Γράφει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, Οικονομολόγος – Ψυχολόγος

Και να που με την προοπτική ολοκλήρωσης της δεύτερης αξιολόγησης επαναφέρει στο προσκήνιο μια συζήτηση που έχει γίνει επανειλημμένα τα επτά χρόνια της μνημονιακής εμπλοκής. Πρέπει η αντιπολίτευση να δείξει συναινετική διάθεση και να στηρίξει κάποια από τα μέτρα της νέας συμφωνίας και πολύ περισσότερο τα… αντίμετρα (δεν μας αφήνει ήσυχους από νεολογισμούς και ευφάνταστους λεκτικούς συμβολισμούς η αριστερή διακυβέρνηση!) ή οφείλει να σταθεί δυναμικά απέναντι;

Θυμίζω ότι δεν ήταν λίγοι αυτοί που το 2010 λοιδόρησαν τον Σαμαρά όταν επέλεξε να μην στηρίξει την μνημονιακή συμφωνία του Γιώργου Παπανδρέου. Τι κι αν διευκρίνισε ότι προφανώς και η χώρα χρειαζόταν χρηματοδότηση αλλά δεν μπορούσε να συνυπογράψει μια συμφωνία στην διαπραγμάτευση της οποίας δεν συμμετείχε, με ετεροβαρείς όρους, λάθος προβλέψεις και κυρίως μια επτάμηνη καταστροφική διαχείριση από την τότε κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ που δεν εκμεταλλεύτηκε τις δυνατότητες για φθηνό δανεισμό από τις αγορές, δεν πήρε εγκαίρως δημοσιονομικά μέτρα και περιέφερε διεθνώς την εικόνα μια διεφθαρμένης και χρεοκοπημένης χώρας βυθίζοντας στα τάρταρα και τα τελευταία ψήγματα εθνικής αξιοπιστίας.

Στην πορεία ο Σαμαράς δικαιώθηκε για την τότε στάση, από εχθρούς και φίλους. Όλοι αναγνώρισαν το λάθος μείγμα πολιτικής του πρώτου μνημονίου, την αναβλητικότητα και τις διαρκείς καθυστερήσεις τις τότε κυβέρνησης, τις υπεραισιόδοξες και εκτός ελληνικής πραγματικότητας εκτιμήσεις του ΔΝΤ. Όμως ήταν πια πολύ αργά για την Ελλάδα που είχε ήδη εγκλωβιστεί στην δαγκάνα της υπερφορολόγησης και των ατερμόνων εισοδηματικών περικοπών που σε συνδυασμό με την μεταρρυθμιστική χαλαρότητα και την έλλειψη αναπτυξιακών αντισταθμισμάτων (όπως πχ το πακέτο Γιούνκερ που προέκυψε πολύ αργότερα) μας είχαν ρίξει στον γκρεμό της άφατης ύφεσης.

Το καλοκαίρι του 2015 και μετά την εξάμηνη δημιουργική ασάφεια και την… «ηρωική» 17ωρη διαπραγμάτευση του Αλέξη Τσίπρα η συναινετική καραμέλα επανήλθε με ακόμη μεγαλύτερη ένταση. Έπρεπε να ψηφιστεί το νέο αριστερό μνημόνιο κι από την αντιπολίτευση. Τότε θεωρήθηκε ότι στα πλαίσια της εσωτερικής σταθερότητας και της διεθνούς μετριοπάθειας επιβάλλονταν η υπερψήφιση της νέας συμφωνίας.

Προσωπικά διαφώνησα από την πρώτη στιγμή με το ίδιο σκεπτικό και τα επιχειρήματα που εκτιμούσα ότι και το 2010 η υπερψήφιση του πρώτου μνημονίου θα ήταν μια αυτοκαταστροφική πράξη για την ΝΔ. Ανεξάρτητα από τα όποια λογικοφανή πολιτικά επιχειρήματα η κοινωνία μαθαίνει να επιρρίπτει ευθύνες σε όσους συναποφασίζουν για το μέλλον του. Δεν υπήρχε λόγος να επωμιστεί η ΝΔ έστω και το πιο ελάχιστο βάρος της αφασικής, ανεύθυνης και επικίνδυνης διαχείρισης των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ. Διέθεταν επαρκή κοινοβουλευτική πλειοψηφία κι ένα παρών ή η αποχή από την ψηφοφορία θα αρκούσε για να καταδείξει τον σαφή διαχωρισμό από τα κυβερνητικά πεπραγμένα.

