Ο «αδύναμος κρίκος» του «αδύναμου κρίκου»…
Πριν από 14 ώρες
Η συναίνεση ως θεωρητική αναφορά είναι επιθυμητή από τους πάντες. Στην πολιτική όμως ουσία στις λέξεις δίνουν το πλαίσιο, τα πρόσωπα και οι διαχρονικές επιλογές τους. Είναι απορίας άξιον πως το ΠΑΣΟΚ θεωρεί ότι διαθέτει πλέον έστω και τα ελάχιστα εχέγγυα για να αποζητάει τη συναίνεση. Είναι αυτοί που δεν προσέφεραν, όταν τους ζητήθηκε από τον Καραμανλή, ούτε ψήγματα στήριξης σε αυτονόητες κινήσεις. Είναι αυτοί που επαίρονταν για τη φιλολαϊκή πολιτική που θα ακολουθούσαν για να καταλήξουν σε οριζόντιες περικοπές εισοδημάτων. Είναι αυτοί που προχώρησαν στην αδιαπραγμάτευτη υπογραφή του μνημονίου χωρίς καμιά εθνική συνεννόηση, κατηγορώντας μάλιστα για λαϊκισμό το Σαμαρά που επισήμαινε εγκαίρως τα αδιέξοδα του. Είναι αυτοί που αρχικά λοιδόρησαν τις προτάσεις του για ταχύτερη έξοδο από το μνημόνιο και μετέπειτα προσπάθησαν ανεπιτυχώς να αντιγράψουν κάποιες από αυτές.
Όπως ήταν φυσικό οι ανακοινώσεις του Αντώνη Σαμαρά, εκτός από την επικρότηση της αγοράς και την ικανοποίηση σημαντικού μέρους της κοινής γνώμης δέχτηκαν και την ανάλογη κριτική. Μια κριτική που εκτείνεται από εύλογες απορίες για συγκεκριμένα σημεία του προγράμματος, διευκρινήσεις ή πιθανώς αναγκαίες επιπρόσθετες αναφορές, έως την κακόβουλη και συχνά μηδενιστική αντίδραση όσων επιμένουν να αντιμετωπίζουν τη μνημονιακή «συνταγή» που βιώνουμε εδώ και ένα χρόνο, ως τον απόλυτο μονόδρομο.
Το «Ζάππειο ΙΙ» αποτέλεσε τη δεύτερη σημαντική κίνηση ματ του Αντώνη Σαμαρά τον τελευταίο χρόνο. Μετά την περσινή άρνηση ψήφισης του μνημονίου καταδεικνύοντας τους αδιέξοδους περιορισμούς του και προτείνοντας συγκεκριμένο σχέδιο ανάταξης της οικονομίας για την ταχύτερη απεμπλοκή μας από αυτό, ήρθε φέτος να χαράξει μια «κόκκινη» γραμμή στις παθογένειες του παρελθόντος και να παρουσιάσει ένα φιλελεύθερο οικονομικό πρόγραμμα με σαφείς κοινωνικές αναφορές. Ένα πρόγραμμα «πακέτο» που επί της ουσίας τονώνει το επενδυτικό προφίλ του τόπου μέσω της αναδόμησης του πολιτικού, οικονομικού, κοινωνικού και τεχνολογικού υπόβαθρου (αυτό που ονομάζουμε P.E.S.T. από τα αρχικά των αντίστοιχων Αγγλικών λέξεων).
Όταν χθες το πρωί μου μετέφεραν αποσπασματικά την είδηση του στυγερού εγκλήματος στο κέντρο της Αθήνας, αδυνατούσα να πιστέψω ότι θα μπορούσε όντως ο λόγος να είναι η κλοπή μιας βιντεοκάμερας. Η πρώτη μου αντίδραση ήταν ότι μάλλον δεν είχαν καταλάβει καλά κι ότι πιθανότατα θα πρόκειται για μια ακόμα περίπτωση ξεκαθαρίσματος λογαριασμών ανάμεσα σε ανθρώπους της νύχτας, που τα ΜΜΕ πρότρεξαν να μεγαλοποιήσουν! Το παράλογο του σκηνικού (ξημέρωμα, έξω από μια πολυκατοικία), το ευτελές του λάφυρου (μια βιντεοκάμερα) και το αποτρόπαιο της εν ψυχρώ δολοφονίας, δεν μου επέτρεπαν να αποδεχτώ το προφανές.
