, την οικονομική κρίση και καλούνται να δώσουν απάντηση στα σημερινά διλήμματα αντίστοιχης της διπλής κομβικής παρέμβασης του Εθνάρχη.
Δεν μπορώ να αποφανθώ αν διαθέτει πολλούς που θα μπορούσαν να σταθούν αντάξιοι αυτής της παρακαταθήκης, πέρα από επικοινωνιακές προσπάθειας καπηλείας του τεράστιοι έργου και της προσωπικότητας του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Άλλωστε κάθε εποχή γεννά τους ηγέτες που τις αξίζουν κι αντικατοπτρίζουν τα εκάστοτε αδιέξοδα.
Εύχομαι μόνο όσοι επιχειρήσουν να διαχειριστούν το ξεπέρασμα της μνημονιακής καθόδου να παραδειγματιστούν έστω και στο ελάχιστο από τα πεπραγμένα του μεγάλου ηγέτη. Να ενσκήψουν στις βαθιά φιλοσοφημένες δηλώσεις του. Να μελετήσουν τις στιβαρές διοικητικές επιλογές του. Να «μυρίσουν» το άρωμα της γοητείας που ασκούσε o ανεπιτήδευτος λόγος του.
Κυρίως να διδαχτούν από το κορυφαίο απόφθεγμα του:
«Για να κυβερνήσω με δικαιοσύνη, στέγνωσα την ψυχή μου».
42 χρόνια μετά την Μεταπολίτευση και ένα από τα πιο αγαπημένα «αθλήματα» της εποχής μας, ιδιαίτερα μέσα στα χρόνια της κρίσης, είναι η σαρωτική αποδόμηση σύσσωμου του σκηνικού όλης αυτής της περιόδου. Είναι αλήθεια ότι υπήρξαν τραγικά λάθη σε επίπεδο πολιτικών και οικονομικών επιλογών που είχαν δυο κοινά χαρακτηριστικά. Την κρατικοδίαιτη αντίληψη της αγοράς και την οικογενειοκρατική προσέγγιση των κομματικών δομών.
Όμως σε όλη αυτή την περίοδο υπήρξαν κορυφαίες επιλογές που δικαιώθηκαν και συνεχίζουν να δικαιώνονται. Επιλογές που άλλαξαν την πορεία της χώρας, έθεσαν τις βάσεις μιας σύγχρονης δημοκρατίας, μιας πιο εύρυθμης οικονομικής λειτουργίας, της ευημερίας για την συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας. Επιλογές που σχεδόν αποκλειστικά προήλθαν από την σύγχρονη, Ευρωπαϊκή Κεντροδεξιά παράταξη της ΝΔ που στις κρίσιμες στιγμές έλεγε μεγάλες αλήθειες, έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου και πάσχιζε, – με όλες τις παραλήψεις, τις αναστολές και τις ιδεολογικές φοβίες της -, για το εθνικό καλό.
Δικαιώθηκε όταν το 1974 επέλεξε να δημιουργήσει ένα περιβάλλον κοινοβουλευτικής σταθερότητας χωρίς αποκλεισμούς και να οδηγήσει την αβέβαιη ακόμη ελληνική οικονομία στην αγκαλιά της ΕΟΚ. Τότε σύσσωμη η αριστερόστροφη νοοτροπία έβλεπε στην οικονομική κοινότητα το μακρύ χέρι του καπιταλισμού και των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων!
Τώρα όλοι αναγνωρίζουν πόσο ιστορική ήταν εκείνη η επιλογή.
Δικαιώθηκε όταν μετά τον ορυμαγδό του αλόγιστου δανεισμού και της άσκοπης σπατάλης των Ευρωπαϊκών κονδυλίων έθεσε της βάσεις για την δημοσιονομική σταθερότητα και την φιλελευθεροποίηση της οικονομίας. Τότε κάποιοι θεωρούσαν ότι μπορούσαν να επανέλθουν στο άκοπο παρελθόν τους ενώ η χώρα βάδιζε προς την χρεοκοπία.
Τώρα όλοι θεωρούν ότι αν είχαμε εγκαταλείψει εγκαίρως τις αυταπάτες θα μπορούσαμε να είχαμε ακολουθήσει μια πιο ισορροπημένη πορεία.
Δικαιώθηκε όταν μετά την λαίλαπα του Χρηματιστηρίου και τον ενθουσιασμό των Ολυμπιακών αγώνων έφερε υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, στρατηγικές ιδιωτικοποιήσεις και ενεργειακές συμφωνίες. Τότε κάποιοι ανέβαιναν στα κάγκελα μιλώντας για ξεπούλημα δημοσίου πλούτου. Ήταν οι ίδιοι που όταν έσκασε η παγκόσμια κρίση δεν συναίνεσαν στην λήψη κανενός μέτρου.
Είναι οι ίδιοι που την διαχείριση του δικού τους κρατικού δανεισμού και των swap ή την μονιμοποίηση όσων, από τις δικές τους προσλήψεις συμβασιούχων πληρούσαν πάγιες θέσεις, την ονόμασαν δημοσιονομικό εκτροχιασμό για να αποποιηθούν τις διαχρονικές αλλά και τις μετέπειτα ευθύνες τους.
Δικαιώθηκε όταν μετά την μνημονιακή κατάληξη του «λεφτά υπάρχουν», ανέλαβε την χώρα στην πιο αναξιόπιστη διεθνή θέση και στα πρόθυρα της εξόδου από το ευρώ και την έφερε στα απάνεμα νερά της δημοσιονομικής υγείας και της οικονομικής ανάπτυξης. Τότε ορισμένοι θεώρησαν σκόπιμο να λαφυραγωγήσουν την εξουσία στέλνοντας την χώρα στα λαϊκίστικα τάρταρα της «περήφανης» διαπραγμάτευσης χωρίς ασφαλές σχέδιο και πρακτικό στόχο. Τώρα όλοι κατανοούν ότι αν είχε συνεχιστεί εκείνη η κατεύθυνση σήμερα η χώρα θα βρισκόταν πολλά βήματα μπροστά και οι επιπτώσεις της κρίσης θα είχαν αρχίσει να αντιστρέφονται σε σημαντικό βαθμό.