Σήμερα έρχεται ακόμη δριμύτερη η λογική της έμμεσης συμπόρευσης. Να υποστηρίξει η ΝΔ τα νέα μέτρα. Να συμπλεύσει στην νοοτροπία των αντίμετρων. Πέρα από μια απολύτως αντιφατική συμπεριφορά που θα δίνει στην κοινωνία την εντύπωση μιας επαμφοτερίζουσας στάσης απέναντι στις ιδεοληπτικές κυβερνητικές προσεγγίσεις, ένα χέρι βοηθείας στην δημοσκοπικά παραπαίουσα σύμπραξη ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ θα τους χάριζε την ευκαιρία να χαρακτηρίσουν ως εθνική επιτυχία μια ακόμη αποτυχημένη διαπραγμάτευση που ολοκληρώνεται με επιπρόσθετους φόρους και περικοπές.

Κι αυτά τα υποτιθέμενα αντίμετρα, που οι ίδιοι παραδέχτηκαν ότι θα ισχύσουν μόνο σε περίπτωση υπέρβασης των ήδη πολύ υψηλών στόχων για πρωτογενές πλεόνασμα και ρυθμό ανάπτυξης, αποτελούν μια τεράστια κοινωνική και πολιτική φάκα. Μια ψηφοθηρική παγίδα για τους πολίτες. Μια δήθεν κοινωνική ευαισθησία στην οποία κανείς πολιτικός δεν μπορεί να αντισταθεί. Δεν πρόκειται όμως για τίποτε παραπάνω από έναν ήδη θρυμματισμένο καθρέφτη πλαστών υποσχέσεων που στο τέλος τα κομμάτια του θα ματώσουν για μια ακόμη φορά την μεσαία τάξη και την αγορά.

Αν κάτι οφείλει η ΝΔ στην κοινωνία δεν είναι η σύμπλευση σε μια ακόμη κυβερνητική αυταπάτη αλλά η μεθοδική δουλειά ώστε οι προτάσεις της να αγγίζουν την ουσία των μεγάλων προβλημάτων. Ανεργία, υποχρηματοδότηση των επιχειρήσεων, επίπεδο δημόσιων υπηρεσιών, ορθή χρήση οικονομικών και ανθρώπινων πόρων. Από αυτά θα κριθεί κι από το πως θα πείσει ότι με αυτές τις ιδέες μπορεί να πετύχει μείωση των στόχων για το πλεόνασμα στο 2%, πέρα από την όποια θετική επίπτωση των μεσοπρόθεσμων ρυθμίσεων για το χρέος, ώστε να καταστούν μη αναγκαία τα περισσότερα αν όχι όλα από τα μέτρα που σχεδιάζει να τις φορτώσει ως προς  την εκτέλεση τους η σημερινή θλιβερή παράσταση που κυβερνά την χώρα.

Το πόσο απροετοίμαστη, χωρίς γραμμές άμυνας και πλάνο αξιοποίησης των όποιων πλεονεκτημάτων (πχ την τότε μεγάλη διασπορά ελληνικών ομολόγων σε Γερμανικές κι Ελβετικές τράπεζες, πριν προλάβουν να ξεφορτωθούν μεγάλο μέρος τους προς την ΕΚΤ!) ήταν η ελληνική κυβέρνηση κατά τη διαπραγμάτευση του αρχικού μνημονίου είναι γνωστό. Όπως επίσης είναι δεδομένο ότι η ολοκλήρωση της δημοσιονομικής προσαρμογής δημιουργεί τις συνθήκες για επανατοποθέτηση της χώρας στη σκακιέρα των εξελίξεων.

