.png "English"){kind=small}
Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που η αντίστοιχη εκλογική διαδικασία στη Γαλλία, με την προοπτική ανάδειξης του Ολάντ στην Προεδρία, δημιουργούσε σε πολλούς μέσα στην Ε.Ε. προσδοκίες για δομικές αλλαγές στην Ευρωπαϊκή πολιτική, για άμεση προώθηση αναπτυξιακών λύσεων, για σχετική χαλάρωση της έντασης και της έκτασης των μέτρων λιτότητας, για ενίσχυση του παρεμβατικού ρόλου της ΕΚΤ και πολλά άλλα. Στην πράξη αποδείχτηκε ότι όσοι διατηρούσαμε μεγάλες αμφιβολίες για τις προθέσεις αλλά κυρίως για το συγκροτημένο του σχεδίου του, δεν ήμασταν ιδεοληπτικοί απέναντι στο σοσιαλιστή ηγέτη αλλά ρεαλιστές και διορατικοί.
Η παρεμβατικότητα του γάλλου προέδρου δεν έφερε εντυπωσιακές αλλαγές ακριβώς επειδή δεν ήταν προετοιμασμένος για να αρθρώσει διακριτό λόγο, να προτείνει δομικές αλλαγές στη διοικητική διάρθρωση της Ε.Ε., να πιέσει για ταχύτερη ολοκλήρωση της τραπεζικής ενοποίησης. Έμεινε σε ψελλίσματα για αναπτυξιακές πρωτοβουλίες χωρίς να αναζητήσει ευρύτερες συμμαχίες στο Νότο ή να διαθέτει εναλλακτικό πλάνο για τις παραγωγικές ανισορροπίες στην Ευρώπη και τη μελλοντική θέση της ηπείρου στον εντεινόμενο παγκόσμιο ανταγωνισμό.
Ο Στάινμπρουκ μοιάζει μια αντίστοιχη περίπτωση, με ακόμα μεγαλύτερη ασάφεια και εμφανείς αντιφάσεις στη ρητορική του. Δεν είναι ξεκάθαρος στο αν οι χώρες που βρίσκονται σε δημοσιονομικό πρόγραμμα χρειάζονται περαιτέρω χρηματοδοτική ενίσχυση και πως αυτή θα καλυφθεί. Δεν διαθέτει ούτε το χρονοδιάγραμμα δράσης, ούτε τις διακριτές επιλογές για υπέρβαση της κρίσης. Παραμένει κι αυτός θιασώτης μιας γενικόλογης αναπτυξιακής προοπτικής χωρίς σαφείς αναφορές σε ενίσχυση της εσωτερικής κατανάλωσης του Βορρά, ως τους πιο υγιούς μέσου μεταφοράς πλεονασμάτων και ουσιαστικής ενίσχυσης των περιφερειακών οικονομιών.
Επειδή η κυβερνητική συνεργασία των δυο μεγάλων γερμανικών κομμάτων μοιάζει το πιθανότερο μετεκλογικό σενάριο, το να στηρίζονται οι ελπίδες για διαφοροποιήσεις στην ασκούμενη πολιτική στις διαθέσεις του Στάινμπρουκ φαντάζει περισσότερο ως όνειρο παρά ως πιθανή εξέλιξη. Όχι μόνο επειδή τα ποσοστά των Χριστιανοδημοκρατών θα είναι ηγεμονικά σε σχέση με αυτά των Σοσιαλδημοκρατών αλλά και λόγω της ένδειας ολοκληρωμένου ρεαλιστικού σχεδίου από πλευράς των τελευταίων.
Είναι πολύ πιθανότερο η ίδια η Μέρκελ, στο βαθμό που τα προγράμματα των χωρών του Νότου επιτυγχάνουν κάποια δημοσιονομικά αποτελέσματα και καλύπτουν με την ένταση των κοινωνικών συνεπειών τους, μέρος του ηθικού κινδύνου που υπήρξε η προμετωπίδα των Γερμανικών εμμονών, να επιλέξει τη διεύρυνση παρεμβάσεων για ενίσχυση της απασχόλησης, να προωθήσει μια οριστική λύση για την τραπεζική ενοποίηση και τη διαχείριση του ελληνικού χρέους και τελικά να διεκδικήσει έναν διευρυμένο προσωπικό ρόλο στο θεσμικό τιμόνι της Ε.Ε.
Κων/νος Μανίκας
Οικονομολόγος – Ψυχολόγος
Μετά τη σύσκεψη των ηγετών των τεσσάρων
ισχυρότερων οικονομιών της Ευρωζώνης και τις επίσημες αναφορές τους σε ένα αναπτυξιακό
πλάνο 130 δις ευρώ για την ανάκαμψη των κρατών – μελών της, οι αντιδράσεις
που ακολούθησαν κυμάνθηκαν από τα ανακουφιστικά επινίκια για την επίσημη
στροφή Μέρκελ στην αναζήτηση κι ενός ενισχυμένου αναπτυξιακού βραχίονα απέναντι
στη μονομέρεια της ατέρμονης λιτότητας, έως τον απόλυτο σκεπτικισμό για
το τίμημα που πιθανότατα θα κληθούν να πληρώσουν οι εταίροι της Γερμανίας για
αυτή τη φαινομενική υποχώρηση.