Η ιστορία της ΝΔ είναι μια διαρκής υπόθεση δικαίωσης. Όσες υπαναχωρήσεις, λάθος εκτιμήσεις ή αστοχίες κι αν θέλει να της καταλογίσει κάποιος το γεγονός παραμένει ένα Αυτή η παράταξη έδωσε μάχες με την αλήθεια και τις κέρδισε όλες τις φορές. Αυτό ελπίζουμε ότι θα επιχειρήσει και σε αυτή τη συγκυρία που η ιδεοληπτική, καθεστωτική «πρώτη φορά αριστερά» έσπειρε σε χρόνο ρεκόρ τον πανικό, την οργή και την αμφισβήτηση σε όλα τα επίπεδα. Μέχρι την επόμενη δικαίωση…
Πέρασαν τέσσερις
δεκαετίες από τη μέρα που ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ίδρυσε μια μεγάλη παράταξη
που σηματοδοτούσε τη μετάβαση της χώρας από την μεταπολεμική εσωστρέφεια,
τις παθογένειες και τις αγκυλώσεις μιας ολόκληρης περιόδου σε μια νέα,
δημοκρατικά ισχυρή και αξιόπιστη φάση, με εξωστρεφή, Ευρωπαϊκό προσανατολισμό.
Κόντρα στις σειρήνες των καιρών που επέμεναν στην ανακύκλωση μιας ξεπερασμένης
ρητορικής ο Καραμανλής προχώρησε στη δημιουργία ενός κόμματος που έβλεπε
προς το μέλλον του τόπου. Όπως πολύ χαρακτηριστικά είχε πει ο πρώην Πρόεδρος
των ΗΠΑ Τόμας Τζέφερσον: «Προτιμώ τα όνειρα του μέλλοντος από την ιστορία του παρελθόντος».
Αυτό ακριβώς είναι το πολιτικό διακύβευμα κι αυτής της
εποχής. Μιας εποχής στην οποία έσπασε με κρότο ο διαθλαστικός καθρέφτης της
μεταπολιτευτικής υποκρισίας φέρνοντας με οδυνηρό τρόπο την
απαιτούμενη αυτοσυνείδηση. Μιας εποχής που απαιτεί τον ριζικό επανακαθορισμό αξιακών προτεραιοτήτων,
Συνταγματικών ορίων, κομματικών δομών, οικονομικής στόχευσης, κοινωνικής
ισορροπίας προσαρμοσμένα στις καινούριες και τις μελλοντικές ανάγκες.
Ο Κωνσταντίνος
Καραμανλής είχε ορίσει με σαφήνεια την αποστολή των κομμάτων. «Πρώτον,
να έχουν σαφή ιδεολογία και σταθερό προσανατολισμό. Δεύτερον, να κατέχονται από
υψηλό αίσθημα ευθύνης. Τρίτον, να είναι δημοκρατικά οργανωμένα». Αν το
συνδυάσει κανείς με την πρόσφατη ρήση του Αντώνη Σαμαρά για μια πορεία με
οδηγό την αλήθεια και το φιλότιμο, κατανοούμε ότι όπως η Νέα Δημοκρατία
ήρθε να εκφράσει με παρρησία το απαραίτητο πλαίσιο μιας επόμενης ιστορικής
φάσης, έτσι και σήμερα αυτή η παράταξη οφείλει να προσδιορίσει το περιβάλλον
της Νέας Μεταπολίτευσης.
Η αναντίρρητη
αλήθεια που πρέπει να ορθώνει η παράταξη στηρίζεται στην φιλελεύθερη
οικονομική προσέγγιση, αποδεκτή πλέον κι από τους πιο ορκισμένους πολέμιους
της που μετέτρεψαν τις αρχικές επαναστατικές θεωρήσεις τους στην αποδοχή ενός
αντιγραφειοκρατικού επιτελικού κράτους με καλύτερες και φθηνότερες
υπηρεσίες, των ιδιωτικοποιήσεων ως μέσου αξιοποίησης κι αναβάθμισης κρατικών
φορέων, του επιχειρηματικού ανταγωνισμού ως αναγκαία συνθήκη αειφόρου
ανάπτυξης που επιβλέπεται και διευκολύνεται από αξιόπιστες κρατικές δομές
(επιτροπή ανταγωνισμού) για να αίρονται οι πιθανές στρεβλώσεις .
Η αλήθεια της
απαιτείται να επισημαίνει την ανάγκη κοινωνικού κράτους, όχι ως φορέα
ρουσφετολογικών εξυπηρετήσεων ή συντεχνιακών προνομίων που δεν εξυπηρετούν το
σκοπό της δημιουργίας ενός διχτυού προστασίας των αδύναμων ή κοινωνικά αποκλεισμένων
δαπανώντας δυσανάλογα μεγάλα ποσά σε σχέση με την αποτελεσματικότητα κάποιων
δράσεων, αλλά ως απαραίτητη σταθεροποιητική παρέμβαση για την εξασφάλιση
πρόσβασης στα δημοσία αγαθά (ευνομία, δικαιοσύνη) και σε ένα αναγκαίο, για την
ισοπολιτεία, επίπεδο κοινωνικών αγαθών όπως η παιδεία και η υγεία. Αγαθά που
δεν προσφέρονται με δανεικές υποσχέσεις και υποθήκη του μέλλοντος ή
μεταφορά των βαρών στη φορολογία των επόμενων γενιών
Μια μεγάλη
πατριωτική παράταξη δεν μπορεί παρά να είναι φορέας της οικουμενικής
πολιτισμικής μας αλήθειας και των εθνικών δικαίων σε όλα τα διεθνή φόρα, πάντα
με σαφή Ευρωπαϊκό προσανατολισμό. Πέρα από εθνικιστικές καπηλεύσεις, συνεπής σε
βασικές αρχές που διαχρονικά ενώνουν το λαό διεκδικούμε μια Ευρώπη με
ενισχυμένες αρμοδιότητες σε διοικητικό επίπεδο και τομείς που θα κάνουν το οικοδόμημα
πιο λειτουργικό, αλλά και εθνική αυτονομία σε αντικείμενα που θα επιτρέπουν
σε κάθε χώρα να αξιοποιεί τη μοναδικότητα της.