Ο Σαμαράς κλήθηκε να αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας τη στιγμή που η αξιοπιστία της είχε φθάσει στο ναδίρ, μετά τις δημοψηφισματικές ανησυχίες του Παπανδρέου, κι αφού μεσολάβησε το «τεχνοκρατικό» πείραμα Παπαδήμου που απλά διαχειρίστηκε την αστάθεια χωρίς να παίρνει ιδιαίτερες πολιτικές πρωτοβουλίες.

Σε ένα περιβάλλον πρωτοφανούς μεταρρυθμιστικής καθυστέρησης, αποφυγής αξιολόγησης του δημόσιου τομέα και αναβολής ιδιωτικοποιήσεων και αναπτυξιακών κινήσεων, η έκφραση διαρθρωτικής συνέπειας από τη νέα κυβέρνηση έβρισκε διστακτικούς τους εταίρους μας που αδυνατούσαν να αποδεχτούν ακόμα και τη μείωση υπουργικών κονδυλίων ως ισοδύναμο στις περαιτέρω εισοδηματικές περικοπές!

Η στρατηγική απόφαση Σαμαρά ήταν να διαχειριστεί τα αδιέξοδα που κληρονόμησε με τον πιο άμεσο κι αποτελεσματικό τρόπο, ώστε η χώρα να αποκτήσει ξανά αξιοπιστία, διαπραγματευτική ισχύ και πρόσβαση στις αγορές. Την επίτευξη της δημοσιονομικής προσαρμογής στο ελάχιστο δυνατό διάστημα, ακόμα κι αν κάποια από τα μέσα που θα χρησιμοποιούνταν τον έβρισκαν θεωρητικά και ιδεολογικά αντίθετο, όπως η υψηλή φορολόγηση και οι περικοπές εισοδημάτων. Στο ίδιο χρονικό διάστημα θα προωθούνταν η  αναδιάρθρωση του κράτους και η βελτίωση του επενδυτικού πλαισίου, ώστε η στροφή στα πλεονάσματα να συμβάδιζε με την τάση ανάκαμψης της πραγματικής οικονομίας.

Μέσα σε λίγους μήνες άρχισαν να καταγράφονται τα πρώτα πλεονασματικά σημάδια και σε ενάμιση χρόνο βρισκόμαστε, για πρώτη φορά εδώ και πολλά χρονιά, μπροστά στην πλήρη υπέρβαση των δημοσιονομικών στόχων με το πρωτογενές πλεόνασμα να προσεγγίζει το 1 δις, το συνολικό έλλειμμα να οδηγείται κάτω κι από το Ευρωπαϊκό όριο του 3% και την ύφεση να περιορίζεται σημαντικά περισσότερο από τον αρχικό στόχο!

Όλα αυτά βέβαια όπως παραδέχτηκε κι ο ίδιος ο πρωθυπουργός με την ανεργία να αναρριχάται στο ιλιγγιώδες 27% και την επαναφορά της ρευστότητας στην αγορά να καθυστερεί μερικούς μήνες λόγω των τεχνικών δυσκολιών στην ανακεφαλαιοποίηση, τη συγκέντρωση ιδίων κεφαλαίων και τη συγχώνευση των τραπεζών.

Το 2014 θα είναι η «πραγματικά» πρώτη χρονιά του Αντώνη Σαμαρά στο βαθμό που με τη δημοσιονομική αυτοτέλεια απαλλάσσεται από τα βαρίδια του παρελθόντος και θα επιχειρήσει την οριστική ανατροπή του σκηνικού σε όλα τα επίπεδα και την απαρχή μιας νέας περιόδου. Την ρύθμιση του χρέους σε βιώσιμη λογική, την επάνοδο στις αγορές, την ανακούφιση των ασθενέστερων, την αναστροφή της υπερφορολόγησης, τη θεσμική και παραταξιακή ανασύσταση.