Ένα χρόνο μετά την υπογραφή του μνημονίου και η αισιοδοξία που προσπάθησε εξαρχής να μας εμφυσήσει η κυβέρνηση, μιλώντας για μια δύσκολη περίοδο δημοσιονομικής προσαρμογής που θα καταστήσει τη χώρα αξιόπιστη ώστε να απευθυνθεί σύντομα και πάλι τη χώρας στις αγορές, αποδείχτηκε αίολη. Όπως πλέον παραδέχονται ντόπιοι και ξένοι υποστηρικτές του μνημονίου (μεταθέτοντας απλά ο ένας στον άλλον, τις ευθύνες της αποτυχίας, η «συνταγή» δεν λειτουργεί. Οι όροι και το χρονοδιάγραμμα που μας επιβλήθηκε δεν επιτρέπουν τον απεγκλωβισμό της χώρας από το φαύλο κύκλο ελλειμμάτων και χρέους. Ταυτόχρονα βέβαια, αυτή η «συνταγή», δημιούργησε και πρωτοφανείς κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες (ανεργία, ύφεση, μείωση του βιοτικού επιπέδου). Το αποτέλεσμα είναι σήμερα να αποζητούμε ξανά δανειακή «διευκόλυνση» και να προετοιμαζόμαστε για την επιβολή ενός απεχθέστερου νέου Μνημονίου.
Δεν πρόλαβε να περάσει ένας χρόνος από τις προηγούμενες εθνικές εκλογές, κι από την περίοδο των αυτοδιοικητικών εκλογών που άρχισαν να πυκνώνουν τα «σενάρια» για πρόωρες κάλπες, ξεκίνησε ο κατακλυσμός με δημοσιεύματα για τους εν δυνάμει υποψηφίους της ΝΔ. Υπαρκτές και ανύπαρκτες «διαρροές» τροφοδοτούν μια ατελείωτη ονοματολογία, που εν πολλοίς εξυπηρετεί αποκλειστικά τις προσωπικές φιλοδοξίες των εχόντων τη θεμιτή διάθεση να συμπεριληφθούν στα επόμενα ψηφοδέλτια. Ταυτόχρονα όμως συντηρεί κι ένα κλίμα ανούσιας εσωστρέφειας αναπαράγοντας ατομικές ανασφάλειες και τοπικές έριδες.
Πριν κοπάσει ο θόρυβος από την πλήρη επιβεβαίωση των «μυστικών» επαφών Παπανδρέου – Στρος Καν που ουσιαστικά σχεδίαζαν την υπαγωγή της χώρας στο ΔΝΤ, τη στιγμή που οι πάντες διαβεβαίωναν ότι μια τέτοια προοπτική δεν υπήρχε αφού θα αποτελούσε καταστροφή για τον τόπο, ήρθε και η χθεσινοβραδινή απρόβλεπτη και ακόμα απροσδιόριστη ως προς το περιεχόμενο, Ευρωπαϊκή σύσκεψη, να ενισχύσει το κλίμα των «υπόγειων» διαδρομών που καθορίζουν τις τύχες μας. Το δημοσίευμα του Spiegel για πρωτοβουλία της Ελλάδα, ώστε να εξέλθει της Ευρωζώνης, όσο κι αν φαντάζει «μυθιστορηματική», ήταν αρκετή για να εντείνει το κλίμα ανασφάλειας συνολικά για την πορεία του Ευρώ. Τι υποκρύπτει τελικά το χθεσινό «γαϊτανάκι» δηλώσεων, εντυπώσεων και πολιτικών κινήσεων;
«Άραγε δεν υπήρχαν πάντοτε στην πολιτική, «υπόγειες» διαδρομές και γεγονότα που ποτέ δεν βλέπουν το φως της δημοσιότητας αλλά επηρεάζουν καίρια τη ζωή μας;» Αυτό είναι ένα λογικοφανές επιχείρημα που ακούστηκε τις τελευταίες μέρες, στην προσπάθεια κάποιων να δικαιολογήσουν τις συζητήσεις Παπανδρέου – Στρος Καν πολύ πριν την επίσημη προσφυγή της χώρας στο ΔΝΤ, ακόμα και πολύ πριν τις εθνικές εκλογές. Όταν ο Κων/νος Καραμανλής εκστόμιζε τη μνημειώδη φράση «Στην πολιτική υπάρχουν πράγματα που γίνονται και δεν λέγονται, και πράγματα που λέγονται και δεν γίνονται», σίγουρα δεν είχε στο μυαλό του αυτή ακριβώς την έκφανση της πολιτικής διαχείρισης.