Οι παρατάξεις που
αποδεικνύονται καθοριστικές για την ιστορική εξέλιξη ενός έθνους είναι αυτές
που αναγνωρίζουν εγκαίρως κι αναδεικνύουν πλήρως τις απαιτήσεις των καιρών,
διαμορφώνοντας με διορατικό όραμα το πλαίσιο για την ικανοποίηση τους. Αυτό που
με επιτυχία έκανε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής το 1974 κλείνοντας οριστικά εθνικές
πληγές του παρελθόντος, ανοίγοντας ταυτόχρονα ελπιδοφόρες καινούριες
διαδρομές, είναι και το σημερινό ζητούμενο.
Η κρίση αφήνει
πίσω της βαθιά σημάδια αλλά αν η επούλωση τους δεν γίνει με σύνεση και αφεθεί
στα χέρια επιπόλαιων μαθητευόμενων «μάγων» το πιθανότερο είναι να
ματώσουν ξανά! Από την άλλη όμως δεν μπορεί και σύσσωμο το πολιτικό προσωπικό
της μεταπολίτευσης να παριστάνει το άμοιρο ευθυνών για την αναξιοκρατία,
την ατιμωρησία, το λαϊκισμό. Το «αίσθημα ευθύνης» που ανέφερε ο ιδρυτής της ΝΔ
και το «φιλότιμο» που επικαλέστηκε ο σημερινός Πρωθυπουργός τέμνονται στην
προσπάθεια ανάκτησης της αξιοπιστίας του πολιτικού συστήματος.
Η Συνταγματική
αναμόρφωση με διατάξεις που παύουν το υπουργικό απυρόβλητο, επιβάλλουν τη
διαύγεια στην κομματική χρηματοδότηση και θέτουν όρια στις θητείες όλων των
αιρετών ώστε να σταματήσει η πολιτική να μετατρέπεται από κοινωνική
συνεισφορά σε επαγγελματική ενασχόληση, θα ήταν μια καλή αρχή για το
χτίσιμο μιας νέας εμπιστοσύνης ανάμεσα σε πολίτες και κόμματα. Θυμίζουμε
σχετικές προτάσεις από το 2010 "Οι θεσμοί στη Νέα Μεταπολίτευση".
Αντίστοιχη
αναμόρφωση χρειάζονται και οι κομματικοί μηχανισμοί για να
ανταποκρίνονται στη «δημοκρατική οργάνωση» που περιέγραφε πριν δεκαετίες ο
Καραμανλής, έτσι όπως αυτή οφείλει να ανταποκρίνεται στο σημερινό εντελώς
διαφορετικό περιβάλλον. Η επαγγελματικότητα εξειδικευμένων στελεχών, η διαδραστικότητα
ευέλικτων δομών, η διαρκής συμμετοχικότητα των πολιτών στις αποφάσεις, η
συνεχής αξιολόγηση, η ανάδειξη και ανανέωση των στελεχών μέσα από διαδικασίες
κοινωνικής αξιοσύνης μακριά από ισορροπιστικές παθητικότητες είναι τα
ελάχιστα προαπαιτούμενα συμμόρφωσης των κομματικών οργανισμών στις αξιώσεις των
πολιτών. Θυμίζουμε κι εδώ τη σχετική πρόταση από το 2010 για μια ανεξάρτητη από
μικροπολιτικές «ασθένειες» επιτροπή αξιολόγησης "Η ώρα για τις αξίες και τους άξιους" καθώς και την πιο πρόσφατη "Επαγγελματικά στελέχη στη ΝΔ".
Αυτή η δομική
θεσμική ανασύσταση συνδυασμένη με ένα παραγωγικό όραμα που δεν
στηρίζεται στον αποδεδειγμένα αποτυχημένο κράτος - επιχειρηματία και την
κατασπατάληση δανεικών για ψηφοθηρικούς λόγους αλλά στην επιβράβευση της
δημιουργικότητας, της καινοτομίας, της εξωστρέφειας μπορεί να ορίσει με
σαφήνεια και αξιοπιστία τη μετάβαση από τη νέα φάση της δημοκρατίας που ήρθε το
1974 με τη νέα φάση της Μεταπολίτευσης που πλέον ξεκινά. Περιγράψαμε εκτενώς το μεταμνημονιακό όραμα πριν από 1,5 χρόνο στο "Το πολιτικό διακύβευμα της νέας εποχής".
Φαίνεται ότι
είναι και πάλι ιστορική ευθύνη αυτής της παράταξης να ξεπεράσει για μια ακόμα
φορά τον εαυτό της, να τον ανανεώσει, να τον προσαρμόσει αφουγκραζόμενη το
αύριο, να τον καταστήσει πρωτοπόρο στη χάραξη μιας νέας
αντι-μεταπολιτευτικής αρχής για τη χώρα. Να συνδυάσει την εμπειρία και τα
διδάγματα από τα λάθη του παρελθόντος με βασικά αστικά αξιώματα που εκφράζουν
τη συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων όπως τα περιγράψαμε στο "Οι κυβερνητικές συνεργασίες και το "μυστήριο" του... Κέντρου" και να τα εκφράσει με ορμή και δυναμισμό μέσα από τα στόματα αυθύπαρκτων
κοινωνικών φωνών που ξεπερνούν την εσωστρέφεια της κρίσης και αρθρώνουν
υπερβατικό λόγο.
Με πίστη σε
εθνικές αξίες, με εμμονή σε οικονομικές και κοινωνικές αλήθειες με το
απαράμιλλο φιλότιμο του Έλληνα ως καθοδηγητή δημιουργίας.
Κων/νος Μανίκας
Οικονομολόγος – Ψυχολόγος
Το άρθρο του πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά στην "Καθημερινή της Κυριακής"
Πριν από σαράντα χρόνια, τέτοιες μέρες, έφτανε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής στην Ελλάδα, έπειτα από χρόνια εξορίας, για να παραλάβει τη χώρα στη δίνη μιας εθνικής καταστροφής και στο κατώφλι μιας εσωτερικής κατάρρευσης, ύστερα από 7 χρόνια δικτατορίας.