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος – Ψυχολόγος

Διατυπώθηκε στο δημόσιο διάλογο έντονα η απορία, γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ επέλεξε να καταθέσει πρόταση μομφής λίγες εβδομάδες πριν την ψήφιση του προϋπολογισμού, μιας κοινοβουλευτικής διαδικασίας που έτσι κι αλλιώς αποκτά κάθε χρόνο τη μορφή μιας άτυπης ψήφου εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση. Ούτε υπήρξε κάποια συνταρακτική εξέλιξη που να αλλάζει τα πολιτικά δεδομένα, ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ είχε να διατυπώσει κάποια ρηξικέλευθη νέα πρόταση, ούτε φυσικά το θέμα της ΕΡΤ, ξεφτισμένο χρονικά και τελειωμένο λειτουργικά και πολιτικά, δικαιολογούσαν μια τέτοια πρωτοβουλία.

Η απάντηση είναι πολύ πιο απλή και πιο πεζή από όσο ίσως μπορεί να υποθέσει κάποιος. Στον ΣΥΡΙΖΑ αρχίζουν να συνειδητοποιούν πλήρως ότι ο χρονικός ορίζοντας επιβίωσης τους, με αυτή τη μορφή εκλογικής «φούσκας», είναι περιορισμένος στο επόμενο εξάμηνο. Ένα χρονικό όριο που ευτυχώς για την Κουμουνδούρου περιλαμβάνει εκλογικές αναμετρήσεις τις οποίες θα μπορεί ακόμα να διαχειριστεί με τη σημερινή ρητορική, ειδικά αν η τελική απόφαση για τη ρύθμιση του χρέους πάει για μετά τις ευρωεκλογές.

Στην Κουμουνδούρου ελπίζουν σε ένα θετικό αποτέλεσμα που υπό ιδανικές συνθήκες δεν θα τους έδινε απλά την πρώτη θέση αλλά ταυτόχρονα μια σαφή διαφορά από τη ΝΔ και κυρίως ένα ποσοστό που να υπερβαίνει το 30% ως σοβαρό δείγμα κυβερνησιμότητας. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον θεωρούν ότι μια άμεση νέα πρόταση μομφής (ακριβώς έξι μήνες μετά την τωρινή) αμέσως μετά την εκλογική μάχη θα μπορούσε να δημιουργήσει ενδοκυβερνητικό ζήτημα και κοινωνικό κλίμα αμφισβήτησης της κυβερνητικής σταθερότητας που θα μπορούσε να οδηγήσει ταχύτατα σε εθνικές εκλογές.

Κάπου εδώ βέβαια τελειώνει και το παραμύθι της ασάφειας του επαναστατικού αντιμνημονιακού λόγου του ΣΥΡΙΖΑ. Αν το ένα και μοναδικό σενάριο στο οποίο επενδύουν δεν ευοδωθεί (το πιθανότερο με βάση όλες τις έως σήμερα δημοσκοπήσεις) το καλοκαίρι του 2014 θα σημάνει την αρχή της αντίστροφης πορείας για το κόμμα του κ.Τσίπρα. Ο θυμικός οίστρος που περιγράφει το παρελθόν, αγνοεί το παρόν, και υποθάλπει το μέλλον δεν θα αρκεί για να λειτουργήσει ως συνεκτική ουσία σε ένα τόσο ετερόκλητο θίασο.

Όταν λοιπόν το «παιχνίδι» περάσει οριστικά και αμετάκλητα σε πολύ συγκεκριμένα ζητήματα, η ένδεια του ΣΥΡΙΖΑ θα αποκαλύπτει μέρα με τη μέρα την πραγματικότητα που αρκετοί πολίτες προσποιούνται ότι αγνοούν στη θεμιτή προσπάθεια τους να μετατρέψουν την οργή τους για τη βαριά εσωτερική υποτίμηση που έχει υποστεί η χώρα σε οποιαδήποτε μορφής αντίδραση (συνήθως όχι και την πιο δημιουργική). Ότι δηλαδή ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν και παραμένει μια αριστερά των περιθωριακών κινημάτων, των μετα-κομμουνιστικών αγκυλώσεων, των συντεχνιακών συμφερόντων και του αντιαναπτυξιακού κρατισμού.