Θα είχαν λυθεί όλα μας τα ζητήματα αν η ΕΚΤ αποτελούσε επίσημα τον τελευταίο δανειστή ομολόγων για τις χώρες τις Ευρωζώνης; Προφανώς όχι, αλλά θα είχε δημιουργήσει ένα τεράστιο ψυχολογικό ανάχωμα στις φοβίες των αγορών και θα επέτρεπε να ενισχυθεί ένα αρχικό κλίμα συνοχής που θα άλλαζε την εικόνα στο ράλι ανόδου των επιτοκίων δανεισμού σχεδόν σύσσωμης της ΟΝΕ. Η ψυχραιμία την ώρα της πυρκαγιάς δεν αφορά την εκπόνηση μελετών για την πυρασφάλεια του οικοδομήματος αλλά την άμεση αντίδραση για τον περιορισμό της φωτιάς, ώστε να εξασφαλίσεις τον απαραίτητο χρόνο και τη νηφαλιότητα για να αναζητήσεις τα λάθη και να σχεδιάσεις ένα καινούριο πιο λειτουργικό πλάνο.
Όσοι εξέθεταν την αντίθεση τους στο «κούρεμα» του χρέους από την αρχή της κρίσης, ελπίζοντας σε ένα συνδυασμό πολιτικών σε εγχώριο και διεθνές επίπεδο που θα αντέστρεφε τη δυναμική του, δεν το έκαναν μόνο για τους προφανείς οικονομικούς και κοινωνικούς λόγους (κάποιοι από τους όποιους εν μέρει λειάνθηκαν με την επανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και την κάλυψη των ασφαλιστικών ταμείων) αλλά κυρίως για το κλίμα ανασφάλειας και αμφιβολίας για το μέλλον της Ευρωζώνης που θα δημιουργούσε. Αυτό το κλίμα έφερε τις κατακλυσμιαίες εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων με σύσσωμη την ΟΝΕ να βλέπει τα επιτόκια δανεισμού των μελών της να εκτοξεύονται και τα σενάρια σχετικά με τις αναμενόμενες εξελίξεις (από αλλαγή συνθηκών έως διάλυση) να αναπαράγονται με αστραπιαία ταχύτητα.
Όταν ο Γερμανός υπ. Οικονομίας κ.Ρέσλερ έκανε εδώ και μήνες για πρώτη φορά επίσημη αναφορά στην προοπτική ύπαρξης διπλής ζώνης ευρώ με περιορισμένο σκληρό πυρήνα και μια πιο χαλαρή περιφέρεια, αντιμετωπίστηκε από σκωπτικά έως με θυμηδία από πολιτικούς και σχολιαστές. Σήμερα και υπό το βάρος των συνεχών απρόβλεπτων εξελίξεων στην Ευρωζώνη τα σενάρια για μια τέτοια προοπτική αυξάνουν προερχόμενα ακόμα κι από τα χείλη κορυφαίων ηγετών όπως του Σαρκοζί. Μοιάζει πλέον νομοτελειακό. Ή το ευρώ θα αποκτήσει τις διοικητικές και οικονομικές δομές που θα το καταστήσουν ένα ισχυρό νόμισμα με προοπτική ή οδηγούμαστε σε εναλλακτικές μορφές διασύνδεσης των χωρών – μελών αν όχι στην πλήρη καταστροφή του φιλόδοξου εγχειρήματος. Θα λυγίσουν τα γεγονότα την άτεγκτη Γερμανική προσήλωση σε μια αντιπληθωριστική πολιτική (ήδη η ΕΚΤ έδειξε προς την αντίθετη κατεύθυνση μειώνοντας τα επιτόκια της); Θα υπάρξουν άραγε πολιτικές εξελίξεις που θα αλλάξουν ισορροπίες και προτεραιότητες;
«Ζούμε ιστορικές στιγμές» είναι η κύρια φράση που ακούγεται ακόμα και στις ιδιωτικές συζητήσεις των τελευταίων ημερών. Συνήθως όμως συνοδεύεται κι από δυο βασικά ερωτήματα: «Αν το «κούρεμα» είναι τόσο ωφέλιμο γιατί δεν το κάναμε εξαρχής;» και «Ποιες οι επιπτώσεις του και πως θα πορευτούμε ως τόπος από εδώ και πέρα;». Κι αν οι άμεσες οικονομικές επιπτώσεις έχουν επανειλημμένα αναλυθεί («Είναι σωτηρία το μεγάλο «κούρεμα» του χρέους»), η διαδικασία που οδήγησε σε μια τέτοια εξέλιξη παραμένει ασαφής (η δικαιολογία – έμμεση μομφή στην τρόικα, της Μέρκελ για ελλιπή στοιχεία τον Ιούλιο δεν αρκεί!) κι ακόμα πιο απροσδιόριστες παραμένουν οι μακροπρόθεσμες πολιτικοοικονομικές εξελίξεις στην Ελλάδα και την Ε.Ε.