Στην εποχή του μνημονίου, τι περιεχόμενο μπορεί να έχει ο εορτασμός της εργατικής Πρωτομαγιάς; Αρκεί η εξάντληση σε επικλήσεις επαναφοράς των χαμένων εργασιακών κι ασφαλιστικών δικαιωμάτων και στην κάλυψη των όποιων εισοδηματικών απωλειών; Αρκεί απλά η καταγγελία της αντιαναπτυξιακής κυβερνητικής πολιτικής που έφερε την πρωτόγνωρη ύφεση, την έξαρση των λουκέτων στην αγορά κι οδηγεί ολόκληρες γενιές, ιδιαίτερα τις νεότερες, σε συνθήκες εξαθλίωσης, κοινωνικού παραγκωνισμού και συναισθηματισμού μαρασμού;
Το ίδιο θαλασσινό τοπίο κι ένας πρωταγωνιστής που με παρόμοια αίολη φρασεολογία προσπαθεί να εμφυσήσει την αισιοδοξία στους πολίτες. Από την αποφυγή της χρεοκοπίας το 2010 (το αδιέξοδο των όρων κι οι συνέπειες της αδιαπραγμάτευτης μνημονιακής υπογραφής, δεν απασχολούσαν τότε τον πρωθυπουργό!), περάσαμε στην, αστήριχτη από τις εξελίξεις, βεβαιότητα για θετική πορεία της χώρας κι αποτελεσματικότητα των θυσιών. Με βάση τους στόχους του μνημονίου και τα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν για να επιτευχθούν, τι δείχνουν τα επίσημα στοιχεία για την ορθότητα των επιλογών και τις προοπτικές για τον τόπο;
Είναι μια από τις σπάνιες φορές που αναπαράγουμε ολόκληρο άρθρο από άλλη πηγή, συγκεκριμένα την ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ». Κι αυτό, επειδή η αναλυτική αναφορά του στον τρόπο που, από την αρχή της διαδρομής του προς τον Προεδρικό θώκο των ΗΠΑ, ο Μπαράκ Ομπάμα, αξιοποίησε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αναγκάζοντες φίλους και αντιπάλους να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα που έθεσε, αποδεικνύουν περίτρανα αυτό που από εδώ έχουμε αναλύσει με σειρά άρθρων (ενδεικτικά αναφέρονται τα «Η πολιτική στην ψηφιακή εποχή» και «Η Ψηφιακή δημοκρατία μέσα από το διαδίκτυο»). Την ταχέως αναπτυσσόμενη δυναμική αυτών των διαύλων επικοινωνίας, απρόσκοπτης επιχειρηματολογίας, ανάδειξης ιδεών, θέσεων και προτάσεων με το «αυτί» στην καθημερινή αντίδραση της κοινωνίας. Μια αντίδραση ικανή να δημιουργήσει νέες δομές οργάνωσης, έκφρασης αλλά και ανάδειξης προσωπικοτήτων ικανές να ανταποκριθούν στις πολύμορφες ανάγκες των καιρών. Ακολουθεί το πλήρες κείμενο:
Είναι η πρώτη χρονιά εδώ και δεκαετίες που το κλίμα κατήφειας και γενικευμένης απογοήτευσης από τις κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις, δεν επιτρέπει στην Αναστάσιμη διάθεση να συνεπάρει πλήρως, τις ψυχές των Ελλήνων. Ακόμα και η εκτόνωση της γιορτινής ατμόσφαιρας θα επισκιάζεται από την αγωνία για την επόμενη μέρα. Η ανάταση του τόπου δεν μπορεί να έρθει αν δεν υπάρξει, πρωτίστως, η «Ανάσταση» της ψυχής μας. Κι αυτή δεν μπορεί να προκύψει χωρίς την αναγνώριση των εσφαλμένων νοοτροπιών που δημιούργησαν το πλαίσιο της κρίσης σε όλα τα επίπεδα (πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό, αξιακό), την ιεράρχηση των πρωτοβουλιών που μπορούν να καταστήσουν το σύστημα λειτουργικό, περισσότερο ηθικό και αξιοκρατικό αλλά και την συνειδητοποίηση της προσωπικής ευθύνης σε όλες αυτές τις επιλογές.