Όταν δημοσιονομικά θα είμαστε μια απολύτως ισορροπημένη χώρα, όταν το βάρος των ετήσιων τόκων για την εξυπηρέτηση του χρέους θα έχει μειωθεί σε απολύτως εξυπηρετήσιμα επίπεδα (κάτω των 5 δις ανά έτος), όταν από το ερχόμενο καλοκαίρι εμφανιστεί επιτέλους θετικό αναπτυξιακό πρόσημο, όταν τα πρώτα πλεονάσματα αρχίζουν να γίνονται στοχευμένες δράσεις άμβλυνσης κοινωνικών αδικιών, η συζήτηση θα μετατοπίζεται μέρα με τη μέρα, σχεδόν αποκλειστικά σε δυο αλληλένδετα ζητήματα, τον περιορισμό της ανεργίας και την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου.

Δυστυχώς όμως για το ΣΥΡΙΖΑ οι θέσεις του σε αυτά τα θέματα είναι ακόμα πιο θολές από το μύθευμα του άμεσου σκισίματος του μνημονίου χωρίς παράπλευρες οικονομικές και γεωπολιτικές συνέπειες για τη χώρα. με το οποίο επιχειρούσε να θέλξει ένα κομμάτι της, ταλαιπωρημένης από τις εισοδηματικές περικοπές, ελληνικής κοινωνίας.

Όταν αδυνατείς να περιγράψεις ακόμα και την ιδανική, για σένα ως κομματικό φορέα, ιδιωτική επένδυση περιοριζόμενος στην άρνηση κάθε επιχειρηματικού σχεδίου, όταν αναφέρεσαι σε δημόσιες επενδύσεις μετατρέποντας ξανά το κράτος σε ένα αδηφάγο, γραφειοκρατικό και διεφθαρμένο επιχειρηματία που καταπνίγει τη δημιουργικότητα των πολιτών, όταν επιμένεις στο αντιπαραγωγικό μοντέλο των προσλήψεων στο δημόσιο που εξέθρεψε τη νωθρότητα και το πελατειακό σύστημα, όταν δεν έχεις σχέδιο για το παραγωγικό μέλλον της χώρας φοβούμενος τον διεθνή ανταγωνισμό και την ελεύθερη αγορά, το μόνο που δεν μπορείς να προσφέρεις είναι όραμα για την αντιμετώπιση της ανεργίας και την αξιοποίηση του ανθρώπινου και φυσικού δυναμικού της χώρας.

Ο χρόνος για το ΣΥΡΙΖΑ αρχίζει να μετρά αντίστροφα γι’ αυτό και βιάζεται να εξαντλήσει τα τελευταία του όπλα στο παιχνίδι καθυστερήσεων που κάνει με τις εξελίξεις. Ελπίζει στο χαρτί των ευρωεκλογών αλλά από ότι δείχνει η συστράτευση του κόσμου στα επανειλημμένα καλέσματα της ηγεσίας του για εξέγερση, με αποκορύφωμα τη... μεγαλειώδη συνάθροιση των 1000 ατόμων έξω από τη βουλή τη βραδιά της ψηφοφορίας για την πρόταση μομφής, η κοινωνία γυρνά επιδεικτικά την πλάτη στον απροσχημάτιστο λαϊκισμό.

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος – Ψυχολόγος

Δεν είχε σταματήσει και ποτέ η παραφιλολογία για πιθανά νέα μετρά το 2014, αλλά ήρθαν οι αντιφατικές δηλώσεις Ευρωπαίων και εγχώριων αξιωματούχων να εντείνουν τη σχετική συζήτηση και να επιτείνουν την ασάφεια. Είναι ίσως η πρώτη φορά, από τη στιγμή που η χώρα προσέφυγε στο μηχανισμό στήριξης, που η μάχη για την τρόικα μοιάζει προκαταβολικά χαμένη κι αυτό γιατί υπάρχει μια σημαντική ειδοποιός διαφορά. Ποτέ ξανά δεν υπήρξε ταυτόχρονα και καλύτερη δημοσιονομική απόδοση από τα προβλεπόμενα και πρωτογενές πλεόνασμα.

