.png "English"){kind=small}
Ο «αδύναμος κρίκος» του «αδύναμου κρίκου»…
Πριν από 14 ώρες
Αυξάνονται και πληθύνονται τα δημοσιεύματα κι οι δηλώσεις που εκθειάζουν τα «ευεργετήματα» των κυβερνήσεων συνεργασίας ή όπως αλλιώς τίθεται μιας κυβέρνησης εθνικής ενότητας. Τα κραταιά ΜΜΕ και μέρος του πολιτικού κόσμου αναδεικνύουν ως υπεύθυνη στάση απέναντι στις αδιέξοδες εξελίξεις τη συστράτευση του πολιτικού προσωπικού για τη σωτηρία της χώρας. Θεωρητικά ακούγεται μια επιθυμητή εξέλιξη. Ποιος δεν θα ήθελε να υπάρχει η δυνατότητα μια συνεννόησης στα ελάχιστα αυτονόητα για αυτό τον τόπο. Αν είχε υπάρξει μια τόσο εξορθολογισμένη προσέγγιση εδώ και δεκαετίες, μακριά από περιττούς λαϊκισμούς και ανέξοδους βερμπαλισμούς, μπορεί η χώρα να μην βρισκόταν στη σημερινή κατάσταση. Η τωρινή, εσπευσμένη «ωδή» στη συνεργασία είναι τόσο άδολη, σε τι στοχεύει και πάνω σε ποια βάση θα μπορούσε να οικοδομηθεί μετά τις μνημονιακές κυβερνητικές επιλογές.
Προφανώς αυτό το ερώτημα θα έμοιαζε παράταιρο και ανούσιο, σε φυσιολογικές οικονομικές συνθήκες. Είναι γνωστό ότι η χώρα μας είναι από τις πιο εξαρτημένες ενεργειακά από τις εισαγωγές πετρελαίου. Το φυσικό αέριο μόλις που αρχίζει να αποκτά θέση στη συνείδηση των πολιτών, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας βρίσκονται στα σπάργανα της ανάπτυξης και η συζήτηση για πιθανή εκμετάλλευση της πυρηνικής ενέργειας έχει περιθωριοποιηθεί πριν καν αρχίσει. Πως λοιπόν θα μπορούσε να φανεί χρήσιμη η νέα εκτόξευση των διεθνών τιμών του πετρελαίου μετά την κοινωνική έκρηξη στη Λιβύη και την επαπειλούμενη επέκταση της και σε άλλες ισχυρές πετρελαϊκά αραβικές χώρες;
Η τελευταία δημοσκόπηση της MRB ήρθε να επιβεβαιώσει το σκεπτικό που περιγράφαμε πριν δυο μέρες περί ρεαλιστικής και δημιουργικά μαχητικής πολιτικής στάσης στην οποία προσβλέπει η κοινωνία «Ρεαλισμός και δημιουργική μαχητικότητα». Με βάση τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της έρευνας οι πολίτες αποζητούν από τη ΝΔ, ρεαλιστικές λύσεις (κυρίως στο οικονομικό πεδίο) και δυναμικό αντιπολιτευτικό λόγο. Ταυτόχρονα αποτυπώνεται η έκδηλη αγωνία για την έλλειψη αναπτυξιακής πολιτικής που θα μπορούσε να συνεισφέρει τον περιορισμό του χρέους καθώς και η συνειδητοποίηση του μνημονικού αδιέξοδου και της ανάγκης επαναδιαπραγμάτευσης των όρων του.
Ο διαχρονικός ρόλος της κρατικής τηλεόρασης ως κύριου μέσου αναπαραγωγής της κυβερνητικής πολιτικής είναι γνωστός. Σε παλαιότερες εποχές είχε ξεπεράσει κάθε όριο προπαγανδιστικής λογικής, όμως περίπου την τελευταία δεκαετία, ανεξάρτητα από τις κατά καιρούς παραφωνίες, είχαν υπάρξει εμφανή σημάδια βελτίωσης, αποφεύγοντας κραυγαλέες ακρότητες, αποσιώπηση ή διαστρέβλωση γεγονότων. Τα επαναλαμβανόμενα συμβάντα «εκτροπής» από κάθε κανόνα δεοντολογίας, του τελευταίου διαστήματος, μας φέρνουν στην θύμηση αλήστου μνήμης εποχές και επιβεβαιώνουν το επικοινωνιακό αδιέξοδο και την ανασφάλεια της κυβερνητικής πλειοψηφίας.