Τότε πολλοί εύχονταν να επιτύχει, αλλά ελάχιστοι το πίστευαν στ’ αλήθεια… Στην πραγματικότητα, οι πιθανότητες ήταν εναντίον του, η Ιστορία ήταν εναντίον του, η συμβατική λογική ήταν εναντίον του. Γιατί η Ελλάδα δεν είχε καταφέρει να σταθεροποιήσει κοινοβουλευτικούς θεσμούς ποτέ ώς τότε. Δεν είχε καταφέρει να μονιάσει και να ξεπεράσει οριστικά τους αλλεπάλληλους διχασμούς που την ταλαιπωρούσαν.
Κι όμως, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής κατάφερε να ανατρέψει όλα τα ιστορικά προηγούμενα και να διαψεύσει τις δυσοίωνες προβλέψεις. Η Ελλάδα απέκτησε σταθερούς και ανθεκτικούς δημοκρατικούς θεσμούς, κατάφερε να αποκαταστήσει την εθνική ενότητα και τη δημοκρατική νομιμότητα, να ξεπεράσει την εθνική της κρίση, να ξεπεράσει την οικονομική της κρίση και να κάνει το μεγάλο άλμα στην Ευρώπη. Αυτή ήταν η «Μεταπολίτευση» του 1974.
Μέσα σε 7 χρόνια, από το 1974 ώς το 1981, ο Καραμανλής αντιμετώπισε μαζεμένες όλες τις ιστορικές προκλήσεις του παρελθόντος και τις ξεπέρασε. Αποδέχθηκε όλα τα ιστορικά στοιχήματα για τη χώρα και τα κέρδισε. Εβγαλε την Ελλάδα από το βαλκανικό περιθώριο που μέχρι τότε έμοιαζε να ταυτίζεται με τη μοίρα της και την έβαλε για τα καλά στην Ευρώπη.
Ομως η Ιστορία δεν προχωρά με ευθύγραμμο τρόπο. Και ένα άλμα προς τα μπρος συχνά κρύβει και τα σπέρματα μιας μεγάλης κρίσης που θα ξεσπούσε αργότερα.
Και πρώτα απ’ όλα η «παιδική αρρώστια» κάθε νεοπαγούς κοινοβουλευτικής δημοκρατίας: Ο λαϊκισμός! Που είναι η παραφθαρμένη όψη της ελευθερίας και η μόνιμη αλλοίωση της ουσίας της. Κάθε προσπάθεια που κατέβαλλε ο Καραμανλής τα επτά εκείνα χρόνια προσέκρουσε στις αντιστάσεις του λαϊκισμού. Κι όμως, τα κατάφερε! Απέναντί του εκτοξεύθηκαν ψέματα, συκοφαντίες, ύβρεις, κύματα εμπάθειας, δηλητηριώδη συνθήματα, διχαστικά μηνύματα, ψεύτικα διλήμματα. Και ξανά ύβρεις, και νέες ύβρεις...
Εκείνοι που τότε τον καθύβριζαν σήμερα κάνουν ότι τον «επαινούν». Αλλά τον ίδιο λαϊκισμό υπηρετούν και τώρα. Μπορεί ο λαϊκισμός να ηττήθηκε τότε κατά κράτος, αλλά το δηλητήριό του έμεινε κι άρχισε να ποτίζει την ελληνική κοινωνία. Για πολλά χρόνια έμελλε να κυριαρχήσει στην πολιτική μας ζωή και να αποτελέσει τροχοπέδη για την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική πρόοδο της χώρας.
Τη θέση της ανάπτυξης πήρε ο κρατισμός. Τη θέση της αξιοκρατίας, η κυριαρχία των κομματικών «ημετέρων». Των πάσης φύσεως «ημετέρων». Η ευημερία περνούσε μέσα από κλειστά κυκλώματα και κλειστά επαγγέλματα και όλα αυτά μαζί έφεραν τη γιγάντωση της γραφειοκρατίας, την παράλυση των επενδύσεων, περισσότερο κρατισμό, περισσότερα ελλείμματα και συνεχή συσσώρευση χρέους. Η ελληνική οικονομία έχασε την εξωστρέφειά της. Η ανταγωνιστικότητά της υποχωρούσε ασταμάτητα. Δεν παρήγε πλούτο, παρήγε εισόδημα από δανεικά που υπονόμευαν το μέλλον των παιδιών της.
Οι ρίζες του δημοκρατικού πολιτεύματος που θεμελίωσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής το 1974 αποδείχθηκαν πράγματι πολύ ισχυρές. Και η μεγάλη ευρωπαϊκή επιλογή του, σωτήρια για τη χώρα. Αλλά τις επόμενες δεκαετίες η Ελλάδα δεν κατάφερε να ξεμπλέξει από τις στρεβλώσεις που άφησε πάνω της το «δίδυμο καρκίνωμα» του λαϊκισμού και του κρατισμού.
Ώσπου ξέσπασε η κρίση. Που τη βιώσαμε στην αρχή ως κρίση ελλειμμάτων. Που μετεξελίχθηκε σε κρίση χρέους. Και που τελικά απέδειξε ότι από πλευράς ανταγωνιστικότητας ήμασταν πια τελείως γυμνοί.
Όταν η κρίση αυτή έφτανε στο αποκορύφωμά της, πολλοί στοιχημάτιζαν και πάλι ότι η Ελλάδα δεν θα τα καταφέρει, ότι δεν θα αποφύγει την ανεξέλεγκτη χρεοκοπία, την έξοδο από το ευρώ, τη διάλυση της κοινωνικής της συνοχής, την πλήρη οικονομική και πολιτική κατάρρευση.