Ο προϋπολογισμός του 2013 προέβλεπε έλλειμμα και ύφεση γύρω στο 4,5%. Είναι πλέον δεδομένο ότι κανένας από τους δυο δείκτες δεν θα είναι σε αυτό το ύψος. Δεν θα βρίσκονται καν στο επίπεδο που συμφωνήθηκε πριν ένα μήνα με τη τρόικα, βάσει των έως τότε στοιχείων. Η ύφεση λοιπόν δεν θα είναι ούτε καν στο 4% (με τα τουριστικά έσοδα να οδεύουν πάνω από τα 12 δις και την εισπραξιμότητα των φόρων να ξεπερνά το 80%, το πιθανότερο είναι να περιοριστεί στο 3,5%), το έλλειμμα θα πέσει σε ανάλογα μεγέθη και το πρωτογενές πλεόνασμα μπορεί να είναι και διπλάσιο των 350 εκ. που ανακοινώθηκαν.

Το δεδομένο ήταν ότι υπήρχαν δημοσιονομικά μέτρα προς διευκρίνιση για την τριετία 2014-2016 με βάση τις αρχικές προβλέψεις, που έχουν όμως ξεπεραστεί μειώνοντας σημαντικά το εύρος των όποιων παρεμβάσεων. Επίσης ήταν εξαρχής ξεκάθαρο ότι αυτές οι παρεμβάσεις αφορούσαν διαρθρωτικές κινήσεις εξοικονόμησης δημοσίων δαπανών όπως ο εξορθολογισμός του ιατροφαρμακευτικού κόστους και της λειτουργίας των ασφαλιστικών ταμείων κι όχι εισοδηματικές περικοπές.

Το όλο θέμα διογκώνεται περισσότερο για διαδικαστικούς παρά για ουσιαστικούς λόγους. Τα τελικά δημοσιονομικά στοιχεία για το 2013 δεν θα είναι γνωστά πριν τον επόμενο Μάρτιο, άρα και η προσυμφωνημένη διευκόλυνση στην αποπληρωμή του χρέους δεν μπορεί να επισημοποιηθεί πιο πριν. Όπως δεν μπορεί, έως τις τότε στατιστικές ανακοινώσεις, να θεωρείτε δεδομένο το εύρος της περαιτέρω δημοσιονομικής προσαρμογής, ακόμα κι αν δεν υπήρχε η προοπτική τοκοχρεολυτικής ελάφρυνσης. Άλλωστε το εναπομένον έλλειμμα αφορά αποκλειστικά την εξυπηρέτηση του χρέους.

Η σημερινή συζήτηση λοιπόν κινείται κάπου ανάμεσα στην υποκρισία και τον αυτισμό από πλευράς τρόικας. Ενώ γνωρίζουν ότι οι δημοσιονομικές επιδόσεις του 2013 θα είναι καλύτερες των προβλέψεων εμμένουν στην τυπική τεχνοκρατική ανάλυση με βάση ξεπερασμένα στοιχεία. Ενώ γνωρίζουν ότι υποχρεούνται πλέον να προχωρήσουν σε ρύθμιση για το χρέος, που θα σήμαινε άμεση κάλυψη του δημοσιονομικού κενού, κρύβονται πίσω από το τυπικό χρονοδιάγραμμα για να μιλήσουν για νέα μέτρα, τα οποία ακόμα κι αν προωθούνταν θα έπρεπε να ανακληθούν σε λίγους μήνες όταν θα προέκυπτε δημοσιονομικό ισοδύναμο από την μείωση των τόκων!

Η τυπολατρία, όταν μάλιστα αγγίζει τα όρια του τραγελαφικού, δεν μπορεί να υπερκεράσει την πολιτική ουσία κι εκεί η τρόικα γνωρίζει ότι έχει χάσει τη μάχη. Ότι κι αν αναγραφεί στον προϋπολογισμό για το 2014 τελεί υπό την αίρεση των αποφάσεων για το χρέος. Αν είχαν προαποφασίσει το εύρος της ρύθμισης (ο τρόπος είναι δευτερεύων και πιο τεχνικό θέμα), πολιτικά θα επέτρεπε να περιληφθεί ως κονδύλι μείωσης τόκων στο προσχέδιο του 2014, έστω και διαζευκτικά με νέα μέτρα (ουσιαστικά πλασματικά κι ανύπαρκτα για την περίπτωση που τελικά δεν υπάρξει πρωτογενές πλεόνασμα το 2013).