Στο πυρ το εξώτερον, ως κατάπτυστους συνωμοσιολόγους, έστελναν η κυβέρνηση και οι μιντιακοί της δίαυλοι, όσους τόλμησαν εξαρχής να υπονοήσουν ότι οι ασταθείς κυβερνητικές επιλογές αμέσως μετά την ανάληψη της εξουσίας δεν μπορούσαν να εξηγηθούν με απλές αναφορές σε ανικανότητα ή εσφαλμένη εκτίμηση των δεδομένων αλλά οι απαντήσεις θα έπρεπε να αναζητηθούν σε προμελετημένες επιλογές. Έρχεται σήμερα η επιβεβαίωση των πιο μύχιων σκέψεων μας, από τις δηλώσεις του ίδιου του Στρος-Καν, που αποκαλύπτουν τον ασθμαίνοντα τρόπο με τον οποίο ο κ. Παπανδρέου πρόστρεξε στις «φιλόξενες φτερούγες» του ΔΝΤ για συμβουλές και αναζήτηση στήριξης.
Από τις μόνιμες απορίες μεγάλης μερίδας πολιτών, τον τελευταίο χρόνο. είναι η σχετικά παθητική, σε σχέση με το βάθος και το εύρος των κυβερνητικών παρεμβάσεων, αντίδραση της κοινωνίας. Είναι όντως τόσο απαθής η κοινωνία απέναντι στις εξελίξεις; Ποιοι παράγοντες συνέβαλαν στην όποια ανοχή έδειξε ως τώρα σε επώδυνες επιλογές; Πολλοί αναρωτιούνται τι θα μπορούσε να είναι αυτό που θα πυροδοτήσει μια εκκωφαντική κοινωνική «έκρηξη» και πως άραγε θα μπορούσε αυτή να εκφραστεί δημιουργικά και αποδοτικά; Η αυξανόμενη συνειδητοποίηση της εξαπάτησης από το καθημερινό επίπεδο (ημιυπαίθριοι) έως τη διαχείριση των δημοσιονομικών και του χρέους (αδιέξοδοι στόχοι, εσπευσμένη αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας) δημιουργούν το υπόβαθρο για την πλήρη αντιστροφή του κλίματος.
Όταν ο Α. Σαμαράς είχε κάνει την ολοκληρωμένη πρόταση του για την αξιοποίηση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας αναφερθήκαμε λεπτομερειακά σε όλα τα ζητήματα που αφορούν το συγκεκριμένο θέμα «Αξιοποίηση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας». Καταγράψαμε τις διαφορές των μεθόδων αποτίμησης, τις εναλλακτικές μορφές διαχείρισης, και συνολικά τις ευκαιρίες και τους κινδύνους που εμπεριέχει ένα τέτοιο εγχείρημα. Συμπεριλαμβάνοντας σήμερα και το θέμα των ιδιωτικοποιήσεων κρατικών επιχειρήσεων, η κυβέρνηση εισέρχεται επιτέλους σε διαδικασία ενεργοποίησης, η απορία όμως παραμένει. Πόσο εύκολα μπορεί η αξιοποίηση κρατικών περιουσιακών στοιχείων να μετατραπεί σε ξεπούλημα;
Οι «σύμβουλοι» της Τρόικας αρχίζουν να αποκτούν όλα τα χαρακτηριστικά της πολιτικής παθογένειας του τόπου. Η αμνημοσύνη όσον αφορά τις αρχικές προβλέψεις τους και τα αποτελέσματα του μνημονίου, σε συνδυασμό με την έπαρση που έδειξαν στη χθεσινή συνέντευξη τους, μας πείθουν ότι έχουν αρχίσει να αφομοιώνουν δομικά στοιχεία του λαϊκίστικου υπόβαθρου μας. Έχοντας μάλιστα ως παράδειγμα μια κυβέρνηση που παραπαίει ανάμεσα στην αρχική αποκήρυξη της προσφυγής στο ΔΝΤ ως καταστροφική, την αδιαπραγμάτευτη αποδοχή ενός αδιέξοδου μνημονίου, την προβολή μιας δήθεν αυτόνομης πορείας και τις περιστασιακές, υποκριτικές κρίσεις συνείδησης απέναντι στην Τροϊκανή επιβολή.