Όμως και πάλι η Ελλάδα τους διέψευσε! Αντιμετωπίσαμε την κρίση των ελλειμμάτων, δημιουργώντας μέσα σε δύο χρόνια πρωτογενή πλεονάσματα. Αντιμετωπίσαμε την κρίση χρέους με το μεγαλύτερο «κούρεμα» χρέους που έγινε ποτέ στην Ιστορία. Ανακτήσαμε την αξιοπιστία μας και δανειζόμαστε ξανά από τις αγορές με επιτόκια που συνεχώς υποχωρούν. Κι αντιμετωπίζουμε την κρίση ανταγωνιστικότητας με συνεχείς μεταρρυθμίσεις που δεν έχουν ιστορικό προηγούμενο: Από την 147η θέση της διεθνούς κατάταξης από πλευράς ανταγωνιστικότητας, η Ελλάδα μέσα σε 2 χρόνια ανέβηκε 111 θέσεις και βρίσκεται στην 36η θέση! Έχει να ανεβεί κι άλλο για να βρεθεί στις πρώτες θέσεις διεθνώς. Αλλά η ώς τώρα άνοδός της είναι πραγματικά ανεπανάληπτη.
Μέσα σε δύο χρόνια αντιμετωπίσαμε όλες τις προκλήσεις των τελευταίων δεκαετιών. Κάναμε αλλαγές που έχουν γίνει παντού αλλού στον κόσμο, αλλά κανείς δεν θεωρούσε πιθανές στην Ελλάδα. Σπάσαμε ταμπού, που δεν υπάρχουν πουθενά στον κόσμο, αλλά θεωρούνταν ανέγγιχτα στην Ελλάδα. Και επιτύχαμε ανατροπές που κανείς δεν πίστευε, αλλά σήμερα αποτελούν πραγματικότητα.
Κανείς δεν πίστευε ότι ο ελληνικός λαός θα έδειχνε τέτοια ωριμότητα και αυτοπεποίθηση, παρά τις απίστευτες θυσίες που υπέστη και τις προσβολές που δέχτηκε. Κανείς δεν πίστευε ότι μέσα σε τόσο σύντομο χρόνο η χώρα θα μπορούσε να βγάζει πλεονάσματα και να ζει χωρίς ελλείμματα. Κανείς δεν πίστευε ότι τα άσυλα παρανομίας στους πανεπιστημιακούς χώρους ή κι έξω απ’ αυτούς θα μπορούσαν να καταργηθούν και να εκκαθαριστούν. Κανείς δεν πίστευε ότι «ισχυροί» θα πήγαιναν φυλακή ή θα κατέληγαν στη Δικαιοσύνη. Κανείς δεν πίστευε ότι οι πανίσχυρες συντεχνίες που κατέβαζαν τους διακόπτες και ταλαιπωρούσαν με μοναδικό θράσος εκατομμύρια πολίτες θα διαλύονταν οριστικά. Κανείς δεν πίστευε ότι η Ελλάδα είχε ενεργειακά αποθέματα που θα τολμούσε να φέρει στην επιφάνεια. Κανείς δεν πίστευε ότι η ελληνική δημοκρατία θα σεβόταν ξανά την ασφάλεια του πολίτη και θα τιμωρούσε όσους την παραβίαζαν, όπως συμβαίνει σε όλες τις δημοκρατίες του κόσμου.
Αυτή είναι η Νέα Ελλάδα που χτίζουμε! Μαζί με το νέο Σύνταγμα που θα προτείνουμε και την αναπτυξιακή ανασυγκρότηση της χώρας που ήδη έχει δρομολογηθεί.
Πολλά μένουν να γίνουν: η γραφειοκρατία δεν έχει ακόμα ηττηθεί. Η φοροδιαφυγή δεν έχει ακόμα εξαλειφθεί. Οι αδικίες δεν έχουν ακόμα αποκατασταθεί. Έχουν γίνει πολλά και μεγάλα βήματα. Αλλά χρειάζονται κι άλλα...
Όμως ήδη έχουν γίνει περισσότερα απ’ όσα μπορούσε κανείς να υποθέσει. Κι έχουν ανατραπεί περισσότερα εμπόδια απ’ όσα τολμούσε κανείς να φανταστεί.
Κι όλα αυτά έγιναν γιατί συγκρουστήκαμε με τον λαϊκισμό! Εγιναν παρά τις αντιστάσεις του λαϊκισμού. Επιτεύχθηκαν παρά το γεγονός ότι ο λαϊκισμός προσπάθησε να κρατήσει ζωντανές τις «ιερές αγελάδες» του κρατισμού, προσπάθησε να κρατήσει όρθια τα προπύργια των βολεμένων, των κλειστών κυκλωμάτων και των κλειστών επαγγελμάτων.
Προσπάθησε να κρατήσει άθικτες όλες τις σπατάλες του δημοσίου χρήματος. Προσπάθησε να κρατήσει ακέραιες όλες τις στρεβλώσεις και τα δεσμά της υπανάπτυξης που κρατούσαν την Ελλάδα πίσω.
Ο λαϊκισμός έδωσε την έσχατη μάχη οπισθοφυλακών για να φέρει την Ελλάδα εκτός ευρώ και να ακυρώσει τη συμμετοχή της στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Απέτυχε! Ο λαϊκισμός έδωσε την έσχατη μάχη για να εμποδίσει το ξήλωμα του κρατισμού. Αποτυγχάνει και σε αυτό.
Αυτή είναι η Νέα Μεταπολίτευση που έχει ήδη ξεκινήσει!
Όσοι καθύβριζαν τον Καραμανλή όταν ήλθε σήμερα τον «επαινούν» υποκριτικά, νομίζοντας ότι ο ελληνικός λαός έχει κοντή μνήμη. Όπως και τότε, έτσι και σήμερα, παραμένουν δέσμιοι του λαϊκισμού, που τον έχουν κάνει πια σημαία και ιδεολογία τους.
Αυτά όλα τα τελειώνουμε. Αυτή είναι η Νέα Μεταπολίτευση μέσα στην οποία αναγεννιέται η Νέα Ελλάδα. Και ο Έλληνας ξαναβρίσκει την αξιοπρέπειά του!
Πριν από σαράντα χρόνια, τέτοιες μέρες, έφτανε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής στην Ελλάδα, έπειτα από χρόνια εξορίας, για να παραλάβει τη χώρα στη δίνη μιας εθνικής καταστροφής και στο κατώφλι μιας εσωτερικής κατάρρευσης, ύστερα από 7 χρόνια δικτατορίας.