Άρα αν κάποιοι επιμένουν να παριστάνουν ότι κινούμαστε σε παράλληλα σύμπαντα που δεν επικοινωνούν μέσω μιας κοινώς αποδεκτής πραγματικότητας, κι αφού δεν μπορούν να παρακρατήσουν το 1 δις της τελευταίας δόσης που έχει ήδη εγκριθεί, ας περιμένουν τις τελικές αποφάσεις μετά την οριστικοποίηση των στοιχείων για το 2013 κι ας επανέλθουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων όταν η στιγμιαία τεχνική οπτική θα αρχίσει και πάλι να συμβαδίζει με την πολιτική ουσία!

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος – Ψυχολόγος

Το τελευταίο διάστημα όσο πάνε και πληθαίνουν οι «αποκαλύψεις» από πλευράς ΔΝΤ για τις λάθος εκτιμήσεις στο αρχικό πρόγραμμα για την Ελλάδα (στις οποίες όμως δεν καταλογίζουν και μεγάλες ευθύνες για την αποτυχία των προβλέψεων!) αλλά και οι συνεχείς ενστάσεις για τον τρόπο διαχείρισης του ελληνικού χρέους. Ορισμένοι βιάζονται να πέσουν στη «φιλόστοργη» αγκαλιά του ΔΝΤ με αναφιλητά χαράς, λησμονώντας τη διάρθρωση των πολιτικών που διαχρονικά ενστερνίζεται, δαιμονοποιώντας αποκλειστικά την Ε.Ε. για τις αστοχίες, τους περιορισμούς και τις εμμονές της δημοσιονομικής προσαρμογής.

Το ΔΝΤ μόνιμος υπερασπιστής μιας χρονικά πιεστικής εσωτερικής υποτίμησης (αν και όλα τα ιστορικά στοιχεία καταδεικνύουν ότι τόσο μεγάλες προσαρμογές όπως η δική μας, απαιτούσαν το διπλάσιο χρόνο από τον εκτιμώμενο, όταν μάλιστα έχεις να διαχειριστείς μια παραγωγική βάση με εξόφθαλμους ανορθολογισμούς στην καθετοποίηση της), αρνείται να παραδεχτεί ότι οι υποεκτιμήσεις του για το ύψος της ύφεσης εξηγούνται μόνο κατά ένα βαθμό από τις εγχώριες μεταρρυθμιστικές καθυστερήσεις. Το προσεγγίσαμε εκτενώς στο "«Τα «λάθη», οι πολλαπλασιαστές και οι... πολιτικές υποδιαιρέσεις!"

Από την άλλη η Ε.Ε. αδυνατεί να ξεπεράσει τις εμμονές της για τον τιμωρητικό ηθικό κίνδυνο, τον οποίο από θεμιτό μέσο συμμόρφωσης μετέτρεψε σε αέναο πνιγηρό καταναγκασμό. Συνδυαζόμενος με την έλλειψη διορατικότητας και την ετεροχρονισμένη αντίδραση, με βάση τα αποτελέσματα της κάθε καθυστερημένης προηγούμενης απόφασης, δεν επέτρεψε την αντιμετώπιση των προβλημάτων με μια ολιστική, αποτελεσματική προσέγγιση.

Και το ΔΝΤ θα μπορούσε με την τεχνογνωσία του να έχει αναγνώσει εγκαίρως τις ιδιαιτερότητες του ελληνικού εγχειρήματος (νομισματικές, διοικητικές και παραγωγικές) δίνοντας εξαρχής οκταετή περίοδο προσαρμογής και η Ε.Ε. θα μπορούσε να έχει αξιοποιήσει όλα τα διαθέσιμα εργαλεία για την στήριξη της ελληνικής οικονομίας.