Οι στομφώδεις εξαγγελίες είναι ίδιον της πολιτικής. Δημιουργούν μια αίσθηση δυναμικής και αποφασιστικότητας αναγκαίας για τη συστράτευση μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας. Κορυφαίο όμως ζήτημα αξιοπιστίας προκύπτει όταν μια κυβέρνηση αδυνατεί να κινηθεί καν στο πλαίσιο που η ίδια είχε θέσει, ώστε η πορεία της να τείνει προς την πραγμάτωση των όποιων υποσχέσεων. Η κυβέρνηση Παπανδρέου έχει κατορθώσει σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα όχι μόνο να αλλάξει πλαίσια δράσης, αλλά και να διαψεύσει όλες τις υποσχέσεις που έδωσε σε καθένα από αυτά. Από το «λεφτά υπάρχουν» στην εκχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων (δήλωση Παπανδρέου) μέσω του μνημονίου. Από την επάνοδο στις αγορές το 2011, την ισχυρή ανάπτυξη από το 2012 και την έξοδο από το μνημόνιο το 2013, στην επίσημη διατήρηση του ως το 2015 και τις υποκριτικές δηλώσεις αυτονομίας στη χάραξη πολιτικής.
Όταν πριν λίγες μέρες, περιγράφαμε τη «φάκα» της μεταφοράς των βαρών της μελλοντικής διαρκούς δημοσιονομικής προσαρμογής στους πολίτες, λόγω έλλειψης θέλησης αναδιοργάνωσης του αναπτυξιακού μας μοντέλου και σύγκρουσης με τα συμφέροντα που συντηρούν τις χρόνιες παθογένειες της οικονομίας μας, ειλικρινά δεν περιμέναμε να επιβεβαιωθούμε τόσο σύντομα. Στις αμφιβολίες Ξυνίδη για τη συνέχιση των μεγάλων έργων υποδομής, ήρθε να προστεθεί η προτροπή του άοκνου «λαγού» των κυβερνητικών προθέσεων κ. Πάγκαλου, για επιστροφή των πολιτών στη χειρωνακτική εργασία, αν δεν θέλουν να βρεθούν σε καθεστώς μόνιμης ανεργίας.
Κυριολεκτικά πριν αλέκτωρ λαλήσει τρεις, έρχεται η σημερινή συνέντευξη Ξυνίδη στην πρωινή δημοσιογραφική εκπομπή της ΝΕΤ, να επιβεβαιώσει τους φόβους που εκφράζαμε πριν δυο μέρες για τη φάκα που κρύβει το τυρί της Συνταγματικής κατοχύρωσης του ύψους του ελλείμματος. Η απροκάλυπτη παραδοχή του, ότι αναζητούνται τρόποι συνέχισης των μεγάλων έργων (στηλιτεύοντας μάλιστα την κυβέρνηση της ΝΔ που τα προώθησε όλα μαζί!!), αποδεικνύει το καταστροφικό μίγμα, του συνδυασμού της κλασικής νοοτροπίας κρατικής διαχείρισης με την επιβολή επιπρόσθετων περιοριστικών όρων.
Πριν ένα χρόνο περιγράφαμε με ακρίβεια την προοπτική μικτού δανεισμού από Ε.Ε.-ΔΝΤ με υπερβολικό επιτόκιο εν είδη «τιμωρίας» για την παρεκτροπή μας από τους κανόνες της «Λισσαβόνας». Ήταν προφανές ότι το χρονοδιάγραμμα κι οι εμπροσθοβαρείς δημοσιονομικές απαιτήσεις οδηγούσαν τη χώρα σε διόγκωση του χρέους που θα απαιτούσε νέες παρεμβάσεις. Στα πλαίσια μιας φοβικής κατάστασης (ελέω πιθανής χρεοκοπίας) προωθήθηκαν όχι μόνο αναγκαίες διαρθρωτικές αλλαγές (ενώ σημαντικές μεταρρυθμίσεις στις αγκυλώσεις του παραγωγικού μας δεν έχουν αγγιχτεί – καρτέλ, μεσάζοντες, ολιγοπώλια, κλειστές αγορές) αλλά και υπερβολές σε εργασιακά κι ασφαλιστικά ζητήματα εις βάρος των νεώτερων γενεών που βλέπουν την εργασία να μετατρέπεται σε απασχόληση (αφού δεν τίθενται ξεκάθαροι όροι καταφυγής μιας επιχείρησης σε ελαστικοποίηση) και την αξιοπρεπή σύνταξη σε άπιαστο όνειρο.