Τότε πολλοί εύχονταν να επιτύχει, αλλά ελάχιστοι το πίστευαν στ’ αλήθεια… Στην πραγματικότητα, οι πιθανότητες ήταν εναντίον του, η Ιστορία ήταν εναντίον του, η συμβατική λογική ήταν εναντίον του. Γιατί η Ελλάδα δεν είχε καταφέρει να σταθεροποιήσει κοινοβουλευτικούς θεσμούς ποτέ ώς τότε. Δεν είχε καταφέρει να μονιάσει και να ξεπεράσει οριστικά τους αλλεπάλληλους διχασμούς που την ταλαιπωρούσαν.
Κι όμως, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής κατάφερε να ανατρέψει όλα τα ιστορικά προηγούμενα και να διαψεύσει τις δυσοίωνες προβλέψεις. Η Ελλάδα απέκτησε σταθερούς και ανθεκτικούς δημοκρατικούς θεσμούς, κατάφερε να αποκαταστήσει την εθνική ενότητα και τη δημοκρατική νομιμότητα, να ξεπεράσει την εθνική της κρίση, να ξεπεράσει την οικονομική της κρίση και να κάνει το μεγάλο άλμα στην Ευρώπη. Αυτή ήταν η «Μεταπολίτευση» του 1974.
Μέσα σε 7 χρόνια, από το 1974 ώς το 1981, ο Καραμανλής αντιμετώπισε μαζεμένες όλες τις ιστορικές προκλήσεις του παρελθόντος και τις ξεπέρασε. Αποδέχθηκε όλα τα ιστορικά στοιχήματα για τη χώρα και τα κέρδισε. Εβγαλε την Ελλάδα από το βαλκανικό περιθώριο που μέχρι τότε έμοιαζε να ταυτίζεται με τη μοίρα της και την έβαλε για τα καλά στην Ευρώπη.
Ομως η Ιστορία δεν προχωρά με ευθύγραμμο τρόπο. Και ένα άλμα προς τα μπρος συχνά κρύβει και τα σπέρματα μιας μεγάλης κρίσης που θα ξεσπούσε αργότερα.
Και πρώτα απ’ όλα η «παιδική αρρώστια» κάθε νεοπαγούς κοινοβουλευτικής δημοκρατίας: Ο λαϊκισμός! Που είναι η παραφθαρμένη όψη της ελευθερίας και η μόνιμη αλλοίωση της ουσίας της. Κάθε προσπάθεια που κατέβαλλε ο Καραμανλής τα επτά εκείνα χρόνια προσέκρουσε στις αντιστάσεις του λαϊκισμού. Κι όμως, τα κατάφερε! Απέναντί του εκτοξεύθηκαν ψέματα, συκοφαντίες, ύβρεις, κύματα εμπάθειας, δηλητηριώδη συνθήματα, διχαστικά μηνύματα, ψεύτικα διλήμματα. Και ξανά ύβρεις, και νέες ύβρεις...
Εκείνοι που τότε τον καθύβριζαν σήμερα κάνουν ότι τον «επαινούν». Αλλά τον ίδιο λαϊκισμό υπηρετούν και τώρα. Μπορεί ο λαϊκισμός να ηττήθηκε τότε κατά κράτος, αλλά το δηλητήριό του έμεινε κι άρχισε να ποτίζει την ελληνική κοινωνία. Για πολλά χρόνια έμελλε να κυριαρχήσει στην πολιτική μας ζωή και να αποτελέσει τροχοπέδη για την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική πρόοδο της χώρας.
Τη θέση της ανάπτυξης πήρε ο κρατισμός. Τη θέση της αξιοκρατίας, η κυριαρχία των κομματικών «ημετέρων». Των πάσης φύσεως «ημετέρων». Η ευημερία περνούσε μέσα από κλειστά κυκλώματα και κλειστά επαγγέλματα και όλα αυτά μαζί έφεραν τη γιγάντωση της γραφειοκρατίας, την παράλυση των επενδύσεων, περισσότερο κρατισμό, περισσότερα ελλείμματα και συνεχή συσσώρευση χρέους. Η ελληνική οικονομία έχασε την εξωστρέφειά της. Η ανταγωνιστικότητά της υποχωρούσε ασταμάτητα. Δεν παρήγε πλούτο, παρήγε εισόδημα από δανεικά που υπονόμευαν το μέλλον των παιδιών της.
Οι ρίζες του δημοκρατικού πολιτεύματος που θεμελίωσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής το 1974 αποδείχθηκαν πράγματι πολύ ισχυρές. Και η μεγάλη ευρωπαϊκή επιλογή του, σωτήρια για τη χώρα. Αλλά τις επόμενες δεκαετίες η Ελλάδα δεν κατάφερε να ξεμπλέξει από τις στρεβλώσεις που άφησε πάνω της το «δίδυμο καρκίνωμα» του λαϊκισμού και του κρατισμού.
Ώσπου ξέσπασε η κρίση. Που τη βιώσαμε στην αρχή ως κρίση ελλειμμάτων. Που μετεξελίχθηκε σε κρίση χρέους. Και που τελικά απέδειξε ότι από πλευράς ανταγωνιστικότητας ήμασταν πια τελείως γυμνοί.
Όταν η κρίση αυτή έφτανε στο αποκορύφωμά της, πολλοί στοιχημάτιζαν και πάλι ότι η Ελλάδα δεν θα τα καταφέρει, ότι δεν θα αποφύγει την ανεξέλεγκτη χρεοκοπία, την έξοδο από το ευρώ, τη διάλυση της κοινωνικής της συνοχής, την πλήρη οικονομική και πολιτική κατάρρευση.