Περαιτέρω μείωση του επιτοκίου της ΕΚΤ όταν ο Ευρωπαϊκός πληθωρισμός κινείται μακριά από το 2%, ώστε να αυξηθεί η μονεταριστική βάση άρα η ρευστότητα στην αγορά και τελικά να επιτευχθεί η πιο ισόρροπη δημιουργική καταστροφή με μεταφορά πόρων από τον τομέα των υπηρεσιών στην παραγωγική διαδικασία. Αλλά και ενίσχυση της εσωτερικής κατανάλωσης στον εύρωστο Βορρά ώστε να βελτιωθεί άρδην το ισοζύγιο πληρωμών των πιο αδύναμων οικονομιών με την ενίσχυση των εξαγωγών τους (όταν μάλιστα το σκληρό ευρώ πειρορίζει τη δυναμική των.εκτός Ε.Ε. εξαγωγών)

Όσον αφορά το ζήτημα του χρέους η υποκρισία ξεχειλίζει κι από τις δυο πλευρές του Ατλαντικού. Οι μεν πεφωτισμένοι του ΔΝΤ προσπαθούν να μας πείσουν ότι ήταν δυνατό ένα εθελοντικό κούρεμα του ιδιωτικού τομέα πριν καν αρχίσει το πρόγραμμα προσαρμογής, όταν οι ίδιοι διαβεβαίωναν ότι η ανάκαμψη της Ελλάδας θα είναι άμεση, επαναφέροντας την στις αγορές από τις αρχές του 2012! Ποιον νομίζουν ότι θα έπειθαν να δεχθεί ένα τεράστιο «κούρεμα» στην επένδυση του, όταν προέβλεπαν τόσο σύντομη ανάκτηση της αξίας των χαρτοφυλακίων τους;

Ούτε φυσικά θυμάται κανείς τους αξιωματούχους του ΔΝΤ να αναπτύσσουν κανένα καινοφανές σχέδιο προστασίας κι ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών, που θα πληγώνονταν καίρια από το «κούρεμα» βυθίζοντας στην ύφεση ολόκληρη την Ευρώπη, κάνοντας τελικά ακόμα πιο δύσκολη την ανάκαμψη και της Ελλάδας.

Βέβαια και η προσπάθεια της Ευρώπης να πείσει τον εαυτό της ότι το ελληνικό χρέος είναι βιώσιμο, δεν ήταν λιγότερο υποκριτική. Μια έγκαιρη στοχευμένη παρέμβαση με αποδοχή του αδιεξόδου και επιχείρηση μετατροπής του ελληνικού χρέους σε μια λογιστικά τακτοποιημένη μακροχρόνια πίστωση (ακόμα και τα 50 χρόνια που συζητιούνται σήμερα μπορεί να είναι μικρό διάστημα!), θα ήταν ικανή να περιορίσει το ετήσιο βάρος εξυπηρέτησης του χρέους, δίνοντας περιθώριο για αξιοποίηση μέρους αυτού του οφέλους για αναπτυξιακές δράσεις (από τη στιγμή που ο χρονικός ορίζοντας για την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων θα παρέμενε οκταετής).

Τελικά πάντως στη ζωή τα πάντα κρίνονται στην πράξη. Οι θεωρητικές αναλύσεις αποποίησης ευθύνης ή αφ’ υψηλού ανάλυσης πιθανών κινήσεων σε έναν ιδεατό κόσμο που θα σου έδινε πλήρη ελευθερία επιλογής είναι χρήσιμες ακαδημαϊκές συζητήσεις, δεν παράγουν όμως απτό πολιτικό αποτέλεσμα, ούτε διορθώνουν τα λάθη του παρελθόντος.

Η Ελλάδα έχει μια δεύτερη ευκαιρία ουσιαστικής διαπραγμάτευσης (η πρώτη χάθηκε το Μάιο του 2010) και αυτή οφείλει να εκμεταλλευτεί για την απομείωση της τοκοχρεολυτικής επιβάρυνσης και την ενίσχυση πολιτικών στήριξης της απασχόλησης. Οι λοιπές βαρύγδουπες ή μη, προσεγγίσεις κινούνται στη σφαίρα της μικροπολιτικής, ιστορικής ή «τσάι και συμπάθεια» φιλολογίας!

Κων/νος Μανίκας

Οικονομολόγος – Ψυχολόγος