Επανειλημμένα έχουμε αναλύσει από αυτό το μπλογκ, τις οικτρές συνέπειες για την Ελληνική οικονομία, τον κοινωνικό ιστό, το τραπεζικό σύστημα και τα ασφαλιστικά ταμεία, από μια πιθανή κήρυξη στάσης πληρωμών. Ταυτόχρονα τονίζαμε ότι η οικειοθελής προσφορά από πλευράς ιδιωτών επενδυτών για «κούρεμα» των ομολόγων που κατέχουν δεν είναι αναμενόμενη, όσο μάλιστα διαρκεί το μνημόνιο στη χώρα μας. Σε τι χρησιμεύει λοιπόν η συζήτηση για την αναδιάρθρωση του χρέους, από τη στιγμή μάλιστα που οι εξελίξεις για μετά το 2013, είναι λίγο, πολύ δρομολογημένες;
Κάποιοι ανέμεναν γενναίες αποφάσεις και ρηξικέλευθες προτάσεις από τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού. Να παραδεχτεί δηλαδή τους περιορισμούς του ακολουθούντος προγράμματος αλλά και να υπερβεί τις διαχρονικές κομματικές αγκυλώσεις αναφερόμενος με λεπτομέρειες στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις στο κράτος και την οικονομία και τους λόγους (ενδογενείς και μη, του πολιτικοοικονομικού μας συστήματος) που δεν επιτρέπουν την προώθηση τους. Αντ’ αυτού προτίμησε για μια ακόμα φορά να επιχειρήσει έναν αισιόδοξο απολογισμό των πεπραγμένων του και να επιδοθεί σε ένα γενικόλογο ευχολόγιο για τις μελλοντικές πρωτοβουλίες. Μόνο που η αποτελεσματικότητα των πολιτικών κινήσεων κρίνεται από τις επιπτώσεις τους στην κοινωνία, το όφελος για την εσωτερική αγορά και την εικόνα που αποκομίζουν οι διεθνείς «παρατηρητές» μας (η πρωτοφανής νέα εκτίναξη των spreads δίνει γλαφυρά την απάντηση!).
Η παλλαϊκή διάθεση για τιμωρία των επίορκων πολιτικών, έρχεται αντιμέτωπη με την οικτρή πραγματικότητα. Ασαφείς εξελίξεις σε σημαντικές υποθέσεις, περιορισμένης έκτασης ή και επιλεκτικές διώξεις, δικαστικές αποφάσεις με προφανή (;) πολιτική χροιά. Στην υπόθεση Ψωμιάδη, που τις τελευταίες ημέρες αποτέλεσε κεντρικό πολιτικό ζήτημα, ήρθε να προστεθεί κι η απόφαση (καταδικαστική με αναστολή) για την μη κατάθεση πόθεν έσχες από τον κ.Μαντέλη. Μπορούν όμως οι δυο υποθέσεις να ενταχθούν στο ίδιο πλαίσιο και αρκούν οι διευθετήσεις τέτοιων ζητημάτων για να εκτονώσουν την κοινωνική επιταγή για βαθιά κάθαρση στο πολιτικό σύστημα.
Στην αγωνιώδη προσπάθεια να πείσουν και τους εαυτούς τους ότι το αρχικό σχέδιο του μνημονίου για εσωτερική υποτίμηση υλοποιείται, αλλά ταυτόχρονα να δοθεί και η εντύπωση μιας ανάτασης του επενδυτικού κλίματος, οι αρμόδιοι (ή μάλλον κάποιοι από τους αρμόδιους!!) για την ανάπτυξη υπουργοί κ.κ. Χρυσοχοϊδης και Παμπούκης καταφεύγουν σε δηλώσεις που πέραν του ότι στρεβλώνουν τα δεδομένα, στηρίζονται πρωτίστως σε προσωπικές εικασίες και προσδοκίες. Η αναφορά σε μείωση τιμών, με τον πληθωρισμό σταθερά στο 4,5% και η καθυστερημένη αναπαραγωγή της Κινεζικής βοήθειας που αγγίζει πλέον τα όρια του αστικού μύθου, μάλλον απογοητεύουν τους πολίτες, ως χαρακτηριστικό δείγμα παλαιοκομματικής νοοτροπίας που επιζητεί την ωραιοποίηση της πραγματικότητας ανεξαρτήτως κόστους για την κοινωνία.