Όμως και πάλι η Ελλάδα τους διέψευσε! Αντιμετωπίσαμε την κρίση των ελλειμμάτων, δημιουργώντας μέσα σε δύο χρόνια πρωτογενή πλεονάσματα. Αντιμετωπίσαμε την κρίση χρέους με το μεγαλύτερο «κούρεμα» χρέους που έγινε ποτέ στην Ιστορία. Ανακτήσαμε την αξιοπιστία μας και δανειζόμαστε ξανά από τις αγορές με επιτόκια που συνεχώς υποχωρούν. Κι αντιμετωπίζουμε την κρίση ανταγωνιστικότητας με συνεχείς μεταρρυθμίσεις που δεν έχουν ιστορικό προηγούμενο: Από την 147η θέση της διεθνούς κατάταξης από πλευράς ανταγωνιστικότητας, η Ελλάδα μέσα σε 2 χρόνια ανέβηκε 111 θέσεις και βρίσκεται στην 36η θέση! Έχει να ανεβεί κι άλλο για να βρεθεί στις πρώτες θέσεις διεθνώς. Αλλά η ώς τώρα άνοδός της είναι πραγματικά ανεπανάληπτη.
Μέσα σε δύο χρόνια αντιμετωπίσαμε όλες τις προκλήσεις των τελευταίων δεκαετιών. Κάναμε αλλαγές που έχουν γίνει παντού αλλού στον κόσμο, αλλά κανείς δεν θεωρούσε πιθανές στην Ελλάδα. Σπάσαμε ταμπού, που δεν υπάρχουν πουθενά στον κόσμο, αλλά θεωρούνταν ανέγγιχτα στην Ελλάδα. Και επιτύχαμε ανατροπές που κανείς δεν πίστευε, αλλά σήμερα αποτελούν πραγματικότητα.
Κανείς δεν πίστευε ότι ο ελληνικός λαός θα έδειχνε τέτοια ωριμότητα και αυτοπεποίθηση, παρά τις απίστευτες θυσίες που υπέστη και τις προσβολές που δέχτηκε. Κανείς δεν πίστευε ότι μέσα σε τόσο σύντομο χρόνο η χώρα θα μπορούσε να βγάζει πλεονάσματα και να ζει χωρίς ελλείμματα. Κανείς δεν πίστευε ότι τα άσυλα παρανομίας στους πανεπιστημιακούς χώρους ή κι έξω απ’ αυτούς θα μπορούσαν να καταργηθούν και να εκκαθαριστούν. Κανείς δεν πίστευε ότι «ισχυροί» θα πήγαιναν φυλακή ή θα κατέληγαν στη Δικαιοσύνη. Κανείς δεν πίστευε ότι οι πανίσχυρες συντεχνίες που κατέβαζαν τους διακόπτες και ταλαιπωρούσαν με μοναδικό θράσος εκατομμύρια πολίτες θα διαλύονταν οριστικά. Κανείς δεν πίστευε ότι η Ελλάδα είχε ενεργειακά αποθέματα που θα τολμούσε να φέρει στην επιφάνεια. Κανείς δεν πίστευε ότι η ελληνική δημοκρατία θα σεβόταν ξανά την ασφάλεια του πολίτη και θα τιμωρούσε όσους την παραβίαζαν, όπως συμβαίνει σε όλες τις δημοκρατίες του κόσμου.
Αυτή είναι η Νέα Ελλάδα που χτίζουμε! Μαζί με το νέο Σύνταγμα που θα προτείνουμε και την αναπτυξιακή ανασυγκρότηση της χώρας που ήδη έχει δρομολογηθεί.
Πολλά μένουν να γίνουν: η γραφειοκρατία δεν έχει ακόμα ηττηθεί. Η φοροδιαφυγή δεν έχει ακόμα εξαλειφθεί. Οι αδικίες δεν έχουν ακόμα αποκατασταθεί. Έχουν γίνει πολλά και μεγάλα βήματα. Αλλά χρειάζονται κι άλλα...
Όμως ήδη έχουν γίνει περισσότερα απ’ όσα μπορούσε κανείς να υποθέσει. Κι έχουν ανατραπεί περισσότερα εμπόδια απ’ όσα τολμούσε κανείς να φανταστεί.
Κι όλα αυτά έγιναν γιατί συγκρουστήκαμε με τον λαϊκισμό! Εγιναν παρά τις αντιστάσεις του λαϊκισμού. Επιτεύχθηκαν παρά το γεγονός ότι ο λαϊκισμός προσπάθησε να κρατήσει ζωντανές τις «ιερές αγελάδες» του κρατισμού, προσπάθησε να κρατήσει όρθια τα προπύργια των βολεμένων, των κλειστών κυκλωμάτων και των κλειστών επαγγελμάτων.
Προσπάθησε να κρατήσει άθικτες όλες τις σπατάλες του δημοσίου χρήματος. Προσπάθησε να κρατήσει ακέραιες όλες τις στρεβλώσεις και τα δεσμά της υπανάπτυξης που κρατούσαν την Ελλάδα πίσω.
Ο λαϊκισμός έδωσε την έσχατη μάχη οπισθοφυλακών για να φέρει την Ελλάδα εκτός ευρώ και να ακυρώσει τη συμμετοχή της στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Απέτυχε! Ο λαϊκισμός έδωσε την έσχατη μάχη για να εμποδίσει το ξήλωμα του κρατισμού. Αποτυγχάνει και σε αυτό.
Αυτή είναι η Νέα Μεταπολίτευση που έχει ήδη ξεκινήσει!
Όσοι καθύβριζαν τον Καραμανλή όταν ήλθε σήμερα τον «επαινούν» υποκριτικά, νομίζοντας ότι ο ελληνικός λαός έχει κοντή μνήμη. Όπως και τότε, έτσι και σήμερα, παραμένουν δέσμιοι του λαϊκισμού, που τον έχουν κάνει πια σημαία και ιδεολογία τους.
Αυτά όλα τα τελειώνουμε. Αυτή είναι η Νέα Μεταπολίτευση μέσα στην οποία αναγεννιέται η Νέα Ελλάδα. Και ο Έλληνας ξαναβρίσκει την αξιοπρέπειά του!
Άλλοι θεωρούν ότι η «πατροκτονία», η
σύγκρουση δηλαδή με το παρελθόν και τα πρόσωπα του, είναι απαραίτητο συστατικό
υπέρβασης μιας πολιτικής κατάστασης. Άλλοι πάλι, επενδύουν στην αναθέρμανση
συναισθηματικών αντανακλαστικών «ένδοξων» παλαιών στιγμών ως στοιχείο εκ
νέου ενίσχυσης των κλασικών συνεκτικών δεσμών. Στο ΣΥΡΙΖΑ μοιάζουν να
επιχειρούν ταυτόχρονα αυτή την αντίρροπη πορεία, χωρίς σαφές σχέδιο,
κινούμενοι από την επικίνδυνη ιλαροτραγωδία έως την καταισχύνη της ιεροσυλίας.