Καθημερινός ο καταιγισμός από ειδήσεις, σενάρια, αναλύσεις σχετικά με το ποια θα είναι η τελική λύση για τη διαχείριση του Ελληνικού χρέους. Δημιουργείται μάλιστα έντεχνα ένα κλίμα που συνδυάζει το μεγάλο «κούρεμα» με το συμφέρον του τόπου και μετατρέπει όσους αντιδρούν σε αυτό, ιδιαίτερα με τους όρους και τις συνθήκες που προβάλλονται ως οι πιο πιθανές, σε υποστηρικτές των τραπεζικών κερδών! Αν ήταν όμως όντως τόσο ξεκάθαρα τα πράγματα γιατί ένα τέτοιο γεγονός, που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί κι ως πιστωτικό από τις αγορές, δεν προκρίθηκε πολύ νωρίτερα; Τι είναι αυτό που θα έπρεπε να μας κάνει να αισιοδοξούμε για τις μετέπειτα εξελίξεις; Η πιθανή κατάρρευση των ασφαλιστικών ταμείων (άρα και της καταβολής συντάξεων), η αδυναμία της Ε.Ε. (με κορυφαίο το «θρίλερ» της Σλοβακίας) να περάσει ρυθμίσεις πολύ μικρότερων ποσών, η συλλήβδην κρατικοποίηση των τραπεζών με ότι αυτό συνεπάγεται για τη ρευστότητα και τις χορηγήσεις τους;
ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΜΑΣ - Μετά την επιβεβαίωση Στρος Καν για προσυνεννόηση Παπανδρέου με ΔΝΤ, έρχεται μια ακόμα αποκάλυψη να διαλύσει κα τις τελευταίες σκιές για την αξιοπιστιά των φοβικών συνδρόμων που σπέρνει κάθε τόσο η κυβέρνηση. Σύμφωνα με δημοσίευμα του "Σπίγκελ", τη στιγμή που εμείς αγωνιούσαμε για την καταβολή της 5ης δόσης, οι Γερμανοί είχαν ήδη αποφασίσει τη μέθοδο οικονομικής στήριξης μας, έως ότου ενταχθούμε στο μόνιμο μηχανισμό! Η πολιτική κοροϊδία σε όλο της το μεγαλείο! Διαβάστε το σχετικό ρεπορτάζ...
Από τη μια οι Ευρωπαϊκές ηγεσίες που έστησαν ένα οικοδόμημα σε μονεταριστικές εμμονές του παρελθόντος, χωρίς σαφείς όρους και προϋποθέσεις, χωρίς στιβαρή διαχείριση και όραμα, που δεν αντιλήφθηκαν εγκαίρως τον οικονομικό «τυφώνα» που ερχόταν κι ακόμα αναλώνονται σε λεκτικές αντιπαραθέσεις που απλά μετατρέπουν την Ε.Ε. σε θεατή των εξελίξεων. Από την άλλη οι άτολμες, φοβικές ή συμβιβασμένες Ελληνικές ηγεσίες που είτε δημιούργησαν ή συντήρησαν, είτε δεν συγκρούστηκαν επαρκώς με κατεστημένα συμφέροντα και νοοτροπίες. με τη σημερινή κυβέρνηση να αποτελεί το απαύγασμα του πολιτικαντισμού (με τη μια υπόσχεση να καταπίπτει μετά την άλλη) και της αναποτελεσματικότητας (συνεχείς καθυστερήσεις σε διαρθρωτικές αλλαγές αλλά και έλλειψη διαπραγματευτικής ικανότητας). 
Ενόψει της αυριανής Συνόδου Κορυφής και της συζήτησης για το κατά πόσο και με ποιο τρόπο θα τεθεί θέμα οικονομικής ενίσχυσης της Ελλάδας μέσω ενός συγκροτημένου μηχανισμού στήριξης της δυνατότητας δανεισμού των χωρών της Ευρωζώνης, όταν αυτές αδυνατούν να αντλήσουν κεφάλαια από τις αγορές με επιτόκια κοντά στον Ευρωπαϊκό μέσο όρο, είναι ευκαιρία να προσεγγίσουμε και το θέμα της γενικότερης στρατηγικής της Ε.Ε., της ατζέντας «Ε.Ε. 2020» και της μετεξέλιξης και προσαρμογής του οράματος του Ευρωπαϊκού οικοδομήματος στις σύγχρονες προκλήσεις. Η αποτύπωση της σημερινής πραγματικότητας καταδεικνύει πέρα από το αδιέξοδο της στρατηγικής της Λισσαβόνας, μια δεκαετία μετά την υιοθέτηση της, και το άτοπο της προσπάθειας επιβολής κοινών οικονομικών στόχων όταν λείπουν η ενιαία, συντονισμένη κεντρική διαχείριση και η πολιτική συνοχή που θα επιτρέψει την ειλικρινή καταγραφή των παραγωγικών και κοινωνικών ιδιαιτεροτήτων των χωρών, ώστε να προσαρμόζονται ανάλογα οι στόχοι, οι τρόποι επίτευξης τους και το απαιτούμενο χρονοδιάγραμμα. 