Οι συζητήσεις για τα πιθανά σενάρια αναδιάρθρωσης του χρέους των χωρών της περιφέρειας (Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία) μετά το 2013 και την ενεργοποίηση του μόνιμου μηχανισμού στήριξης από την Ε.Ε., καλά κρατούν. Έχουν ήδη υπολογισθεί και τα ακριβή ποσά που θα απαιτηθούν για ένα σημαντικό «κούρεμα» των κρατικών ομολόγων τους, αλλά και του συνολικού κρατικού, ιδιωτικού και τραπεζικού χρέους, μιλώντας μάλιστα κάποιοι για διαχειρίσιμες απώλειες των «ισχυρών» (Γερμανία, Γαλλία, Αγγλία). Το ζήτημα βέβαια πέρα από την τελική εξέλιξη, σε αυτό το επίπεδο, είναι ποια προοπτική δημιουργείται για την Ε.Ε. και την Ελλάδα και ποιες κινήσεις είναι αναγκαίες για την μακρόπνοη «επιβίωση» αμφοτέρων!
Εκατέρωθεν «εκβιασμοί» ανάμεσα σε βουλευτές του ΠΑΣΟΚ και την κυβέρνηση τους, για μη ψήφιση νομοσχεδίων από τη μια και προκήρυξη εκλογών από την άλλη, ακραίες εκφράσεις περί νομιμοποίησης της διακίνησης ναρκωτικών και της πορνείας, υπονοούμενα για τα κυριαρχικά μας δικαιώματα σε ευαίσθητες περιοχές της επικράτειας. Αυτά συνθέτουν εν πολλοίς το σκηνικό των τελευταίων ημερών. Είναι εύλογη η απορία αν οι εντεινόμενες αντιδράσεις από την κοινοβουλευτική ομάδα του κυβερνώντος κόμματος, αποτελούν μέρος ενός προσχεδιασμένου «θεατρινισμού» για επικοινωνιακή διαχείριση ή ειλικρινείς αντανακλαστικές κινήσεις σε ένα θολό μελλοντικό πολιτικό τοπίο. Η αλήθεια, όπως συνήθως βρίσκεται κάπου στη μέση.
Υπήρξαν καταπέλτες, με ρητορικές εξάρσεις περί άκρατου λαϊκισμού, σε όσους εξαρχής αντιτέθηκαν στην υποτιθέμενη αποτελεσματικότητα των όρων και του χρονοδιαγράμματος του μνημονίου και έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου για το αδιέξοδο χρέους και την καταβύθιση της αγοράς και της κοινωνίας στην οποία μας οδηγεί. Σταδιακά άρχισαν να θέτουν ερωτήματα και αμφιβολίες, αποφεύγοντας όμως να έρχονται ακόμα σε ευθεία αντιπαράθεση με την κυβερνητική πολιτική. Έρχονται λοιπόν σήμερα, ως μετά Χριστόν προφήτες, να προτάξουν το αρχικό επιχείρημα Σαμαρά για λάθος «συνταγή» (μείγμα πολιτικής) που αντί να λύνει, επιδεινώνει τα αρχικά προβλήματα (έλλειμμα και χρέος). Να πρόκειται άραγε για καθυστερημένη «επιφώτιση» ή είναι άλλα τα κίνητρα της μεταλλαγής;
Ο ρόλος του Σόρος στα παγκόσμια κερδοσκοπικά παιχνίδια είναι γνωστός. Όλοι γνωρίζουν τον τρόπο με τον οποίο αποκομίζει υπερκέρδη, «ποντάροντας» σε νομισματικές και γενικότερα οικονομικές εξελίξεις τις οποίες ως άλλη Κασσάνδρα έχει εγκαίρως προβλέψει. Αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί κι ως εξαιρετική διορατική ικανότητα, αν δεν συνδυαζόταν με σειρά κινήσεων και δηλώσεων από τον ίδιο και άλλους έγκριτους διαύλους, που ουσιαστικά δημιουργούν τις συνθήκες, πρακτικές και ψυχολογικές, για την επιβεβαίωση της αρχικής προφητείας. Με αυτά τα δεδομένα, η πρόσφατη συνάντηση του με τον πρωθυπουργό, χωρίς μάλιστα να ανακοινωθεί το ακριβές αντικείμενο της συζήτησης, δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί μια ακόμα στρατηγική κίνηση που έχει σχέση με την εξέλιξη του Ελληνικού χρέους και τις προοπτικές αξιοποίησης της δημόσιας ακίνητης περιουσίας.