Οι εξεγέρσεις σε Αίγυπτο και Τυνησία έφεραν στην επιφάνεια τις εγγενείς αδυναμίες καθεστώτων που με τη στήριξη της Δύσης διαχειρίζονταν με έπαρση και καταπιεστική λογική τα δημόσια πράγματα των χωρών τους, επί δεκαετίες, ενισχύοντας παραπληρωματικά τις ακραίες εθνικιστικές, ισλαμικές φωνές. Πολλοί έσπευσαν άκριτα να αναζητήσουν παραλληλισμούς στις εκεί έκρυθμες καταστάσεις με τις πολιτικές εξελίξεις στη χώρα μας και τον τρόπο αντίδρασης στους περιορισμούς και τις κοινωνικοοικονομικές συνέπειες του μνημονίου. Υπάρχει όμως όντως υπαρκτό έδαφος συνδυασμού των δυο περιπτώσεων και ποια διδάγματα μας δίνουν τα συμβαίνοντα στη Β.Αφρική;
Συζητώντας για την αναζήτηση των ευθυνών για την έναρξη της παγκόσμιας κρίσης, πολύ λογικά προκύπτει και το ζήτημα του πότε και πως, θα επανέλθει η οικονομία σε φυσιολογικούς ρυθμούς. Με βάση την εμπειρία των δυο πιο σημαντικών προηγούμενων κρίσεων τις δεκαετίες του ’30 και του ’70, αρκετοί θεωρούν ότι με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, θα καταλήξουμε σε γενικευμένες εχθροπραξίες (λόγω και των κοινωνικών αντιδράσεων), αν όχι εφάμιλλες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου πάντως αρκετά σημαντικές. Άλλοι πάλι βλέπουν την επάνοδο σε ουσιαστικούς αναπτυξιακούς ρυθμούς στην αναβάθμιση της παραγωγικής διαδικασίας, στην καινοτομία και τον «πόλεμο» της σύγχρονης τεχνολογίας. Ποιος μπορεί τελικά να είναι ο «πόλεμος» του μέλλοντος μας και με ποιο τρόπο θα τον διαχειριστεί προς όφελος της η υπερδύναμη;
Η συζήτηση για τα κλειστά επαγγέλματα ανάμεσα σε άλλα ζητήματα περιστράφηκε, για σύντομο χρονικό διάστημα αφού η κυβέρνηση έσπευσε να κλείσει το “μέτωπο”, και γύρω από τη δυνατότητα ιδιωτικών εταιρικών κεφαλαίων να δημιουργήσουν επιχειρήσεις εγκατάστασης και διαχείρισης «αλυσίδων» φαρμακείων, νομικών φιρμών κλπ. Σε μια χώρα όμως που η επιχειρηματικότητα αποτελεί διαχρονικό «δαίμονα» στα θεμέλια ενός υπερπροστατευτικού κρατικοδίαιτου μοντέλου ανάπτυξης, θα ήταν μια εξαιρετικά απρόσμενη ανατροπή, να προχωρήσει μια τέτοια ρύθμιση.