Όταν η Ελλάδα εισερχόταν στην Ε.Ε. μετά από
εντατικές προσπάθειες ετών του Κωνσταντίνου Καραμανλή, η Κεντροδεξιά αποτελούσε
ήδη κοινωνική μειοψηφία, αφού το κύμα της «Αλλαγής» σάρωνε τη χώρα.
Έκτοτε η αριστερόστροφη αντίληψη για το κράτος και την οικονομία θα
αποτελούσε κυρίαρχη τάση, στην οποία ελάχιστα και σποραδικά αντιτάχθηκε
ιδεολογικά και η ΝΔ υπό την πίεση ισχυρών συντεχνιακών συμφερόντων και μιας
κοινωνίας εθισμένης σε παθογενείς μεν, προσωπικά «αποδοτικές» δε,
επιλογές.
Έκπληκτοι ακούσαμε τον Πάγκαλο να ανακοινώνει από το βήμα της βουλής, συνεπής σο ρόλο του πολιτικού «λαγού», τη στροφή του ΠΑΣΟΚ σε μια ρητορική που αξιοποίησε αρκούντως στις δεκαετίες του ’70 (για να αναρριχηθεί στην εξουσία) και του ’80 (για να διατηρηθεί σε αυτή). Βλέποντας τη δημοσκοπική ενδυνάμωση της Αριστεράς που στο σύνολο της αγγίζει το 25%, γεγονός που οδηγεί σε ακόμα μεγαλύτερη απομείωση της εκλογικής επιρροής του ΠΑΣΟΚ και διεύρυνση του προβαδίσματος της ΝΔ, ο κ. Αντιπρόεδρος κατέφυγε σε μια παλιά, συνηθισμένη συνταγή ιδεολογικού αντιπερισπασμού. Έσχατο αποκούμπι η συναισθηματική επιρροή της κοινωνίας με την ανάδειξη συνδρόμων του παρελθόντος μέσα από διχαστικές αναφορές σε δημοκρατικές και μη, δυνάμεις κι αναθέρμανση μνημών από το πρώιμο τροτσκιστικό και αρκούντως λαϊκίστικο προσωπείο του Κινήματος.
Η αγωνία του κυβερνητικού στρατοπέδου αλλά και όσων στηρίζουν με έμμεσο ή άμεσο τρόπο τις πολιτικές του επιλογές, σχετικά με την έκταση και την ένταση έκφρασης της λαϊκής κατακραυγής στις κάλπες του Νοεμβρίου, τους έχουν οδηγήσει σε μια πρωτοφανή προσπάθεια εκμετάλλευσης κάθε δυνατού στοιχείου που θα μπορούσε να σύρει στην ανυποληψία και την εσωστρέφεια τη ΝΔ. Ξεκίνησαν με την ενορχηστρωμένη επικοινωνιακή προσπάθεια απαξίωσης της πρότασης Σαμαρά για ταχύτερη έξοδο από το μνημόνιο από πολιτικούς και δημοσιογραφικούς κύκλους, αμέσως μετά την επιτυχημένη παρουσία του στη ΔΕΘ, για να περάσουν στην προσπάθεια ανάδειξης θέματος επιστροφής Καραμανλή σε ενεργό πολιτικό ρόλο, με υπονοούμενα για εκ νέου ανάληψη της αρχηγίας του κόμματος.
Από τη μια η προ λίγων ημερών αήθης επίθεση στον Κ.Καραμανλή από Γαλλικό περιοδικό που τον περιελάμβανε στους καταστροφείς της Ευρωπαϊκής οικονομίας, κι από την άλλη ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται από τη δικαιοσύνη, την κυβέρνηση και τα ΜΜΕ η όποια εμπλοκή συνεργατών του πρώην πρωθυπουργού σε υποθέσεις που χειρίζεται πλέον η δικαιοσύνη, αφήνουν μια έντονη αίσθηση προσχεδιασμένης επίθεσης όχι μόνο για να πληγεί η υστεροφημία του Καραμανλή αλλά κυρίως για να αναδείξει πιθανές αντιφάσεις των τοποθετήσεων της σημερινής ηγεσίας της ΝΔ σε σχέση με τα πεπραγμένα του παρελθόντος.
Συχνά οι αναφορές, ιδιαίτερα από τα ΜΜΕ, στο πρόσφατο κυβερνητικό παρελθόν της ΝΔ γίνονται με όρους πλήρης απαξίωσης και ολοκληρωτικού αφορισμού. Όπως πολύ σωστά ανέφερε στις Προσυνεδριακές διαδικασίες αυτών των ημερών ο Αντώνης Σαμαράς υπάρχουν πρακτικές και πρόσωπα που τις υπηρέτησαν που πλήγωσαν σχεδόν θανάσιμα την παράταξη, Κατάφεραν να μετατρέψουν το εξαιρετικά θετικό κλίμα που είχε φέρει η εκλογική νίκη του 2004 και οι υποσχέσεις που χρησιμοποιήθηκαν για να επιτευχθεί, σε μια παρατεταμένη απαξίωση όχι μόνο σε πολιτικό αλλά κυρίως σε ηθικό επίπεδο. Ένας τομέας στον οποίο διαχρονικά η ΝΔ είχε κατορθώσει να διατηρηθεί άθικτη, οι εμπλοκές στελεχών της σε υποθέσεις που έφεραν την υποψία σκανδαλωδών ρυθμίσεων και διευθετήσεων, κατόρθωσαν να τον μετατρέψουν στην «ταφόπλακα» της κυβερνητικής της πορείας, σπέρνοντας στις ψυχές των απλών ψηφοφόρων την απόλυτη αμφιβολία για την αξιοπιστία και το ακέραιο των λεγομένων και των πράξεων της.