Λίγες μέρες μετά την αναφορά μας στις «προσωπικές» (κατά την κυβέρνηση) δηλώσεις Πάγκαλου για την προοπτική συνολικής αναδιάρθρωσης του χρέους μας "Λαγός" της χρεοκοπίας ή του νέου μνημονίου;, ήρθαν τα δημοσιεύματα στον ξένο τύπο να επιβεβαιώσουν ότι διάφορα σενάρια πλανώνται πάνω από την Ε.Ε., ώστε με κάποιο τρόπο να αποφευχθεί η γενίκευση της κρίσης χρέους που, ως χιονοστιβάδα, τείνει να συμπαρασύρει όλο το Ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Τελευταίο κεφάλαιο στο βιβλίο με τις φημολογίες η τεχνική της επαναγοράς, από τη χώρα έκδοσης, ομολόγων από την αγορά με τη σημερινή σαφώς χαμηλότερη τιμή. Πρόκειται όντως για έναν ακόμα «μεσσία» (όπως το ευρωομόλογο) που ως δια μαγείας θα μας σώσει από τα προβλήματα μας; Είναι τόσο εύκολη αυτή η διαδικασία (από πλευράς απαιτούμενων κεφαλαίων και συναίνεσης των πιστωτών);
Τη στιγμή που τα αδικήματα παραγράφονται, το λαϊκό αίσθημα μένει για μια ακόμα φορά ανικανοποίητο και η κυβέρνηση θεωρεί ότι με μονομερείς επικοινωνιακές κινήσεις που προσκρούουν σε Συνταγματικές διατάξεις που οι ίδιοι προώθησαν, οι επιφανείς μιντιολόγοι των διαπλεκόμενων ΜΜΕ παριστάνουν τους τιμητές της πολιτικής ηθικής. Το μόνο το οποίο κατορθώνει το σύνολο των παραπάνω φαινομένων είναι η ενίσχυση της κοινωνικής οργής, η απαξίωση θεσμών και πολιτικών διαδικασιών και η απομάκρυνση των πολιτών από τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης.
Όταν μικροί μαθαίναμε το φαινομενικά απλοϊκό «τι είναι η πατρίδα μας, μην είναι οι κάμποι;...» το συναισθηματικό απόσταγμα που έμενε ήταν ότι όσο στη ψυχή μας μένουν άσβεστες μνήμες, εικόνες και ιδέες που την χαρακτηρίζουν, η αγάπη μας για αυτή θα μένει ζωντανή και διαρκώς θα δυναμώνει. Κάτι αντίστοιχο σκέφτηκα και σήμερα με την ανακοίνωση του νέου λογότυπου της ΝΔ. «Τι είναι η παράταξη, μην είναι η δάδα .της δημοκρατίας, μην είναι η φλόγα της Ελπίδας που στα στήθη καιει;...». Είναι όλα αυτά κι ακόμα περισσότερα. Είναι πρωτίστως οι αρχές, οι αξίες κι οι ιδέες που εκπροσωπεί. Είναι η σπίθα της δημιουργικότητας, η δυναμική των μελών της, ο πόθος των πολιτών για μια δημοκρατική, φιλελεύθερη, πατριωτική πολιτική.
Αρκετά γελάσαμε ή οργιστήκαμε με τις κατά καιρούς δηλώσεις του Πάγκαλου. Μήπως ήρθε η στιγμή να αντιμετωπίσουμε με ψυχραιμία και διορατικότητα το φαινόμενο του πολιτικού «λαγού» που έχει αναλάβει, σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα για την κυβέρνηση, ο Αντιπρόεδρος της; Γιατί ένας άνθρωπος της πολιτικής εμπειρίας αλλά και της εγνωσμένης ευφυίας του Πάγκαλου, μόνο τυχαία δεν ανοίγει ζητήματα. Αποτελεί συχνά ταυτόχρονα, τόσο τον αερόσακο εκτόνωσης της κοινωνικής αντίδρασης, μεταφέροντας όμως ουσιαστικά το πλήρες νόημα των κυβερνητικών προτάσεων σε εκλαϊκευμένη μορφή, αλλά και τον προάγγελο σημαντικών μελλοντικών αποφάσεων.
Πολύ μελάνι χύθηκε στην ανάλυση των πρόσφατων δημοσκοπήσεων. Όπως συνήθως η υπερβολή στην αντίδραση, από όλες τις πλευρές, ήταν χαρακτηριστική. Κάποιοι βιάστηκαν να τις ερμηνεύσουν ως ανάκαμψη του ΠΑΣΟΚ και πιθανότητα προκήρυξης πρόωρων εκλογών (ρωτήθηκε άραγε η Τρόικα;). Άλλοι πάλι διέκριναν επιδείνωση στην δυνατότητα προσέλκυσης ψηφοφόρων από πλευράς ΝΔ, αναζητώντας επικοινωνιακά και πολιτικά προβλήματα προς επίλυση. Ποια είναι όμως η πραγματικά αποτύπωση των αριθμών και τι τελικά συνέβαλε στη διαμόρφωση τους;
